Godsdienstvrijheid Vrijdag hield de Tilburgse politie de gebedsgenezer Tom de Wal aan. Hij hield volgens de gemeente geen kerkdienst, maar een evenement waarvoor hij een vergunning moest aanvragen. Maar mocht burgemeester Onno Hoes dat wel laten doen? En drie andere vragen over de aanhouding.
Gebedsgenezer Tom de Wal werd aangehouden tijdens een omstreden dienst in Tilburg. De bijeenkomst was verboden door waarnemend burgemeester Onno Hoes.
God gaf Tom de Wal een missie: het Frontrunners Ministries oprichten. Zo beschrijft de organisatie die De Wal en zijn vrouw Femke in 2016 begonnen het althans zelf. „De taak van Frontrunners is een generatie op te richten die volledig voor Gods Koninkrijk gaat; een generatie vol geloof en kracht van de Heilige Geest”, aldus de website.
Dan helpt het dat De Wal (32, geboren te Oosterhout) ooit schreef „dezelfde werken als Jezus en meer” te kunnen verrichten, zoals het AD eerder berichtte. Zo organiseert hij ‘genezingsdiensten’, waarin hij claimt mensen te genezen van allerlei fysieke kwalen. In YouTube-filmpjes is bijvoorbeeld te zien hoe De Wal „in de naam van Jezus” een dove jongen opeens weer zou laten horen, en de schouderpijn bij een vrouw spontaan zou laten verdwijnen. Bewijs dat De Wal mensen daadwerkelijk heeft genezen is er niet. In de voorwaarden voor de diensten staat dat bezoekers van de diensten Frontrunners „op geen enkele manier aansprakelijk” kunnen „stellen voor het resultaat na bezoek aan een bevrijdings- of genezingsdienst”.
Die diensten zijn dan ook omstreden. De afgelopen jaren kwamen er al meerdere meldingen bij de Inspectie Gezondheid en Jeugd (IGJ). In navolging daarvan waarschuwde toenmalig demissionair minister Pia Dijkstra (Medische Zorg, D66) in 2024 voor de praktijken van De Wal. Maar optreden tegen hem kon ze eigenlijk niet, hield ze kritische Kamerleden voor, vanwege de vrijheid van godsdienst.
De organisatie groeit ondertussen gestaag verder. Zo wil De Wal al een aantal jaar een megakerk laten bouwen in het Noord-Brabantse Dussen, tot onvrede van omwonenden. Daar is wel veel geld voor nodig. Er stromen jaarlijks miljoenen euro’s aan giften naar de stichting achter De Wal, onthulde zakenblad Quote eerder: in 2022 bijvoorbeeld zo’n 4,2 miljoen euro. Tijdens diensten roept De Wal mensen op om hem te eren door geld te doneren; eventueel, zegt hij, kunnen ze bijvoorbeeld hun auto verkopen. Eén stel dat dit ook daadwerkelijk deed, kreeg later een Audi van De Wal: God sprak „tot hen om hun eigen auto te verkopen en het geld te zaaien in Frontrunners”, schreef De Wal op Instagram. „Laatst sprak God tot ons om hen een nieuwe auto te geven.”
Naast de diensten wil De Wal in Nederland „honderd nieuwe kerken” openen. Afgelopen weekend zou één daarvan feestelijk, dus met een genezingsdienst, geopend worden in Eindhoven.
Aanvankelijk wilde De Wal in Eindhoven een ‘revival week’ houden: tussen 9 en 11 januari zou hij in die stad een reeks genezingsdiensten organiseren. Bezoekers zouden daar „doorbraak” en „genezing” ontvangen. Daarnaast zou er dus een nieuwe, aan De Wal gelieerde kerk geopend worden. Maar de bijeenkomsten in een Van der Valk werden door het hotel afgelast vanwege gevreesde onrust: meerdere lokale actiegroepen hadden aangekondigd tegen De Wal te protesteren omdat hij ook voor homogenezing zou hebben gebeden – hijzelf ontkent dit.
Na de afgelasting in Eindhoven verplaatste De Wal de genezingsdienst naar een kerk in Tilburg. Daar viel al kort na het begin van de dienst de politie binnen. Toen De Wal de dienst vervolgens op straat voortzette, werd hij aangehouden.
Daar waren twee redenen voor, zei burgemeester Onno Hoes vrijdagavond op Radio 1. „Er was geen vergunning voor het evenement en er was een risico op de verstoring van de openbare orde”, omdat er ook tegendemonstranten naar de dienst zouden komen. De Wal zou namelijk kaartjes verkopen voor de dienst, wat het volgens Hoes evident maakte dat er sprake was van een evenement waarvoor een vergunning moest worden aangevraagd.
Maar in de algemene plaatselijke verordening van de gemeente Tilburg wordt kaartverkoop niet genoemd als een grond om een bijeenkomst vergunningsplichtig te maken. Bovendien: de kaarten voor de dienst waren gratis, blijkt uit aankondigingen van Frontrunners Ministries. En hoe zat het met de vrijheid van godsdienst? Daar, reageerde Hoes op een vraag van de radiopresentator, was de gemeente „niet aan toegekomen”.
„Op grond van wat mij nu bekend is niet”, zegt Paul van Sasse van IJsselt, bijzonder hoogleraar recht en religie aan de Rijksuniversiteit Groningen en raadsadviseur bij de Raad van State. De vrijheid van godsdienst had volgens hem „top of mind” moeten zijn bij Hoes. „Dit gaat om de scheiding tussen kerk en staat en de grondwettelijke verankering daarvan, bijvoorbeeld in de vrijheid van godsdienst en samenkomst. Dat is een belangrijk historisch goed. Het lijkt erop dat het argument over evenementen is gebruikt om een kerkdienst te beëindigen.”
Het is niet aan de staat om te bepalen of de genezingsdienst van De Wal een kerkdienst was of iets anders, zegt hij. „Als de organisatie dat zelf zegt, dan moet de overheid daar in principe van uit gaan. En ook als het evident níet zo is, dat het louter een etiketje is op iets heel anders, moet de overheid zeer terughoudend optreden.”
Bovendien: een burgemeester mág de politie niet een kerkdienst laten opbreken – wat de inval een „unieke situatie” maakt. „Kerkdiensten mogen alleen bij hoge uitzondering binnengetreden worden als er sprake is van betrapping op heterdaad. Maar dan moet het gaan om serieuze strafrechtelijke misdrijven. Daar lijkt hier geen sprake van.” Er is nooit reden geweest om burgemeesters wél de bevoegdheid te geven kerkdiensten te verbieden of binnen te laten vallen door de politie, zegt Van Sasse van IJsselt. „Daar is een goede reden voor. Anders kun je de situatie krijgen dat burgemeesters om politieke redenen in het religieuze domein treden.”
Source: NRC