D66, VVD en CDA gaan samen een coalitie vormen. Dat betekent dat Nederland hoogstwaarschijnlijk voor het eerst na de Tweede Wereldoorlog een 'echt' minderheidskabinet krijgt. De drie partijen hebben in de Tweede Kamer slechts 66 zetels.
Na een tweedaags overleg op landgoed de Zwaluwenberg hebben de partijleiders van D66, VVD en CDA het besluit genomen met z'n drieën te gaan regeren. JA21 zal dus niet aansluiten bij de onderhandelingen.
Een minderheidskabinet is niemands eerste keuze, maar daar draait het nu wel op uit. Dat is vooral het resultaat van de blokkade van de VVD in de richting van GL-PvdA. Met de linkse fusiepartij erbij hadden de partijen voldoende zetels gehad in de Tweede Kamer.
De andere optie die nog in de lucht hing - een coalitie met JA21 - zou hebben opgeteld tot 75 van de 150 zetels. Geen meerderheid, maar ook geen minderheid. Maar in de Eerste Kamer komt deze coalitie niet in de buurt van een meerderheid.
Bovendien waren de verschillen tussen D66 en JA21 vrij groot, vooral op het gebied van stikstof, klimaat en internationale en Europese samenwerking. De keuze om zonder de partij van Joost Eerdmans verder te gaan lag daarom voor de hand.
"We gaan nu een helder en ambitieus regeerakkoord maken met een uitgestoken hand naar de Kamer", stelde D66-leider Rob Jetten vrijdag. "We kiezen er heel bewust voor om dit met zijn drieën te doen", voegde Dylan Yesilgöz (VDD) toe. "Heel veel partijen hebben allerlei beloftes gedaan", blikt CDA'er Henri Bontenbal vooruit op de samenwerking met de andere partijen.
Hoe D66, VVD en CDA de samenwerking met de oppositie precies voor zich zien is nog niet duidelijk. In Nederland hebben we geen traditie van minderheidskabinetten. Het laatste echte minderheidskabinet stamt uit 1939. Dat kabinet werd na twee dagen al naar huis gestuurd door de oppositie.
Zonder enige vorm van steun van de oppositie beginnen D66, VVD en CDA dus niet zo veel. In 2010 kreeg kabinet-Rutte I gedoogsteun van de PVV. De partij leverde geen ministers, maar zegde wel op voorhand politieke steun toe op belangrijke dossiers. De afspraken werden opgetekend in een akkoord. Ook dit liep niet goed af. Het kabinet viel toen er extra bezuinigd moest worden.
Op gedoogsteun van een oppositiepartij lijkt de coalitie in wording nu niet te hoeven rekenen. GL-PvdA is dit sowieso niet van plan en ook JA21 staat er niet om te springen. Wel zouden er met een of meerdere partijen kleinere afspraken gemaakt kunnen worden.
Dat zal sowieso moeten gebeuren voor alle kabinetsplannen, van begrotingen tot wetten. Een minderheidskabinet moet telkens op zoek naar steun in beide Kamers. D66, VVD en CDA hebben wel het voordeel dat ze zowel naar links als naar rechts kunnen buigen.
De partijleiders hebben op de Zwaluwenberg ook gesproken over de financiële puzzel. D66 en CDA willen het liefst flink investeren om onder meer de energie- en stikstofcrisis op te lossen. Daarvoor willen ze best wat soepeler omgaan met de begrotingsregels, bleek uit hun eerder geschreven formatiestuk.
De VVD voelt daar minder voor. De partij staat erom bekend goed op de staatskas te willen passen. Bovendien zal een nieuw kabinet ook moeten bezuinigen, want de extra defensie-uitgaven, asielopvang en vergrijzing zorgen ook voor veel extra kosten.
De komende weken zullen de partijen nog dooronderhandelen. Het is de bedoeling dat zij uiterlijk 30 januari een coalitieakkoord hebben gesloten. Daarna zal een debat met de Kamer plaatsvinden en kan een formateur worden aangesteld die een kabinetsploeg samenstelt. Dit is meestal de beoogd premier.
Source: Nu.nl algemeen