Niet de cel in, maar afval ruimen voor Staatsbosbeheer. De taakstraf is een veelgebruikt en handig middel voor rechters. Maar waarom bestaat die straf eigenlijk en wat is het nut ervan?
Tijdens de jaarwisseling zijn volgens de politie zo'n 250 mensen aangehouden, onder andere vanwege het lastigvallen van hulpverleners of het afsteken van illegaal vuurwerk. Wie zich misdroeg met vuurwerk, kon op 1 januari de straten schoonvegen. Een passende taakstraf.
"Het vaststellen van een taakstraf is altijd maatwerk", vertelt strafrechter Koen de Meulder aan NU.nl. "Een taakstraf is absoluut geen 'makkelijke' straf. De dader moet verplicht werken, vaak op vaste tijden en aan klussen die hij zelf niet kiest." Een taakstraf kan variëren van 20 tot maximaal 240 uur.
Iemand kan bijvoorbeeld helpen in een zorginstelling of bij Staatsbosbeheer afval opruimen. Het werk wordt zo veel mogelijk gekoppeld aan het gepleegde misdrijf, mits daar ruimte of plek voor is. Als iemand graffiti spuit, mag hij bijvoorbeeld graffiti gaan weghalen.
Nederland kent drie hoofdstraffen: de geldboete, gevangenisstraf en taakstraf. Welke straf wordt opgelegd, hangt onder andere af van de ernst van de daad en iemands criminele verleden. Voor rechters is de taakstraf een belangrijk middel bij het opleggen van straffen. "Uit onderzoek blijkt dat daders na een gevangenisstraf vaker in herhaling vallen dan na een taakstraf."
Mieke Kort van Reclassering Nederland ziet dat een taakstraf effectief kan zijn om een dader op het rechte pad te krijgen. Dat komt door het effect van beschermende- en risicofactoren. Beschermende factoren, zoals een inkomen of een netwerk van vrienden en familie, helpen om iemand buiten het criminele werk te houden. Door het opleggen van een taakstraf kunnen die factoren in stand worden gehouden, omdat iemand zijn taakstraf kan uitvoeren naast het dagelijkse leven.
Buiten de taakstraf om kan hij of zij, in overleg met de werkgever, diens baan behouden en vriendschappen onderhouden. "In een gevangenis ontneem je juist al die mogelijkheden, waardoor de kans op recidive groter is."
De Meulder benadrukt dat de mogelijkheid tot het opleggen van een celstraf noodzakelijk blijft. "Taakstraf is vooral passend bij minder zware delicten, waarbij onderzoek laat zien dat een taakstraf beter is vanwege mogelijke recidive", vertelt hij. "Bij ernstige strafbare feiten, zoals moord, hoort gewoon een gevangenisstraf," zegt hij. "Dan volstaat een taakstraf niet, en is celstraf de enige juiste optie."
Uit cijfers van het WODC valt op te maken dat er de afgelopen jaren iets minder taakstraffen per jaar worden uitgedeeld.
Bij Staatsbosbeheer voeren jaarlijks ongeveer 1.200 mensen een werkstraf uit. "Ze helpen met snoeien en afval opruimen", vertelt woordvoerder Marcel van Dun aan NU.nl. "Het werk gebeurt met handgereedschap; gevaarlijke machines zoals kettingzagen mogen ze wegens veiligheidsvoorschriften niet gebruiken."
Wanneer iemand een taakstraf krijgt, krijgt hij of zij via Reclassering Nederland een werkplek toegewezen. Reclassering Nederland koppelt hen vervolgens aan een werkmeester. Al het contact tussen Reclassering, dader en Staatsbosbeheer verloopt vervolgens via die werkmeester. Deze stuurt ook de werkstrafvervullers aan en zorgt dat alles goed verloopt.
"De werkstrafdeelnemers vormen een waardevolle aanvulling en helpen met klussen die anders blijven liggen, maar wel belangrijk zijn", zegt Van Dun. "Het is zinvol werk, waar ze iets terugdoen voor de maatschappij. Maar het gaat wel om een straf, dus het is wel de bedoeling dat er werk wordt verzet."
"Je ziet dat met name degenen die een langere taakstraf hebben, zich meer bewust worden van het belang van hun werk. Er zijn soms zelfs deelnemers die echt geïnteresseerd raken in natuurbeheer en zichtbaar als ander persoon het traject verlaten. Maar de grootste groep ziet het gewoon als straf."
Voor daders die zich tijdens een werkstraf misdragen en zich niet aan de regels van Reclassering houden, bijvoorbeeld door absentie of geweld op de werkvloer, kan de taakstraf alsnog worden omgezet naar een gevangenisstraf. In dat geval wordt de zaak teruggelegd aan het CJIB en word het voorgelegd aan het OM. De rechter of officier besluit vervolgens of de straf kan worden omgezet. Twee uur werkstraf staat gelijk aan één dag detentie.
Source: Nu.nl algemeen