Een militaire overname van Groenland door de VS lijkt opeens een serieuze optie. Europa probeert in allerijl te bedenken hoe het met de Amerikaanse dreiging moet omgaan. We bellen met onze correspondent Scandinavië over de spanningen rond Groenland.
Dag Jeroen, de week begon met een aanval van de VS op Venezuela. Waarom gaat het nu ineens weer over het innemen van Groenland, net als begin vorig jaar?
‘Direct na de aanval op Venezuela kreeg Trump een vraag over Groenland. Daarop zei hij opnieuw dat de Verenigde Staten Groenland ‘moeten hebben’. Vervolgens plaatste Katie Miller, de vrouw van Trumps adviseur voor Binnenlandse Veiligheid, een foto op X van de Groenlandse kaart, ingekleurd met de Amerikaanse vlag.
‘Niemand weet precies wat de Amerikanen hiermee willen bereiken, maar de boodschap is duidelijk: de VS durven actie te ondernemen als ze dat nodig achten. Dat hebben ze in Venezuela gedaan en dat kunnen ze dus ook in Groenland doen.’
Waarom wil Trump Groenland dan zo graag hebben?
‘In eerste instantie zou je zeggen: vanwege de grondstoffen en de strategische ligging van Groenland. Maar daarvoor zijn op dit moment helemaal geen belemmeringen voor Amerika. De Groenlandse regering wil dolgraag dat bedrijven zich melden om te proefboren naar grondstoffen. En al sinds de Tweede Wereldoorlog mag Amerika zo veel militairen op het Arctische eiland stationeren als nodig wordt geacht. Daarvoor hoeven ze het niet te annexeren.
‘Bovendien is de Russische en Chinese aanwezigheid in en om Groenland echt miniem. Ze hebben niet eens een consulaat. Die bedreiging is dus echt uit de lucht gegrepen. Politici en bestuurders in Kopenhagen lijkt het aannemelijk dat Trump gewoon heel graag de president wil zijn die het territorium van Amerika uitbreidt. Dat heeft geen andere president gedaan. En dan zouden ze het ‘Trumpland’ kunnen noemen, in plaats van Groenland.’
Jij was vorig jaar in Groenland. Hoe kijkt de bevolking daar naar Trump?
‘De meeste Groenlanders willen geen Amerikaan worden. Het eiland strijdt namelijk al heel lang voor onafhankelijkheid van Denemarken. Nu wordt Groenland als semi-autonome regio eindelijk iets welvarender en kan het ook stappen maken richting onafhankelijkheid. Dan willen de bewoners nu natuurlijk niet opnieuw onderdeel worden van een ander land.
‘De bemoeienis vanuit de VS kan de onderhandelingspositie van Groenland versterken. Ze merken dat de Denen opeens veel beter luisteren naar bezwaren die allang in Groenland leven. Vorig jaar kwam de Deense overheid met een anti-racismeplan. Ook heeft de regering excuses aangeboden voor het plaatsen van spiraaltjes bij Groenlandse meisjes, tegen hun wil, in de vorige eeuw. Ineens lijken de Denen zich te realiseren hoe belangrijk Groenland voor ze is.’
De Deense premier reageerde heel boos op de nieuwe bedreigingen van Trump. Vorig jaar had ze nog een ‘fluwelen aanpak’. Waarom is de toon nu zo anders dan eerst?
‘Dat komt door de verbinding met de situatie in Venezuela. Voor die inval dacht niemand dat de VS echt militair zouden ingrijpen. Maar dat kan je nu niet meer uitsluiten, ondanks alle geopolitieke consequenties die het zou hebben. Denemarken moet zich op dat scenario voorbereiden.
‘Daarom kiezen de Denen nu voor een andere strategie. Ze zeggen heel duidelijk: ‘Oké, als jullie dit echt doen, betekent dat het einde van de Navo.’ En dat is ook logisch, want zo’n actie zou het complete bondgenootschap ondermijnen.’
Wat doet Denemarken nu?
‘De Denen hebben overlegd of ze meer militairen naar Groenland zullen sturen. Daar is niks over bekendgemaakt en dat gaan ze denk ik ook niet doen. Als je dat openbaar maakt, kan het de Amerikanen uitlokken. Dat willen ze niet.
‘Als Amerika Groenland echt wil innemen, zou het militair gezien trouwens appeltje-eitje zijn. Er zijn daar nauwelijks Deense soldaten en het is een enorm uitgestrekt en dunbevolkt land. Je hoeft maar een vlag te planten en te zeggen ‘nu is dit van ons’. Zo makkelijk is het eigenlijk.
En als dat gebeurt?
‘De Denen gaan Amerika echt niet bombarderen. Maar het zou wel enorme geopolitieke consequenties hebben. Daarom zie je Marco Rubio, de Amerikaanse buitenlandminister, ook een beetje terugkrabbelen. Hij probeert het allemaal een beetje te verzachten, maar dat is niet erg overtuigend door de aanhoudende opmerkingen van Trump en Stephen Miller.’
Hoe verwacht jij dat deze situatie zich verder zal ontwikkelen?
‘Waar we nu naar moeten kijken is of de Amerikanen erin slagen een wig te drijven tussen Groenland en de Denen. Dat zou kunnen lukken, omdat de Groenlanders vinden dat zij meer inspraak moeten hebben over het buitenlandbeleid en defensie. Daar hebben ze nu geen formele zeggenschap over.
‘Deze week werd er door allerlei Groenlandse politici geklaagd dat ze niet bij de bijpraatsessies en overleggen werden betrokken in het Deense parlement. En er is een grote oppositiepartij die het liefst morgen begint met onderhandelen over de onafhankelijkheid. Zij willen direct met de Amerikanen gaan praten. Niet om Groenland te verkopen, maar om de situatie maximaal te benutten ten opzichte van Denemarken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant