Het Kremlin zwijgt. Lagere Russische regeringsfunctionarissen hebben de Amerikaanse interventie in Venezuela meteen veroordeeld. Uiteraard, dat staat in hun cao. Maar Poetin zelf heeft vijf dagen geen woord gezegd. Waarom? Omdat hij in een complexe positie zit.
Enerzijds biedt de coup in Caracas hem een kans om het met Trump op een akkoordje te gooien: jullie Venezuela, wij Oekraïne – een „swap” die volgens Trumps voormalige Ruslandadviseur Fiona Hill in 2019 al aan de orde was. Vicevoorzitter Medvedev van de nationale veiligheidsraad, die door sommige experts niet al te serieus wordt genomen, hintte daarop door Trump in een interview te prijzen voor zijn „consistentie”. „Onze ‘kameraden uit het zonnige Pindostan’ [Russisch pejoratief voor VS, vertaald: ‘Negerstan’] hebben ons land zelfs formeel niets meer te verwijten.” Tegelijkertijd dreigde hij de „heethoofden” in Europa, desnoods „preventief” nucleair, tot „bedaren” te brengen. In ongeremde beeldspraak ging Medvedev los op het „oude besje” Von der Leyen. „Laffe Euro-degeneraten staan te popelen bij Washington te slijmen”. Maar de „afzetting van de clown uit Kiev [Zelensky] is een kwestie van zeer korte tijd. […] Alles is mogelijk. De ontvoering van neonazi Merz zou een geweldige plotwending in dit carnaval zijn”.
Anderzijds komt de machtsgreep van de VS op een ongelegen moment. Economisch verkeert Rusland bijna in een recessie. Behalve dat de oorlog een aanslag pleegt op het staatsbudget en inmiddels een wissel trekt op het civiel-innovatieve investeringsklimaat, is ook de lage prijs voor Russische olie verantwoordelijk voor de economische krimp.
Officieel gaat 40 procent van het staatsbudget naar krijgsmacht en veiligheidsdiensten (tegen 4 procent voor onderwijs). Bijna een derde van de totale begroting is vorig jaar gefinancierd uit de export van olie en gas. Minister Siloeanov (Financiën) wil deze afhankelijkheid nu terugbrengen tot 22 procent. Maar hij blijft voor de staatsinkomsten in 2026 wel rekenen op een doorsnee olieprijs van 59 dollar per vat Brent. Hij gaat ervan uit dat de prijs voor Russische olie, de Ural die wat minder waard is, niet te veel zal afwijken van de Brent en de olietankers uit Moskous ‘schaduwvloot’, anders dan de geënterde Marinera, ongestoord kunnen blijven varen.
Dit boekhoudkundige bouwwerk kraakt nu. Sinds vorig najaar, toen de Amerikaanse regering sancties aankondigde tegen de olieconcerns Rosneft en Lukoil, is de Ural uit de pas gaan lopen. De markten gingen de dreigende risico’s in handel met Russische olie afdekken met hogere ‘kortingen’. Terwijl de Brent na een productie-impuls van de OPEC rond 60 dollar bleef schommelen, zakte de prijs van de Ural even onder de 30 dollar per vat.
Venezuela maakt het budget nóg onzekerder. Siloeanovs optelsom kan twee kanten op.
Mocht Trump er uit ideologische verwantschap met Poetin toe overgaan om de sancties tegen Rusland terug te draaien en Oekraïne definitief in de steek te laten, dan valt de schade mee en kan het Kremlin zijn deel in de driedeling van de wereld opeisen.
Maar als Trump de onrendabele Venezolaanse energiesector inderdaad gaat ‘runnen’ en de olieprijs wil drukken ter wille van leuke (benzine)prijzen voor de ‘midterms’, dan raakt de Russische staatsbegroting serieus in het ongerede en kan de oorlogseconomie ondraaglijk worden. Bij een Ural van 35 dollar (prijs begin dit jaar) daalt het nationaal inkomen met 2,5 procent. Dan zal de staat of moeten bezuinigen of meer gaan lenen. De recessie wordt dan een crisis.
Poetin weet dat blijheid over de finale kwijting, die Trump hem in Oekraïne lijkt te geven, voorbarig is. Europa mag te kijk staan als keizer zonder kleren, Poetin heeft reden om bang te zijn voor de economisch gevolgen van de Donroe-doctrine. Vandaar die stilte in het Kremlin.
Update (7-1, 17:00u) De entering van het onder Russische vlag varende schip de Marinera is toegevoegd.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC