Een nieuwe stafchef, een nieuwe minister van Defensie, nieuwe directeurs van geheime diensten: na bijna vier jaar oorlog vindt Zelensky het tijd voor een reorganisatie in de top van zijn veiligheidsdiensten. Deze mannen zitten vanaf nu aan de knoppen.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Ze zijn verantwoordelijk voor de spectaculairste Oekraïense operaties in de oorlog. Ze vernietigden Russische bommenwerpers met drones verstopt in vrachtwagens, ze dreven de Russische vloot uit de Zwarte Zee met onbemande bootjes en diep in Siberië wisten ze olieraffinaderijen in brand te zetten. Maar nu zijn de belangrijkste veiligheidsfunctionarissen van Oekraïne uit hun functie ontheven door president Volodymyr Zelensky.
Na bijna vier jaar grootschalige oorlog vindt Zelensky het tijd voor een reorganisatie in de top van zijn veiligheidsdiensten. Sinds de jaarwisseling stelde Zelensky nieuwe directeurs aan bij de drie Oekraïense geheime diensten, die naast de strijdkrachten een cruciale rol spelen in de landsverdediging. Ook nomineerde hij een nieuwe minister van Defensie.
De reorganisatie is in gang gezet met het ontslag van Zelensky’s stafchef Andri Jermak eind november. Jermak, die opstapte als gevolg van een corruptieschandaal, gold als de rechterhand van Zelensky.
Zelensky vervangt hem nu door de belangrijkste spionnenbaas van het land. Hij stelde Kyrylo Boedanov, het hoofd van de militaire inlichtingendienst HUR, vorige week aan als zijn nieuwe stafchef. ‘Op dit moment heeft Oekraïne een grotere focus op veiligheidszaken nodig’, zei Zelensky bij de aanstelling van Boedanov.
Sindsdien is er een stoelendans aan de gang. Boedanov wordt bij de HUR vervangen door het hoofd van de buitenlandse inlichtingendienst, Oleh Ivasjtsjenko. Die wordt weer vervangen door een andere hoge veiligheidsfunctionaris. En zo schuiven er meer bekende namen door.
Critici zien risico’s in een reorganisatie midden in een oorlog. De gelijktijdige vervanging van de leiders van de belangrijkste veiligheidsdiensten kan volgens oppositiepolitici onrust veroorzaken en langlopende operaties in gevaar brengen.
Maar Zelensky noemt ‘een golf van personeelswijzigingen’ noodzakelijk voor ‘een veerkrachtiger’ Oekraïne op het slagveld en aan de onderhandelingstafel. Een blik op zijn nieuwe veiligheidsteam.
Het is veelzeggend voor de Oekraïense verdediging tegen Russische agressie: een 34-jarige whizzkid gaat het ministerie van Defensie leiden. Mychajlo Fedorov is het gezicht van de innovatie waarmee Oekraïne een tekort aan soldaten en kanonnen compenseert.
Als minister van Digitale Transformatie zette Fedorov vol in op de productie van drones. Hij richtte een leger van hackers op om Rusland online te bevechten. En hij onderhoudt een voor Oekraïne belangrijke relatie met Elon Musk: Fedorov vroeg Musk aan het begin van de invasie met succes om Starlink-internet voor het Oekraïense leger.
Oekraïners kennen Fedorov tevens als de man door wie ze geen paspoort of rijbewijs meer bij zich hoeven te hebben. Fedorov lanceerde een wereldwijd geroemde app voor burgerzaken, die een alternatief is voor officiële documenten – Oekraïne is het eerste land dat digitale paspoorten als rechtsgeldig beschouwt. Sinds kort kunnen Oekraïners zelfs op afstand trouwen via de app. Een uitkomst voor frontmilitairen en hun geliefden.
Het is nog niet zeker of interimmer Jevheni Chmara mag aanblijven, maar voorlopig staat de grootste en machtigste veiligheidsdienst van Oekraïne onder leiding van een man over wie de meeste Oekraïners niets weten. En dat is ook de bedoeling. Chmara diende de afgelopen vijftien jaar in Alpha, een geheimzinnige elite-eenheid van de SBOe.
Alpha was afgelopen zomer betrokken bij Operatie Spinnenweb, een spectaculaire Oekraïense aanval op de Russische luchtmacht. Agenten verstopten drones in geheime ruimten in vrachtwagens, dirigeerden de wagens naar luchtbases diep in Rusland en lieten vanaf daar de drones inslaan op de belangrijkste bommenwerpers die Rusland heeft.
Chmara is sinds 2023 bevelhebber van Alpha. De eenheid zit achter tal van vindingrijke aanvallen op munitiedepots, wapenfabrieken en olieraffinaderijen ver achter het front. Aan het begin van de oorlog bevrijdde de eenheid tevens Slangeneiland, een strategisch eiland in de Zwarte Zee.
De aanstelling van Chmara betekent ‘de opschaling’ van Alpha, zei Zelensky afgelopen maandag bij de aanstelling van de interim-directeur van de SBOe.
Oekraïners kennen hem als de man die nooit lacht, die een kikker in zijn kantoor houdt en die geregeld suggereert dat de Russische president Poetin een dubbelganger heeft. Maar voor Oekraïners is Kyrylo Boedanov bovenal een meesterlijke spionnenbaas.
Boedanov was tot vorige week directeur van de militaire inlichtingendienst HUR. Nu stapt hij over naar de politieke arena, als stafchef van Zelensky.
Hij brengt populariteit mee naar Zelensky’s team. In tegenstelling tot zijn voorganger Andri Jermak geniet Boedanov brede steun in Oekraïne. Met zijn ijskoude blik en raadselachtige uitspraken groeide hij in de afgelopen jaren uit tot de aanvoerder van gewaagde, maar gevierde aanvallen op Rusland. Tot de bekendste successen behoort de verdrijving van de Russische Zwarte Zeevloot door een vloot zelfgebouwde zeedrones.
Als stafchef gaat Boedanov zich volgens Zelensky veel bezighouden met de versterking van de strijdkrachten en met de onderhandelingen met de Amerikanen. Bijkomstigheid daarbij: Boedanov heeft naar verluidt in de VS een opleiding gekregen van de CIA.
Generaal Oleh Ivasjtsjenko is een vaste waarde in de Oekraïense veiligheidstop. Hij was zeven jaar plaatsvervangend hoofd van de militaire inlichtingendienst en leidde de afgelopen twee jaar de buitenlandse inlichtingendienst. Nu heeft Zelensky hem aangewezen als vervanger van Boedanov, aan het roer van de militaire inlichtingendienst.
Ivasjtsjenko treedt minder in de openbaarheid dan zijn voorganger. Zijn belangrijkste taak was de afgelopen jaren om de Russische plannen en capaciteiten te doorzien. In grote lijnen zijn de Russische plannen om de vier door Poetin geannexeerde provincies te bezetten, zei Ivasjtsjenko afgelopen zomer in een van de weinige interviews die hij gaf.
Ondertussen aast Rusland volgens hem nog steeds op volledige controle over Oekraïne, en zijn ook andere Europese landen niet veilig. ‘Het is niet langer de vraag óf, maar wanneer en waar ze de volgende keer aanvallen’, aldus Ivasjtsjenko.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant