In een week tijd ontsloegen Chelsea en Manchester United hun trainers nadat die zich openlijk hadden beklaagd over gebrek aan steun en inspraak in het transferbeleid. Maar veel medelijden hoeft er niet te zijn voor die coaches.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
De Bee Gees zongen het al: It’s only words/ But words are all I have/ To take your heart away.
Een dag nadat Manchester United-trainer Ruben Amorim tijdens een persconferentie de hiërarchische verhoudingen binnen de club ter discussie had gesteld, werd hij maandag ontslagen. Amorim was veertien maanden eerder aangesteld als opvolger van Erik ten Hag.
Hij presteerde nog slechter dan de Nederlandse coach, maar pas nog werd bevestigd dat hij drie jaar de tijd zou krijgen van de clubleiding. Maar toen begon hij zich, in bedekte termen, te beklagen over een gebrek aan inspraak in het aan- en verkoopbeleid, en het reilen en zeilen binnen de club.
‘Ik ben hier gekomen om manager van Manchester United te zijn, niet om coach van Manchester United te zijn’, herhaalde Amorim zondag na een gelijkspel tegen Leeds United twee keer tegenover de media. Hij vond ook dat de club de oren te veel laat hangen naar critici als oud-speler Gary Neville. ‘Als we dat niet aankunnen, moeten we de club veranderen.’ Een verandering kwam er: exit Amorim.
Vier dagen eerder werd Enzo Maresca eruitgegooid bij Chelsea, een andere ambitieuze Engelse topclub. Ook hij was zijn boekje te buiten gegaan. Tijdens een persconferentie merkte hij op dat ‘de afgelopen 48 uur de slechtste zijn geweest sinds ik bij de club ben gekomen, omdat veel mensen ons niet hebben gesteund’.
Chelsea is eigendom van de Amerikaanse investeringsgroep BlueCo, geleid door Todd Boehly, Manchester United van de Amerikaanse familie Glazer, al ligt de sportieve leiding bij de Brit Sir Jim Ratcliffe, die een kwart van de aandelen bezit.
Zij accepteren het niet dat trainers zo openlijk vraagtekens zetten bij het beleid, dat ze zelfs maar in een bijzin aangeven te worden tegengewerkt. In Engelse media zijn die uitspraken voer voor eindeloze analyses en discussies, die steeds culmineren in enorme mediastormen.
‘Die trainers weten heus wat het effect is van hun woorden. Je krijgt een onwerkbare situatie’, zegt Martin Jol, die Tottenham Hotspur en Fulham coachte.
Eigenlijk zijn het verkapte ontslagbrieven zonder daadwerkelijk ontslag te nemen. Zelf opstappen zal een trainer niet doen, want dan loopt hij een vaak riante ontslagvergoeding mis. Door te stellen dat ze worden tegengewerkt, hebben ze bovendien een excuus voor de matige prestaties.
Daarna komt de volgende dynamiek op gang. De clubleiding lekt naar media dat de trainers wél genoeg steun kregen. Manchester United en Chelsea, dat dinsdagmiddag Liam Rosenior aanstelde als nieuwe coach, gaven de laatste jaren het meeste geld uit op de transfermarkt. De discussie is alleen: wie had de grootste stem in welke spelers er kwamen, de club of de trainer?
In de vorige eeuw was dat duidelijk. De trainer bepaalde dusdanig veel dat hij in Engeland van oudsher manager werd genoemd. De trainingen lieten ze over aan zogeheten veldcoaches. Vanuit zijn kantoor keek de manager toe, terwijl hij onderhandelde over spelers. Bij Manchester United functioneerde dit onder Sir Alex Ferguson jarenlang voortreffelijk.
Die structuur veranderde bij de meeste clubs aan het begin van de eeuw, toen de Premier League zich steeds meer openstelde voor buitenlandse invloeden. Een technisch directeur (director of football) werd, net als elders in Europa, degene die het transferbeleid ging bepalen. Een trainer kon immers elk moment ontslagen worden of zelf een lucratievere aanbieding accepteren van een andere club.
Wat ook speelt, is dat trainers onder de tafel kunnen meeverdienen aan transfers. Ze halen spelers die worden vertegenwoordigd door bevriende zaakwaarnemers die hen dan laten meedelen in de commissie. Zeker in Engeland was het geen ongewoon beeld dat sommige trainers altijd weer dezelfde spelers naar hun nieuwe club haalden.
Sommige trainers hebben zo’n enorme reputatie opgebouwd dat ze alsnog het spelersbeleid mogen bepalen. Ze hebben zelfs hun eigen recruitmentteams die de transferdeals sluiten. Josep Guardiola werkt zo al jaren bij Manchester City. Het is de motor achter zijn succes.
Amorim, die overkwam van Sporting Portugal, heeft die reputatie niet en zou zich dus ‘anders moeten uitdrukken’, stelde clubicoon Wayne Rooney. Amorims functieomschrijving is letterlijk ‘hoofdcoach’. Bij United zijn er naast een voetbaldirecteur nog een algemeen directeur en een hoofd scouting die (mee-)beslissen.
Jol: ‘Amorim wist hoe de constructie zat. Maar als trainer verwacht je altijd dat je inspraak hebt bij het halen van nieuwe spelers. Je moet toch met ze gaan werken.’
Als de prestaties minder worden, ontstaat er vrijwel altijd een spanningsveld. De clubleiding wil de zittende coach minder tegemoetkomen met door hem gewenste spelers omdat hij er binnenkort uit kan vliegen. De coach beklaagt zich daarover. Waar de voetbaldirecteur in Engeland nauwelijks met de pers spreekt, wordt de trainer twee of drie keer per week tijdens persconferenties ondervraagd over het al dan niet renderen van aankopen. Een al dan niet bewuste slip of the tongue ligt op de loer.
In dat kader is het interessant hoe de situatie bij Liverpool zich ontwikkelt. Afgelopen zomer werd er fors ingekocht, maar sommige spelers lijken niet te passen in de manier van spelen die coach Arne Slot voorstaat. De prestaties vallen dit seizoen tegen, maar de Nederlander blijft de aankopen naar buiten toe verdedigen. Hoe lang houdt hij dat vol?
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant