Welke keuze ze ook maakt, Evelien heeft er achteraf bijna altijd spijt van. In deze serie spreekt Barbara van Beukering mensen die spijt hebben van een beslissing.
Barbara van Beukering is journalist. Voor Volkskrant magazine interviewt zij wekelijks mensen over spijt.
Evelien (34, jurist): ‘Spijt is een belangrijk thema in mijn leven omdat ik er heel bang voor ben, en het ook heel vaak heb. Mijn vrienden noemen mij gekscherend de Spijtkoningin, maar dat klinkt alsof het iets lolligs is, terwijl ik er al lang mee worstel. Heel erge spijt hebben is een kwelling. Voor zover ik me kan herinneren is het begonnen toen ik 12 jaar was en moest kiezen naar welke middelbare school ik zou gaan. Ik woonde in een dorpje en er waren veel mogelijkheden in omliggende plaatsen, en ook in de grote stad waar wij vlakbij woonden. Ik wilde alle opties verzamelen en ben wel naar negen open dagen geweest. Van alle scholen analyseerde ik uitgebreid de voors en tegens. Ik maakte een schema op een groot papier waarop ik alle factoren schreef die belangrijk waren, zoals de fietsafstand, wat voor vakken er werden gegeven en de sfeer in de kantine. Daarvoor had ik een ingenieus puntensysteem gemaakt.
‘Ik koos uiteindelijk voor een gymnasium in de grote stad. Mijn beste vriendin ging erheen, het was klein en overzichtelijk en dat het in de stad was, vond ik ook leuk. Op de allereerste dag in de brugklas vloog het me al aan: ik had helemaal verkeerd gekozen. Mijn vriendinnetje bleek in een andere klas geplaatst te zijn en de kinderen in mijn klas vond ik verschrikkelijk saai. Ik was ervan overtuigd dat ik nooit vrienden met hen zou worden. Huilend van spijt lag ik ’s avonds in bed. Was ik maar naar die coole school gegaan waar wél leuke kinderen op zaten in plaats van zo’n suf gymnasium. Ik kon de haren wel uit mijn hoofd trekken van spijt.
‘De intensiteit van die spijt was zo erg en ik was zo van slag, dat mijn ouders zich zorgen maakten. Zij raken echt niet zo snel in de stress, maar ik kon toen al goed redenen aanvoeren waarmee ik anderen kon overtuigen van mijn verkeerde keuze. Ze hebben geprobeerd of ik naar een andere klas overgeplaatst kon worden, of naar een andere school, maar dat lukte niet. Het heeft een hele tijd geduurd, maar de spijt is overgegaan. Ik kreeg op een gegeven moment toch vrienden. En hoewel ik nu terugkijk op een erg leuke middelbareschooltijd, ben ik sindsdien bang geworden voor spijt.
‘Ik noem het spijtfobie. Bij elke keuze die ik maak, moet ik zien te voorkomen dat ik weer dat rotgevoel krijg. Ik heb een lange lijst van beslissingen waarmee ik lang heb geworsteld en waarin ik helemaal vastliep. De twijfel was soms zo verlammend dat ik uit angst voor spijt nauwelijks kon eten. Het erge is dat je op een gegeven moment beseft: wat ik ook kies, ik krijg toch spijt. Het betrof ook kleinere keuzes, zoals Spaans of Frans als bijvak. Heb ik héél lang over nagedacht, weer alle voors en tegens eindeloos op een rij gezet. Ik koos Frans. En vervolgens kreeg ik daar toch weer spijt van. Wel of niet bij een studentenvereniging, dat was ook heftig. Ik besloot er niet bij te gaan maar kreeg daar in eerste instantie ook spijt van. Vond mezelf een enorme sukkel, mijn sociale studentenleven zou waardeloos worden.
‘Bij mij wordt het niet-gekozen scenario volledig ideaal, een paradijselijke optie. En de huidige realiteit volledig negatief. Terwijl je helemaal niet kunt weten hoe het was gegaan als je een ander besluit had genomen. Spijt werkt bij mij ook als een olievlek. Als ik lang heb getwijfeld en spijt heb, slaat het ook over op kleinere beslissingen. Dan heb ik opeens heel erg spijt dat we naar het verkeerde restaurant zijn gegaan. De illusie van controle en maakbaarheid van het leven als je maar de goede keuzes maakt, is voor mij de bron voor spijt. Terwijl dat nergens op is gebaseerd want ik heb een heel fijn leven, waar ik reuze dankbaar voor ben. Ik schaam me er ook voor omdat ik me vaak realiseer dat mijn twijfels gaan over privileges zoals reizen, restaurants en de vrijheid om bepaalde levenskeuzes te kunnen maken.
