De foto’s van een bukkende, geboeide Nicolás Maduro in Manhattan zijn de eerste die fotografen van de Venezolaanse president konden nemen op Amerikaanse bodem. Daarvoor deden al veel beelden de ronde, maar in het AI-tijdperk zijn veel daarvan verdacht.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
Uren voordat Trump de foto van Nicolás Maduro – geboeid, geblinddoekt en met een waterfles in de hand aan boord van het marineschip Iwo Jima – op zijn eigen Truth Social zette, deden al veel AI-beelden de ronde. Sommige foto’s duidelijk gefabriceerd, andere uit hun oorspronkelijke context gelicht en van een nieuw onderschrift en nieuwe datum voorzien.
Het breaking news uit de Venezolaanse hoofdstad Caracas, in combinatie met de mogelijkheden van AI en de onwil van sociale media als X, TikTok en Facebook om nepbeelden en -nieuws in te dammen, deed zijn werk. In dit klimaat was de foto die door de Amerikaanse president werd verspreid en later als ‘hand-out’ (uitdeelfoto) aan persbureaus werd gegeven, niet geheel onverdacht.
The New York Times waarschuwde in een redactionele toelichting voor het fenomeen hand-outfoto: ‘Beelden die door een regering worden verspreid hebben vaak de intentie om een specifieke versie van het verhaal te ondersteunen.’ In de Volkskrant stond de foto desalniettemin op maandag 5 januari op de voorpagina, toegeschreven aan persbureau Reuters.
Omdat Trump een grootverspreider is van AI-beelden, besloot The New York Times omzichtig met het beeld om te springen en het in eerste instantie te publiceren in de context van de Truth Social-post. Dat dit beeld was gepost door de Amerikaanse president, was immers onomstotelijk.
De fotograaf is onbekend, maar was vermoedelijk een lid van het team dat Maduro bewaakte. Wellicht diende de foto als een bewijs voor de president in Mar-a-Lago dat de missie geslaagd was.
Op maandag 5 januari kregen fotografen zelf de kans om de eerste foto’s van Maduro en zijn vrouw Cilia Flores (voorheen parlementsvoorzitter en procureur-generaal) op Amerikaanse bodem te nemen.
Het echtpaar arriveerde per helikopter vanuit de federale gevangenis in Brooklyn op de helihaven van Wall Street, niet ver van het gerechtsgebouw waar ze zouden worden voorgeleid. En waar ze even later zouden verklaren ‘niet schuldig’ te zijn aan ‘het faciliteren van grootschalige drugshandel’, zoals de belangrijkste aanklacht luidt.
Deze krant koos voor een foto van EPA, genomen door een lokale fotograaf. Er zijn veel foto’s van dit moment gemaakt, maar vooral op deze lijkt het alsof de Venezolaanse president ons aanstaart. Zou hij de fotografen gezien hebben? Ze stonden op grote afstand met hun telelenzen.
Op de foto zien we hoe drie agenten van de DEA, de Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst, het geboeide echtpaar vasthoudt, om ze richting de klaarstaande auto’s te brengen. Ze lopen in een gebukte houding, omdat ze zojuist de helikopter hebben verlaten die met razende wieken net buiten beeld staat.
Verderop in de beeldenreeks, die in enkele seconden gemaakt is, lopen ze rechtop, waarbij opvalt dat Maduro met zijn 1,90 meter een kop groter is dan zijn bewakers. En dat hij sprekend op Saddam Hoessein lijkt, wiens gevangenneming in 2003 het oorspronkelijke ‘We got him!’-moment was.
Het jaar is een week oud en er valt nog weinig te zeggen over welke foto’s het jaaroverzicht van 2026 gaan halen, laat staan de geschiedenisboeken. Je kunt het beeld van Maduro met de koptelefoon, het trainingspak en de handboeien ‘iconisch’ noemen – dat is veelvuldig gedaan – maar dat betekent in deze tijd bijzonder weinig.
Wat tegenwoordig wel meteen gebeurt, is een trivialisering van het beeld. Niet alleen door propagandisten uit alle windstreken, maar ook door een TikTok-leger dat wil weten welk trainingspak hij aanheeft, welk merk water hij drinkt en hoe dit moment kan worden opgeblazen in duizend memes. Alles is in de eerste plaats content.
Ook de uitschakeling van Osama bin Laden in 2011 is gefotografeerd en gefilmd door de leden van het Navy Seal-team die de aanval uitvoerden. Maar nadat toenmalig president Barack Obama en leden van de Senaat de foto’s hadden bestudeerd, werd besloten de beelden niet openbaar te maken. Te gruwelijk, was het oordeel.
Dé foto van dat historische moment werd door Obama’s huisfotograaf Pete Souza gemaakt in de Situation Room van het Witte Huis met Obama, Joe Biden, Hillary Clinton en hun veiligheidsteam, die aan het andere eind van de wereld gespannen naar een scherm staren. Geen bloedig bewijsmateriaal. Iconisch, dat wel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant