De annexatie van Groenland werd aanvankelijk beschouwd als een grap van de Amerikaanse president Donald Trump. Later leek het een afleidingsmanoeuvre van binnenlandse politiek, maar de laatste weken is de dreiging weer serieuzer geworden. Europa zit in een spagaat.
Hoe ver is Trump bereid te gaan? Het lijkt er vooral vanaf te hangen aan wie in Washington het wordt gevraagd. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot vroeg het aan zijn Amerikaanse evenknie Marco Rubio.
Op de Franse radio zei Barrot woensdag dat Rubio hem had verzekerd dat van militair ingrijpen geen sprake zal zijn. "Hij heeft de mogelijkheid van een invasie uitgesloten." Rubio zit vooral op het spoor dat de Amerikanen Groenland in eerste instantie willen kopen van Denemarken en is van plan om voor gesprekken naar Kopenhagen te reizen.
Grondgebied kopen; de Amerikanen deden het vaker. Zo kochten ze Alaska in 1867 van de Russen. De Russische Tsaar Alexander II zag in dat het gebied lastig te verdedigen was tegen de grote aartsrivaal: de Britten. En die wilde hij graag weghouden bij de Beringstraat, de zeestraat tussen Alaska en Rusland.
Ook voor Trump draait het nu officieel om veiligheid: het weghouden van de Chinezen en Russen uit de Noord-Amerikaanse kant van het poolgebied. In de Koude Oorlog hadden de Amerikanen daarom militaire bases op Groenland, waarvan er nu één - weliswaar kleinschaliger - nog altijd in gebruik is. Maar draait het echt om veiligheid? Onder het Groenlandse ijs zitten namelijk genoeg grondstoffen (waaronder olie) die het gebied ook economisch aantrekkelijk maken.
Daarom zet Washington volgens Rubio dus in op kopen, maar zorgwekkender zijn andere teksten vanuit het Witte Huis. Rubio sluit een invasie weliswaar uit, maar dat deed Trumps belangrijke adviseur Stephen Miller maandag niet. "Niemand gaat met de VS vechten om Groenland", zei de plaatsvervangend stafchef.
En hij vroeg zich ook hardop af waarom Denemarken eigenlijk een claim heeft op Groenland. Hij schetste in gesprek met CNN een wereldbeeld dat niet past bij een president die onlangs nog de verzonnen 'FIFA vredesprijs' kreeg. De wet van de sterkste geldt, betoogde Miller.
Vooral dat soort gedachten, Trumps herhaalde claim dat Groenland bij de VS zou moeten horen en zijn eerdere wispelturige en soms neerbuigende uitspraken over de NAVO doen de alarmbellen in Europa rinkelen. Woensdag was Trump nog cryptisch op zijn 'Truth Social'. In zijn post beweerde hij "er altijd te zijn voor de NAVO, ook als ze er niet voor ons zijn."
Hij sneerde verder richting Europa en beweerde dat de NAVO zonder de VS niets voorstelt. In zijn 'veiligheidsstrategie', die in november werd gepresenteerd, stonden eveneens verontrustende teksten voor de toekomst van een functionerend bondgenootschap.
En dat juist in een tijd waarin de Europeanen de Amerikanen koste wat kost aan de juiste kant van de onderhandelingstafel voor vrede in Oekraïne proberen te houden. Trumps onderhandelaars lijken daaraan mee te werken, maar na elk telefoontje tussen de Russische president Vladimir Poetin en Trump maakt de Amerikaanse president weer aanstalten om Rusland meer te geven. Dat Trump Poetin als sterke leider veel meer respecteert dan de Europese Unie bleek al duidelijk in zijn eerste termijn.
In die eerste termijn ging het ook al over Groenland, maar nu is het serieuzer. En nu legt het onderwerp veel meer een bom onder de NAVO. "Het leek eerst nog een grap. Maar het idee dat Trump echte militaire dreiging uit richting Groenland; niets zou meer het einde van de NAVO betekenen dan Amerikaanse agressie tegen een langdurige bondgenoot als Denemarken", zei de Democratische senator Mark Warner dinsdag.
En dat zou dan komen vanuit een supermacht die afgelopen weekend nog de president van Venezuela uit zijn land weghaalde. Met als opzichtig - en ook door Trump uitgesproken - doel om toegang te krijgen tot de gigantische olievoorraden van het Zuid-Amerikaanse land. Die geweldsdrempel gingen de Amerikanen met hun gigantische en kundige militaire apparaat makkelijk over. Voor Venezuela werd de aanval verpakt als actie tegen drugshandel.
Trump herhaalt steeds dat de Amerikanen Groenland nodig hebben voor de nationale veiligheid. Maar Groenland heeft middels de NAVO al veiligheidsgaranties, juist door de Amerikanen. Er is al Amerikaanse militaire aanwezigheid. En uit niets blijkt dat Denemarken er voor gaat liggen als Washington dat weer wil opschroeven. Hiervoor hoeft de VS Groenland niet te kopen of veroveren. Ook hier lijken grondstoffen inderdaad een grotere rol te spelen.
Daarom rijst de vraag: hoe ver wil Trump gaan? En wat zijn de gevolgen? Premier Dick Schoof ziet het in ieder geval somber in, mochten de Amerikanen tot actie overgaan tegen een bondgenoot. Artikel 5 van de NAVO (een aanval op één lid is een aanval op alle leden) is dan erg lastig in stand te houden. Het is vreemd om te bellen met de politie voor een inbraak als veruit de belangrijkste politieagent zélf de inbreker is.
"De toekomst van de NAVO en de veiligheid van Europa komen dan wel verder onder druk te staan", beaamde Schoof desgevraagd. Dus komt de Europese Unie haastig met voorzichtige statements en zinspeelt Frankrijk op een tegenreactie. Een duidelijke lijn is niet zichtbaar in de reacties vanuit Europa, dat in onzekerheid verkeert met een bondgenoot die het niet echt meer lijkt te kunnen vertrouwen.
Militair handelen is even zinloos als onwaarschijnlijk. Dus moet Europa hopen dat Trump naar Rubio luistert, en niet naar de radicalere Miller. Maar met alle dreigementen uit Washington is de toon al gezet, ziet ook een teleurgestelde Schoof: "Bondgenoten gaan zo niet met elkaar om."
Source: Nu.nl algemeen