‘Ik heb als jurist altijd de droom gehad om voor een grote mensenrechtenorganisatie in het buitenland te werken, maar na mijn studie kwamen er andere dingen op mijn pad. Per toeval werd ik het afgelopen jaar door de bekendste mensenrechtenorganisatie benaderd. Een droom. Alleen kwam het nu helemaal niet meer goed uit in mijn leven: ik heb een partner met een vaste baan in Nederland en we willen graag kinderen. Terwijl ik in die sollicitatieprocedure ben gestapt met het idee dat het vast niet zou lukken, werd ik toch aangenomen. Er brak een heftige periode van twijfel aan. Na lang wikken en wegen heb ik besloten om het niet te doen. Maar daarna begon de ellende: wekenlang heb ik verschrikkelijk spijt gehad, ik kon nauwelijks slapen en kreeg geen hap meer door mijn keel. Hoe kon ik zo stom zijn geweest om mijn droombaan af te slaan? Ik was heel boos op mezelf; spijt is een boze emotie.
‘Het is een aanname dat goede beslissingen bestaan en dat een goede beslissing leidt tot geluk. Het is helemaal niet bewezen dat veel nadenken helpt om een goed besluit te nemen. Mensen die snel beslissen varen meestal op hun intuïtie, en dat leidt niet per se eerder tot spijt. Mij wordt vaak gevraagd: ‘Wat zegt je hart?’ Daar kan ik niet op antwoorden omdat dat bij mij zo vertroebeld is. Ik probeer wel na te gaan wat ik als eerste voelde, maar daarna raakt het gevoel overspoeld door alle mitsen en maren en mogelijke beren op de weg. Het is heel moeilijk om dan nog te voelen wat ik zelf wil. Zoals bijvoorbeeld met die baan. Mijn gevoel zegt dat ik dat altijd erg graag wilde. Maar mijn gevoel zegt ook dat ik mijn vriend niet alleen wil laten. Het is ingewikkeld te bepalen wat sterker is, en wat ratio of intuïtie is. Als ik spijt heb, zeg ik achteraf altijd tegen mezelf: zie je wel, intuïtief voelde ik dat ik naar die andere school moest gaan. Maar dat is niet zo, dat is een achterafverhaal.
‘Mijn zusje noemt mij optieverslaafd. Bij elke keuze verzamel ik eerst honderdduizend opties zodat ik zeker weet dat ik alle mogelijkheden binnen bereik heb. Ik heb altijd honderd tabbladen op mijn computer openstaan met honderd verschillende opties. Verschillende treinen voor een reis, naar verschillende bestemmingen, op verschillende tijden. Dat maakt het helemaal niet makkelijker, ik kom er juist door in de knel. Het legt ook druk op de relaties met mijn dierbaren die soms gek worden van mijn getwijfel en de spijt achteraf.
‘Ik heb er therapie voor gevolgd, dat heeft me enigszins geholpen. Ik moest oefenen met snel beslissingen nemen, mijn intuïtie proberen te voelen en daarop varen. En als ik spijt had mocht ik geen repareeracties doen. Want dat doe ik vaak: mailtjes terugtrekken, dingen ruilen, vluchten cancelen; het heeft me ook veel geld gekost. Ik heb een tegeltje laten maken met het woord ‘chaos’ erop. Volgens mij is dat de essentie: het leren accepteren van chaos. Het leven is rommelig, en hangt niet van perfecte keuzes aan elkaar. Uiteindelijk is spijt ook existentieel. De tijd gaat vooruit en laat zich niet terugdraaien. Kansen komen, kansen gaan, en je kunt ze niet allemaal benutten. Het verdagen daarvan is voor spijtgevoelige mensen moeilijk.’
Op verzoek van de geïnterviewde is de naam Evelien gefingeerd. Kampt u ook met gevoelens van spijt en wilt u daarover in deze rubriek praten, stuur dan een mailtje naar b.vanbeukering@gmail.com
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant