Misdrijf Twee Syrische jongens werden vorige week doodgeschoten in een park in Amsterdam. De politie denkt dat zij in de val werden gelokt, maar volgens de familie hadden de jongens geen problemen. „Mijn neefje was heel rustig, hij belde elke dag met zijn ouders.”
Voorbijgangers op de brug 721, nabij het Piet Wiedijkpark in Amsterdam, waar de twee jongens werden doodgeschoten.
In een koffietentje in Amsterdam-West neemt een Syrische man een slok van z’n thee. „Mohammed was pas zestien”, zegt hij, „het was een lieve jongen.” De man pakt zijn telefoon en toont een filmpje: een magere jongen duikt van een houten paal in het water. „Dit is in Nederland”, zegt hij. „Ik dacht dat mijn neefje hier veilig zou zijn.”
De man heeft zich met een groep familie en vrienden verzameld in een koffietentje dicht bij het asielzoekerscentrum waar zijn neefje woonde. Ze drinken koffie en thee, over een uur hebben ze een afspraak bij het mortuarium van de Vrije Universiteit.
Kort voor middernacht op Nieuwjaarsdag werden zijn zestienjarige neef en een achttienjarige Syrische jongen uit het asielzoekerscentrum, die ook Mohammed heette, in Amsterdam West doodgeschoten in een parkje een paar kilometer verderop. Een derde jongen, een vriend van het duo, wist te ontkomen en vluchtte een woonwijk in.
Wat zich op Nieuwjaarsdag precies heeft afgespeeld, is „een raadsel”, zegt de politie dinsdag in een online video, maar ze hint erop dat de jongens mogelijk in de val werden gelokt. „Het lijkt erop dat ze geen schijn van kans maakten.” Er is nog geen verdachte aangehouden.
Via de derde jongen vernam de familie wat die avond zou zijn gebeurd. De familie en vrienden willen vanwege de gevoeligheid van het onderwerp niet met hun namen in de krant – die zijn wel bekend bij de redactie.
De drie waren op twee fatbikes op weg naar een McDonald’s-filiaal. Ze namen de kortste route door het park, zegt de oom. Daar werden ze uit het niets beschoten door een onbekende. „Er werden vier kogels op mijn neefje afgevuurd. De andere twee sprongen van de fatbike en renden weg. Eén van hen gleed uit en werd twee keer in zijn rug geschoten.” Hulpverleners probeerden de twee jongens nog te reanimeren.
De derde jongen woont inmiddels niet meer in het asielzoekerscentrum in Amsterdam, maar verblijft bij vrienden. Hij wil niet terug , zegt een vriendin van de familie: „Hij is ontzettend bang.”
In de media wordt gespeculeerd over een conflict tussen groepen jongeren. Het Parool schreef over mogelijke spanningen tussen Syrische en Spaanssprekende jongeren met een Zuid-Amerikaanse achtergrond. De politie wil die berichten niet bevestigen.
Hulpverleners maken zich al langer zorgen over Syrische jongeren die zelfstandig naar Nederland komen en in de opvang afglijden richting de criminaliteit. Burgemeesters van Eindhoven, Groningen en Utrecht vroegen daar vorig jaar aandacht voor. De jongeren gebruiken drugs, raken betrokken bij diefstallen en vechtpartijen en blijken kwetsbaar voor werving door drugscriminelen.
Vorige maand waren in Amsterdam meerdere geweldsincidenten met Syrische jongeren. Op het Mundus College, een middelbare school waar ook asielzoekers onderwijs krijgen, werd voor de kerstvakantie een zestienjarige Syrische leerling met een mes gestoken. De aanleiding is vooralsnog onduidelijk; de politie hield vijf verdachten aan. De achttienjarige jongen die Nieuwjaarsdag is doodgeschoten, ging naar dezelfde school, evenals de derde jongen die de schietpartij overleefde. Die laatste was bevriend met het slachtoffer van de steekpartij.
Begin december liep een vechtpartij tussen Syrische jongeren elders in Amsterdam ook uit de hand. Eén persoon werd neergestoken en moest naar het ziekenhuis. Ook bij dat incident was de jongen aanwezig die later aan de schietpartij wist te ontkomen, zegt een ingewijde.
In een brief aan de ouders van leerlingen, ingezien door NRC, schrijft de directie van het Mundus College dat vooralsnog geen aanwijzingen bestaan voor een samenhang tussen de steekpartij op school en het incident in het park. „Beide gebeurtenissen worden afzonderlijk onderzocht door de politie”, schrijft de directie. De politie bevestigt dat, maar benadrukt dat alle scenario’s nog openliggen.
De familie zegt dat de doodgeschoten jongens geen criminelen waren. En volgens de oom waren ze ook niet betrokken bij een langer lopend conflict: „Mijn neefje was heel rustig, hij belde elke dag met zijn ouders.”
Een klasgenoot en vriend van de achttienjarige neergeschoten jongen, roert stoïcijns in zijn espresso. Een dag voor diens dood spraken ze elkaar nog. Op zijn telefoon toont hij video’s van hen samen op school en in het winkelcentrum. In een van de filmpjes roept een docent: „Hé Mohammed, waarom ben je te laat?” De docent tikt hem speels aan.
Volgens bestuurder Ariëlle de Ruijter van het Mundus College was de achttienjarige een voorbeeldige leerling. „Hij was lief, sociaal en leuk in de klas. Echt een grappenmaker. Bij kooklessen was hij altijd vroeg, hij wist wat hij wilde en had een sterke band met z’n mentor.”
De oom van de zestienjarige jongen heeft veel vragen. „Waarom zijn de jongens doodgeschoten? Door wie? En waarom was een jongen van zestien ’s avonds niet in de opvang, maar op straat? Wat zijn de regels in het kamp?” Volgens de huisregels van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) mogen jongeren na 22.00 uur de locatie niet meer verlaten. „Als een jongere zich niet aan de regels houdt, vindt er een gesprek plaats”, zegt een COA-woordvoerder.
Familieleden voelen zich buitengesloten door de politie en slecht behandeld door het COA, zegt de oom. „We horen helemaal niks.”
Desi van der Poel, die de familie van de doodgeschoten jongens bijstaat, begrijpt de terughoudendheid van de politie, maar vindt dat het COA zich bot opstelt. Een tante van de zestienjarige Mohammed wilde zijn kamer zien, zegt Van der Poel, maar het COA weigerde. De politie had haar onderzoek al klaar, verduidelijkt Van der Poel. „Die tante wilde alleen zien hoe haar neefje leefde, aan zijn kleren ruiken. Dat moet toch kunnen?”
Volgens het COA is maandag gesproken met de families van de overleden jongeren en afgesproken dat de kamers „door familie en met ondersteuning van de COA-begeleiders ingepakt mogen worden”.
Binnenkort wordt het lichaam van de zestienjarige jongen overgebracht naar Syrië. De achttienjarige jongen wordt in Nederland begraven.
Source: NRC