De formatie verhuist donderdag en vrijdag weer naar landgoed De Zwaluwenberg. Daar moet een knoop worden doorgehakt over de vorm, blijkt uit een rondgang van NU.nl. Blijft het bij D66, CDA en VVD, of komt JA21 er nog bij?
De partijen hadden tijdens de kerststop huiswerk meegekregen en moesten onder meer nadenken over de partijen waarmee ze eventueel nog zouden willen samenwerken. Qua voorkeurscoalitie en financiën lagen aan het begin van deze "cruciale week" nog verschillende scenario's op tafel, zei informateur Rianne Letschert.
Met de deadline van 30 januari in zicht wordt de druk opgevoerd om nog deze week een besluit te nemen over hoe het nieuwe kabinet eruit gaat zien. Dat besluit moet worden genomen op het Hilversumse landgoed De Zwaluwenberg, waar Letschert donderdag en vrijdag verder praat met partijleiders Rob Jetten (D66), Henri Bontenbal (CDA) en Dilan Yesilgöz (VVD).
De grootste vraag die daar op tafel ligt, is of er nog partijen mogen aansluiten bij de formatiegesprekken. Krijgt JA21 een uitnodiging, zoals de VVD dat graag ziet? In dat geval is een meerderheid in de Tweede Kamer bijna bereikt (75 van de 150 zetels). Vooral D66 sprak openlijk twijfels uit over een samenwerking met de partij van Joost Eerdmans.
Met JA21 worden de nodige doorbraken op defensie, Europa, stikstof, klimaat en de rechtsstaat bij D66 als "niet logisch" bestempeld. Maar de deur naar JA21 bleef open, en de partij zelf hield zich de afgelopen weken dan ook redelijk op de vlakte. Eerdmans gaf eerder al meermaals aan geïnteresseerd te zijn in coalitiedeelname en er is nog altijd onderling contact.
Het CDA heeft in iets mindere mate ook twijfels over de deelname van JA21, al liet Bontenbal eerder deze week doorschemeren dat zijn partij hierover al een besluit heeft genomen. Welk besluit dat is, wilde hij nog niet zeggen tegen de pers. "Dat gaat jullie niks aan", zei de CDA-leider.
Zonder JA21 komt in theorie GL-PvdA in beeld, maar de VVD had die deur voor de verkiezingen dichtgegooid, en deze bleef ook na de campagne gesloten.
Er speelt nog iets. Met JA21 wordt de coalitie rechtser dan nu het geval is. Daarmee duw je GL-PvdA verder van je af, valt te horen. De partij van Jesse Klaver is vooral in de Eerste Kamer hard nodig voor een meerderheid. Als je verder praat met de huidige drie partijen, behou je de flexibiliteit om de ene keer over links en de andere keer over rechts meerderheden te zoeken.
Omdat je met JA21 geen minderheid én geen meerderheid hebt en vanwege het tekort aan zetels in de Eerste Kamer, gaan ze er bij D66 "voor 99,9 procent" van uit dat het uitdraait op een minderheidskabinet.
De VVD respecteert die uitkomst. Als het bij deze samenstelling blijft, en een minderheidskabinet echt onvermijdelijk is, dan wordt dat door de liberalen geaccepteerd.
Naast de vorm moet de financiële puzzel in Hilversum worden gelegd. Een nieuw kabinet wil het liefst investeren in nieuwe plannen, maar deze coalitie in spe moet vooral rekening houden met bezuinigen.
Extra defensie-uitgaven, asielopvang, vergrijzing, klimaatdoelen en stikstofproblematiek zorgen voor een rekening van een slordige 30 miljard euro. Dat bedrag hoeft uiteraard niet in één keer te worden opgehoest, alleen trekt het wel een zware wissel op de ambities voor de komende jaren.
De komende twee dagen moet duidelijk worden hoe die financiële opgave er precies uitziet, is de verwachting. Het voorwerk is al door de zogenoemde zijtafels gedaan. De partijleiders moeten er dan een klap op geven.
De onderhandelaars leggen zichzelf geen harde deadline op. Maar zoals een betrokkene ook concludeerde: je kunt niet tot 30 januari blijven praten over in welke vorm de formatie verder moet en hoeveel geld kan worden uitgegeven.
Source: Nu.nl algemeen