Dennis Lehtonen | Finse fotograaf in Groenland Vanwege president Trump zijn alle ogen op Groenland gericht. Fotograaf Dennis Lehtonen leidt al bijna drie jaar een nomadisch bestaan op het eiland. Hoewel woede volgens hem niet in de Groenlandse aard zit, ziet hij wel grote zorgen bij de eilandbewoners over de Amerikaanse dreigementen.
Zicht op Kullorsuaq, een voor Groenlandse begrippen grote nederzetting.
Het was zijn grote nieuwsgierigheid naar het onbekende Groenland die fotograaf Dennis Lehtonen (30) in 2023 deed besluiten te verhuizen. Een concreet plan had hij niet: Lehtonen wilde zo veel mogelijk van het grootste eiland ter wereld zien. Inmiddels woont hij er al bijna drie jaar, heeft hij in zeven visfabrieken en in een slachthuis gewerkt en op nog meer plekken gewoond. Hij verbleef onder meer in Nutaarmiut, een nederzetting met slechts dertig inwoners aan de westkust van Groenland.
Sinds een maand woont hij in Kullorsuaq, op een eiland aan de westkust. Hij verblijft bij een familie in huis — hotels en vakantieaccommodatie zijn buiten de Groenlandse hoofdstad Nuuk nauwelijks te vinden. „Een verblijfplaats vinden is altijd een uitdaging, ik heb ook weleens in een washok of een woonkamer geslapen”, zegt Lehtonen telefonisch, in een serie van zeker vijftien korte telefoongesprekken door de haperende verbinding.
Op zijn huidige adres, in een voor Groenlandse begrippen grote nederzetting met ruim vierhonderd inwoners en faciliteiten als elektriciteit en stromend water, geniet hij momenteel van zijn wintervakantie. Maar hoewel Kullorsuaq op negenhonderd kilometer boven de poolcirkel ligt, voelt het niet echt als winter, vertelt Lehtonen. „Vorig jaar was het in dezelfde periode -37 graden in deze omgeving, nu is het met ongeveer 0 graden heel warm. Dat is slecht voor het zee-ijs, en betekent dat wij niet zo makkelijk naar nederzettingen in de omgeving kunnen met sledehonden of een sneeuwmobiel.”
De Finse fotograaf Dennis Lehtonen op Groenland
De Amerikaanse president Donald Trump spreekt openlijk over zijn belangstelling om Groenland in te lijven bij de VS. Maar waar hij het vorig jaar nog had over Groenland „kopen”, zei hij deze week dat hij de inzet van militaire middelen niet uitsluit om het eiland in te nemen. Daar zijn de Groenlanders van geschrokken, vertelt Lehtonen. „Veel mensen snappen wel de interesse in de locatie en de mineralen, maar zijn verbaasd over de dreigementen. Plotseling staan de Groenlanders in het middelpunt van de belangstelling.”
Daar zitten ze volgens Lehtonen niet op te wachten. De bevolking van ongeveer 58.000 mensen bestaat voor het overgrote deel (bijna 90 procent) uit Inuit. „Ik heb nog geen enkele Groenlander ontmoet die deel wil uitmaken van de VS.” In de media worden de Groenlanders weleens boos neergezet, maar dat klopt volgens Lehtonen niet. „Ze vinden Trump niet leuk, maar zijn meestal niet boos. Een Groenlander verheft zelden zijn stem.”
Door de ontwikkelingen in Venezuela en de ontvoering van president Nicolás Maduro zijn de zorgen in Groenland toegenomen, zegt Lehtonen. „Sommige mensen vrezen dat Groenland hetzelfde kan overkomen.” Het liefst willen de Groenlanders onafhankelijk zijn, zegt hij, want de relatie met Denemarken is ook ingewikkeld. „Veel mensen zijn teleurgesteld, maar uiteindelijk horen de Groenlanders wel liever bij Denemarken dan bij de VS.”
De zorgen leiden volgens Lehtonen nog niet tot actie, zoals voorbereidingen voor vertrek of het hamsteren van voedsel en andere voorraden. „Dat heb ik nog niet gezien of gehoord.”
Lehtonen omschrijft de Groenlanders als hele warme, vriendelijke en gastvrije mensen. Hij werd overal met open armen ontvangen en hoorde er snel bij, zegt hij. De Groenlanders leven hecht met elkaar samen in de nederzettingen op het eiland. „Er zijn veel bijeenkomsten en evenementen. De Groenlanders noemen dat Kaffemik [dat letterlijk ‘via koffie’ betekent], dan worden er thuis veel mensen uitgenodigd om te eten, kaarten en muziek te maken of te luisteren. En vorig jaar was ik op het verjaardagsfeest van een tweejarig jongetje, daarbij waren 45 van de 51 inwoners aanwezig.”
Circa 80 procent van Groenland is permanent met ijs bedekt.
Die gemeenschapszin maakt dat Lehtonen zich snel thuis voelde, zelfs op de meest afgelegen en verlaten plekken, maar hij ziet ook de keerzijde. „Veel mensen worstelen ook om de dagen door te komen. Ze houden zich bijvoorbeeld bezig met handwerk, zoals dekens maken van zeehondenhuid, maar de winters duren lang. Ik zie ook depressiviteit, en mensen die de dagen vooral slapend doorbrengen.” Groenland heeft een van de hoogste zelfmoordcijfers ter wereld.
Daarbij gaat het leven in kleine, afgelegen nederzettingen gepaard met uitdagingen. Voorziening van levensmiddelen is erg duur en op veel plekken is geen gezondheidszorg. De tandarts komt daar één keer per jaar langs, maar voor noodgevallen ben je aangewezen op een helikopter, „als het weer het toestaat”. Lehtonen noemt ook de afvalverwerking als voorbeeld. De overheid is daar verantwoordelijk voor, maar op sommige plaatsen komt schip dat het afval verzamelt slechts één keer per jaar.
Toiletafval, dat in nederzettingen zonder stromend water wordt verzameld in een zak, mag worden verbrand, maar dat geldt niet voor regulier afval. Sommige Groenlanders vermoeden dat de overheid steeds minder in deze faciliteiten investeert om mensen aan te moedigen naar de grotere plaatsen te verhuizen, vertelt Lehtonen. „Die diensten verzorgen voor de ongeveer zeventig nederzettingen op het eiland is ongelooflijk duur.”
Toch weerhouden die ongemakken Lehtonen er niet van zijn verblijf op Groenland voort te zetten. Ook over de mogelijke gevolgen van een Amerikaanse inname van Groenland blijft hij nuchter. „Als Fin kan ik hier nu gewoon wonen en werken, maar ik heb geen visum voor de Verenigde Staten. Dat wordt wel ingewikkeld.” Zodra het winterseizoen afloopt, is hij van plan om weer aan de slag te gaan in een visfabriek. „En ik zal Groenland blijven verkennen.”
Kop van ijsbeer in de vriezer
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC