In de rubriek De broeikas schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan wekelijks over wat hem opvalt. Deze week: De EU zit gevangen tussen het grijze Amerikaanse imperium en de groene supermacht China. De ene afhankelijkheid willen we afbouwen, maar die andere...?
Aan het begin van deze eeuw moest je als Amerikaans president nog een beetje geheimzinnig doen over de rol van olie bij buitenlandse avonturen. De oorlog in Irak draaide toch echt om het verspreiden van democratie en om het uitroeien van die duivelse massavernietigingswapens. Dat olie een rol zou spelen, was volgens de regering-Bush maar een complottheorie.
Dankzij de uitspraken van president Donald Trump hoeven we nu niet te betwijfelen dat zijn inval in Venezuela alles te maken had met olie. "We willen vrede, vrijheid en gerechtigheid voor het fantastische volk van Venezuela", zei hij vorig weekend, toen hij aan het begin van zijn persconferentie nog van een briefje aan het voorlezen was. Maar sinds het briefje weer is opgeborgen, heeft hij het vooral nog over de olie. Tientallen miljoenen vaten zijn alvast buitgemaakt.
Over de toekomst van Venezuela en zijn riante olievoorraden is nog veel onduidelijk. Eén ding is wel zeker: Trumps ingreep in het land laat opnieuw zien dat hij een ouderwets fossiel imperium wil opbouwen.
Dat bewees de VS minder dan een week later nog eens, door als enige land ter wereld uit het VN-klimaatverdrag te stappen. Het land verliet daarnaast tal van andere organisaties rond natuur en klimaat, mensenrechten en democratie. Groenland, dat in 2021 uit klimaatoverwegingen een verbod instelde op het zoeken naar olie, is de beoogde nieuwe aanwinst van Trump.
Onze afhankelijkheid van energie uit de VS is groot. Vorig jaar haalde de EU voor ongeveer 63 miljard euro aan olie en gas uit de VS. Zonder vloeibaar gas uit de VS zaten we 's winters in de kou. Die afhankelijkheid is sterk gegroeid sinds we Russisch gas (grotendeels) hebben afgezworen.
Maar het grijze imperium van Trump is natuurlijk niet het enige waar wij als EU mee te maken hebben. Er zijn ook grote zorgen over het groene imperium van China, dat de productie van tal van (duurzame) technologieën en bijbehorende grondstoffen domineert.
Vorig jaar haalde de EU voor ongeveer 50 miljard euro aan duurzame energietechnologie uit China. Toen China de export van zeldzame aardmetalen beperkte, kwamen EU-bedrijven binnen de kortste keren in de problemen.
De voornaamste zorgen van de EU lijken nu daar te liggen. Met heffingen proberen EU-landen de toestroom van Chinese elektrische auto's af te knijpen en er wordt wanhopig gezocht naar mogelijkheden om iets te doen aan de Chinese dominantie op het gebied van grondstoffen.
Hoe anders is de Europese houding tegenover de VS. In de heffingenstrijd met Trump heeft de EU juist toegezegd om de import van fossiele energie uit de VS te verdrievoudigen. Dat doel is volgens experts niet haalbaar, want zoveel olie en gas hebben we helemaal niet nodig, maar het is toch maar weer een belofte die Trump in zijn zak kon steken.
Ook zet de Europese Commissie van Ursula von der Leyen het mes in tal van klimaatmaatregelen, zoals de snelle overgang naar elektrisch vervoer. Automakers uit de EU mogen langer benzineauto's blijven verkopen, wat de kans vergroot dat ze op elektrisch vlak keihard worden ingehaald door Chinese autofabrikanten. Én dat we meer olie uit het buitenland nodig hebben om onze vloot te laten rondrijden: twee keer pech dus.
Natuurlijk is de oplossing niet dat we dan maar op de schoot van de Chinese president Xi Jinping gaan zitten en het lot van de EU in zijn handen leggen. Maar net zoals we tegenwicht willen bieden aan zijn regime, moeten we ook iets kunnen (of eigenlijk: willen) doen aan onze afhankelijkheid van Amerikaanse energie.
Dat betekent vooral: zo snel mogelijk het olie- en gasverbruik omlaag brengen. De politieke wind in Europa waait momenteel een andere richting op. Dat is moeilijk te begrijpen van een regio die beweert op eigen benen te willen staan en zich ook nog profileert als klimaatkoploper.
Eventjes was klimaatverandering in 1977 een hoax. De Britse zender ITV zond toen de nepdocumentaire Alternative 3 uit, in de traditie van het beroemde hoorspel The War of the Worlds. In deze Britse versie stellen journalisten een internationaal complot te onthullen dat de mens moet behoeden voor de gevolgen van verwoestende klimaatverandering.
Eigenlijk had de documentaire op 1 april moeten worden uitgezonden, maar toen was er kennelijk geen zendtijd: het werd 22 juni. Ach, ook zonder de 1 aprilfactor is het nog altijd een boeiend uurtje televisie, dat beelden van de (echte) recordzomer van 1976 gebruikt om de impact van klimaatverandering uit te leggen, om dit vervolgens te koppelen aan een bepaald niet realistische oplossing.
Met muziek van Brian Eno en een leuke verrassing in de cast voor fans van 'Allo 'Allo!. Te zien op YouTube.
Ik ontvang graag jullie vragen, feedback en tips! Je kan me bereiken via jeroen@nu.nl.
Source: Nu.nl economisch