Tien keer baren en je mag iemand vermoorden, is de regel in de nieuwe roman van de hippe Japanse schrijver Sayaka Murata. Een idee dat in veler varianten navolging verdient.
is schrijver en chef van Zondag, het essay- en boekenkatern van de Volkskrant.
In de nieuwe roman van Sayaka Murata is er in Japan, honderd jaar van nu, een nieuw systeem ingevoerd: iedereen die tien baby’s baart, mag straffeloos iemand naar keuze vermoorden.
Dit is natuurlijk een voortreffelijk voorstel, dat in vele varianten navolging zou moeten krijgen.
Iedereen die een drie- of meerling baart, mag twee keer per jaar straffeloos een vervelend kind van een ander een corrigerende klap geven.
Of, om het niet tot het barende mensdeel te beperken: iedereen die de marathon onder de drie uur rent, mag vijf minuten met een boksbeugel een ministerraad of een talkshow bezoeken. Iedereen die Prousts hele À la recherche heeft gelezen, mag twee mensen op een fatbike dronen.
Baren en moorden dus, heet de roman van Sayaka Murata (1979). Ze is een hip figuur, in de literaire wereld. ‘Vrouw van het jaar’, volgens Vogue Japan. Haar Buurtsupermens (2019) was een gelauwerde hit, internationaal: terwijl de omgeving van een jonge vrouw hoopt en toch echt verwacht dat ze carrière of een gezin zal willen, is Murata’s hoofdpersoon Keiko heel gelukkig in haar monotone bestaan als medewerker van een buurtsupermarkt.
Het was een komisch boek, licht melancholisch, licht vervreemdend, Japans zoals wij in Europa graag willen dat Japans is, volgens mij. Als je dat verhaal sociologisch wilt duiden, kun je zeggen dat Keiko zich met haar ‘nee dankjewel’ heel passief verzet tegen de hiërarchisch georganiseerde, collectivistische Japanse maatschappij.
Ook Baren en moorden kun je waarschijnlijk sociologisch duiden. Japan krimpt, in recordtempo. In 2024 overleden er een miljoen meer mensen dan er geboren werden.
De hoofdpersoon, Ikuko, vindt de bevalcultus maar raar. Het is een straf, vindt ze, voor de vrouwen. Want welk lijf komt er zonder kleerscheuren door tien bevallingen heen? ‘Komt het niet neer op veroordeeld worden tot marteling nog voordat je een moord hebt begaan? Het is gewoon raar. Dan is de doodstraf nog beter.’
Hoewel haar familie het probeert te camoufleren, en doet alsof ze een tijd in het buitenland werkt, is Ikuko’s zus ‘een bevaller’. Ze verblijft in een door de overheid bestierde geboortekliniek. Ze is zwanger van de tiende. Nog even, en dan mag ze los.
Ikuko’s collega’s vinden het mateloos fascinerend, vragen zich af tegen wie haar zus’ moordlust is gericht.
Baren en moorden is een opvallend lief boek, vrijwel louter bevolkt door vrouwen, die met een zachte, empathische blik naar elkaar kijken. Daarmee valt in de roman ook een zekere spanning weg, want de focus ligt op het baren, terwijl dat toch een gevolg is van de wens te willen moorden.
De bevallers vermoorden vaak hun familieleden of hun leidinggevenden. En dus, zou je denken, is de moordlust – die Ikuko op een afstandelijke manier beschouwt – gericht op de mensen die de bevallers onder de duim houden. Tien keer baren en je mag je aan de wetten van de maatschappij onttrekken. Het is bloedig verzet, tegen een beknellende wereld.
Maar Ikuko is niet de revolutionair. Ze wil de bevallers niets kwalijk nemen, wil geen misstand in de wereld zien. Het is geen verzetsroman, maar een capitulatieroman. Ze denkt in een sleutelzin: ‘Ik wil deel uitmaken van wat op dit moment de normale wereld is.’
Sayaka Murata: Baren en moorden. Uit het Japans vertaald door Luk Van Haute. Nijgh & Van Ditmar; 112 pagina’s; € 18,99.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant