Schiphol Het winterweer in Nederland houdt een stuk langer aan dan gebruikelijk, en dat levert op Schiphol en bij luchtvaartmaatschappijen problemen op. „Collega’s die al jaren hier werken zeggen dat ze dit in geen tien jaar hebben meegemaakt.”
Een vliegtuig van KLM in de sneeuw op Schiphol.
Een ijzige wind blaast sneeuwvlokken over de Zwanenburgbaan. Pieter van Oord, president-directeur van Schiphol, zoekt dekking achter een grote gele sneeuwschuiver. In slagorde staan de machines opgesteld, om straks in formatie een baan schoon te maken.
Verderop maakt de volgende ploeg medewerkers van een lokaal aannemersbedrijf zich klaar voor hun koude werk. Dicht ingepakte mannen verlaten hun kantine, een aantal grijze containers die samen de Skihut worden genoemd.
„Overal in de wereld zorgen sneeuw en ijs voor verstoringen in de luchtvaart”, zegt Pieter van Oord op het besneeuwde platform. „Ook in Noorwegen, ook in de Verenigde Staten. De luchthaven van Chicago gaat soms uren dicht vanwege heftige sneeuwstormen.” Uitzonderlijk aan de situatie van deze week op Schiphol, zegt Van Oord, is dat de winterse periode zo lang duurt.
Van Oord neemt woensdagmiddag een aantal journalisten mee op het platform van Schiphol, naar de sneeuwschuivers en de mensen die vliegtuigen de-icen, en naar een opvangplek bij de E-pier waar honderden gestrande passagiers de nacht hebben doorgebracht. „Ik leef erg mee met de passagiers die zijn gestrand”, zegt Van Oord naast de bedden in de opvanghal. „Maar deze situatie is echt uitzonderlijk. Collega’s die al jaren hier werken zeggen dat ze dit in geen tien jaar hebben meegemaakt.”
Schiphol annuleerde woensdag zevenhonderd vluchten, dinsdag ging het om zeshonderd vluchten en afgelopen weekend om pakweg duizend. „Ik denk dat wij woensdag een derde van het normale aantal passagiers hebben verwerkt”, zegt Van Oord. „En de afgelopen dagen circa de helft.” Ook in Parijs, Brussel en op de luchthaven New York JFK werden veel vluchten geannuleerd door het winterweer, benadrukt Van Oord.
Drie oorzaken noemt de Schiphol-topman voor de problemen op de luchthaven: de beperkte capaciteit van de banen, die keer op keer schoongeveegd moeten worden, het langdurige proces van sneeuw- en ijsvrij maken van de vliegtuigen (de-icing) en de annuleringen van vluchten waarvoor allerlei oplossingen gevonden moesten worden.
„Veel passagiers blijven op de luchthaven hangen”, zegt Van Oord terwijl hij door de terminals beent. „We hadden vrijwel iedereen online kunnen helpen, maar mensen zijn onzeker en willen toch steeds horen dat er wordt gewerkt aan hun problemen.”
De communicatie met passagiers, en ook onderling tussen de luchthaven, de luchtvaartmaatschappijen en de afhandelingsbedrijven die verantwoordelijk zijn voor onder meer de bagage en het de-icen, kan wel beter, zegt Van Oord. Diplomatiek: „Zodra deze situatie voorbij is wil ik een rapport en met de lessen die daar hopelijk in staan gaan we zeker wat doen.”
Van Oord wil niet beamen dat Schiphol meer regie had moeten nemen tijdens de winterchaos van de afgelopen dagen. Ook al heeft de luchthaven zich voorgenomen – na problemen met onder meer de bagageverwerking enkele jaren geleden – om meer de controle te nemen. Nu werken vooral de grondafhandelingsbedrijven en de luchtvaartmaatschappijen ieder voor zich.
Hoeveel schade lijdt Schiphol door de sneeuw en het ijs? „De winterse problemen kosten de luchthaven miljoenen”, zegt Van Oord. „En de luchtvaartmaatschappijen tientallen miljoenen. Denk aan de gemiste inkomsten, de vergoedingen voor gestrande passagiers, het thuisbrengen van de koffers. Economisch is dit geen feest voor de luchtvaart en voor Schiphol.”
Passagiers maken de luchthaven en de luchtvaartmaatschappijen scherpe verwijten. „Ik begrijp de frustraties van veel passagiers”, zegt Van Oord. Maar, zegt hij, het is te vroeg om nu al aan te wijzen waar de leiding van het vliegveld of de luchtvaartmaatschappijen mogelijk dingen verkeerd hebben gedaan. „Dit is niet de tijd van vinger wijzen”, zegt Van Oord terwijl zijn gezelschap opwarmt in de Skihut.
