Als alles volgens plan verloopt, krijgt Nederland voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog een echt minderheidskabinet. Dit betekent een nieuwe periode van politieke onrust, waarin onzekerheid en het sluiten van compromissen centraal zullen staan.
In Nederland zijn minderheidskabinetten niet populair. Ze worden vaak als noodoplossing gezien wanneer een meerderheidskabinet niet mogelijk is. Ook nu beschrijven partijleiders het als de "minst slechte optie". Toch heeft een minderheidskabinet ook voordelen, zoals meer flexibiliteit en een grotere afstand tussen kabinet en Tweede Kamer, wat zowel oppositie- als coalitiepartijen ruimte biedt om zich te profileren.
Toch brengt een minderheidskabinet risico's met zich mee. Zonder een vaste meerderheid moeten ministers voortdurend steun zoeken in de Kamer. Dit vraagt om politieke vaardigheid. De kans dat plannen het niet halen is groter, en de oppositie kan makkelijker ministers naar huis sturen. Gezien de huidige grote problemen en internationale spanningen, is dit een nadeel.
Echte minderheidskabinetten zijn zeldzaam in Nederland. Het laatste was in 1939, en ook het kabinet-Rutte I, dat steun kreeg van de PVV, was een vorm van een minderheidskabinet, hoewel geen écht minderheidskabinet. D66, VVD en CDA zullen hier lessen uit trekken. Zonder voldoende steun van de oppositie is succes niet gegarandeerd.
Hoe de coalitie van D66, VVD en CDA hun minderheidskabinet precies wil vormgeven, is nog niet duidelijk. Gesprekken met andere partijen staan op de planning. Gedogen lijkt niet in de kaarten te zitten, want GroenLinks-PvdA ziet dat niet zitten en wil de plannen één voor één beoordelen. Ook JA21 is niet enthousiast over gedogen en benadrukt een kritische oppositie te willen voeren.
Het voordeel voor D66, VVD en CDA is dat ze zowel naar links als naar rechts kunnen leunen, wat handig is bij problemen zoals stikstof en migratie. Maar steun zoeken zal veel hielenlikken en overleg met andere partijen vergen, vooral omdat ze in de Eerste Kamer maar 22 van de 75 zetels en in de Tweede Kamer een tekort van tien zetels hebben.
Bezuinigingen zijn een heet hangijzer. De oppositie wil daar niet zomaar aan meewerken, vooral als het om gevoelige onderwerpen gaat zoals zorg, sociale zekerheid en onderwijs. GL-PvdA heeft al laten weten zulke bezuinigingen niet te steunen. Er is al een "monsterverbond" geweest om bezuinigingen terug te draaien; zulke taferelen zullen vaker voorkomen.
De PVV is vanaf het begin duidelijk geweest over hun oppositieplannen. Zelfs constructieve partijen hebben hun irritaties laten blijken, zoals over de embryowet die D66 en VVD willen verruimen. Dit leidt tot spanningen met christelijke partijen zoals SGP en CU, die hier grote bezwaren tegen hebben.
De druk op het kabinet neemt toe, en deze partijen moeten goed nadenken over hoe ze hun strategie willen vormgeven. Ondanks de uitdagingen zijn de partijleiders optimistisch en geloven ze dat andere partijen constructief willen meewerken.
Source: Fok frontpage