Zou Schiphol meer moeten investeren in het ‘winterbestendig’ maken van de luchthaven? „Dat kan ik op dit moment nog niet zeggen”, aldus Van Oord. „Deze winterse omstandigheden zijn heel zeldzaam. Moet je daar extra maatregelen voor nemen? Dat zou kunnen, maar laten we dat evalueren, samen met de luchtvaartmaatschappijen en de afhandelingsbedrijven.”
Van Oord ontkent dat Schiphol te weinig capaciteit heeft om vliegtuigen te de-icen. In het najaar van 2023 stopte een van de drie dienstverleners (KLM en twee externe bedrijven) met deze activiteit. Dat leidde destijds tot behoorlijke paniek bij Schiphol. Inmiddels hebben vier grondafhandelingsbedrijven ook het de-icen in hun pakket.
Dat vindt op twee locaties plaats op het vliegveld: naast de A4, bij de Zwanenburgbaan, waar KLM een centrale locatie heeft waar de maatschappij voor een kleine vijftig andere maatschappijen de toestellen sneeuw- en ijsvrij maakt. En aan de gates, op de zogeheten vliegtuigopstelplaatsen.
Het is niet juist, zoals woensdag elders in de pers verscheen, dat Schiphol heeft verboden om het de-icen aan de gates te doen. Volgens Van Oord heeft het vliegveld de afgelopen jaren een afwateringssysteem in gebruik genomen waarbij het afvalwater van het de-icen, inclusief het antivriesmiddel glycol, wordt opgevangen en na verloop van tijd afgevoerd. „Er verdwijnt geen antivries in de grond.”
Van Oord kijkt ook naar andere maatregelen tegen extreme weersomstandigheden, maar zegt ook dat hij terughoudend is om bijvoorbeeld extra airconditioning te installeren bij de pieren. „Afgelopen zomer was het enkele dagen meer dan 30 graden Celsius in een pier. Moeten we voor die zeldzame omstandigheid dan ook meer maatregelen nemen? Dat is dezelfde vraag als het vergroten van de capaciteit voor onze winterse werkzaamheden.”
Na de tour met Pieter van Oord langs de crisislocaties op Schiphol nodigt ook KLM de pers uit om te vertellen hoe hard de grootste luchtvaartmaatschappij op de luchthaven heeft gewerkt om alle gestrande passagiers weer thuis te krijgen.
„Dit was echt heel uitzonderlijk weer”, zegt Marjan Rintel, president-directeur van KLM, in een gesprek met NRC in het behaaglijk warme Bemanningscentrum op de luchthaven. Rintel werkt zelf al drie dagen continu mee met haar collega’s, vertelt ze. Dinsdag draaide ze mee bij de transferbalie, om passagiers naar vluchten te brengen die wel gingen. Of om ze te helpen een hotel te vinden.
Ook Rintel zegt dat ze de klachten en de zorgen van haar passagiers heel goed begrijpt. „Wij doen er alles aan om hun frustraties weg te nemen.” Zo heeft KLM besloten om geen transferpassagiers meer via Schiphol te laten vliegen. Op die manier houdt de maatschappij capaciteit over om zoveel mogelijk mensen die het slachtoffer zijn van annuleringen of vertragingen thuis te krijgen.
Rintel verwacht dat donderdag een iets rustiger dag zal zijn, met minder annuleringen dan de afgelopen dagen. „Maar ik heb nog geen idee hoe de rest van de week zal verlopen.”
Rintel vindt het te vroeg om te schatten hoeveel schade de luchtvaartmaatschappij heeft opgelopen door deze winterse problemen. „Daar zijn wij nog helemaal niet mee bezig. Onze eerste prioriteit is om iedereen weer veilig thuis te krijgen.” Maar, zegt ze, het is duidelijk dat deze crisis „behoorlijk in de papieren gaat lopen”. En dat kan KLM slecht gebruiken. KLM worstelt al langer met zijn winstgevendheid. Binnen Air France-KLM doet de Nederlandse dochter het veel minder goed dan enkele jaren geleden – vanwege hoge loonkosten, problemen met het onderhoud en de hoge havengelden op Schiphol.
De maatschappij heeft een uitgebreid reorganisatieprogramma lopen, Back on track, om minder kosten en meer opbrengsten te genereren. Maar dat krijgt een behoorlijk knauw door deze winterchaos, beaamt Rintel. „Dit is een enorme aderlating. Je wilt natuurlijk een andere start van het nieuwe jaar dan deze.”
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC