Veel ouderen durven niet naar buiten vanwege de gladheid. Dan is het fijn als de buren boodschappen voor je doen, merken ze in Utrecht-Oost. ‘Nu het sneeuwt zien mensen hoe belangrijk zo’n netwerk in de buurt is.’
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jeugdzorg en de toeslagenaffaire.
Meestal kan Harry van Someren (89) zichzelf prima redden, vertelt hij trots in zijn warmgestookte woonkamer in een jarentachtighuis in Utrecht. Maar deze week is de kwieke tachtiger de deur nog niet uit geweest. Het woonerf is voor hem al dagen onbegaanbaar door een witte sneeuwmassa die woensdag nog dikker is geworden.
Daarom veerde hij op toen er een appje van zijn buurvrouw kwam: ‘Ik rij zo naar de supermarkt, ga je mee?’ Niet dat hij zoveel nodig heeft nu, hoogstens wat fruit. ‘Maar het geeft me wel een fijn gevoel dat ik er nu niet alleen voor sta.’
‘Veel ouderen durven met de sneeuw hun huis niet uit’, ziet ook Joop de Bruin (85). De gepensioneerde huisarts woont een paar straten verderop. Met Van Someren maakt hij er actief reclame voor wat ze ‘georganiseerde burenhulp’ noemen, of een ‘voorzorgcirkel’. ‘Nu het sneeuwt, komen mensen erachter hoe belangrijk zo’n netwerk in de buurt is.’
Het idee van de voorzorgcirkel, waarvan er in Nederland al duizenden zijn, komt van Henk Geene (80). De voormalig directeur voor zorginstellingen schreef er in 2021 een handboek over. Natuurlijk helpen veel buren elkaar al. Maar, nu ouderen langer thuis wonen en de overheid meer zelfredzaamheid van burgers verwacht, is er volgens Geene meer nodig.
Van Someren woont al veertig jaar in de eengezinswoning in de omgeving van de universiteit waar hij heeft gewerkt. Toen zijn vrouw dertien jaar geleden een ernstig ongeluk kreeg, merkte hij ‘hoe je boft als je goed met je buren omgaat’. Sinds corona heeft de straat met vooral jonge bewoners zich verenigd in een buurtapp. ‘De meest gestelde vraag is er: ‘waar is mijn postpakketje?’ En ik heb bijvoorbeeld een lange ladder voor algemeen gebruik. Ik ben eigenlijk de enige oudere die nu hulp nodig heeft. Als de sneeuw weg is, fiets ik zelf weer naar de supermarkt.’
Ook in de straat met statige huizen bij het Wilhelminapark waar De Bruin al vijftig jaar woont, hebben de buren zich verenigd. ‘Mijn buurman kwam al vragen: heb je nog boodschappen nodig? Dat is fijn, maar mij lukt het nog om de supermarkt te bereiken.’ Hij vervolgt trots: ‘Ik heb net nog zelf het pad naar mijn huis sneeuwvrij geveegd.’
Maar van zijn eveneens vitale leeftijdsgenoten in zijn bridgeclub hoort De Bruin hoe lastig veel ouderen het vinden om zich te redden met de sneeuw. ‘Dan zeg ik: leg nu eens contact met je buren. Wij helpen je wel om het te organiseren.’ In de jaren dat De Bruin werkte als huisarts, zag hij soms kwetsbare alleenstaande patiënten, bij wie er niemand was die voor hen medicijnen kon halen bij de apotheek. ‘Dan belde ik aan bij de buren en dan deden ze dat. Zo ontdekte ik het belang van een vangnet in je eigen omgeving.’
Inmiddels zijn er twee straatapps, een voor ditjes en datjes en een ‘spoedapp’. ‘Toen een oudere man was gevallen en zijn vrouw appte dat het niet lukte hem weer op de been te krijgen, zag ik meteen drie voordeuren opengaan van buren die hulp wilden bieden.’ Ook jongeren profiteren van zo’n burencirkel, beklemtoont De Bruin. ‘Een keer moest een alleenstaande moeder met haar ene kind met spoed naar het ziekenhuis. Toen heeft een buurtgenoot haar andere kind opgevangen.’
De Bruin heeft de huissleutel van een aantal oudere medebewoners. En de telefoonnummers van hun kinderen, als hij die bij een noodgeval zou moeten bereiken. Maar de afgelopen jaren is de buurt flink verjongd en de nieuwe aanwas bestaat vooral uit tweeverdieners. ‘Die komen vaak pas ’s avonds thuis.’ Daarom wil De Bruin dat het handjevol ouderen in de straat zich verenigt in een ‘seniorenapp’, voor hulp overdag. ‘Voor als iemand ziek is, of voor een potje schaak voor de gezelligheid.’
Door deze sneeuwperiode verwachten de betrokkenen dat meer buren het belang van zulke burenhulp gaan inzien. Al merken ze in Utrecht Oost ook dat het opzetten ervan niet overal lukt, vertelt bewoner Anja van der Aa, woordvoerder van de wijkcoöperatie Oost voor Elkaar. Bijvoorbeeld in anonieme flats, of in straten waar bewoners snel verhuizen en elkaar niet goed kennen.
Dat ervaart bijvoorbeeld Els Lagard (77). Haar is het nog niet gelukt een voorzorgcirkel op te zetten in het complex, waar ze dertien jaar woont. Het gevolg is dat er deze week geen buur is die boodschappen voor haar gaat doen. ‘Er is hier veel verloop en je kent hier niet iedereen.’
Ze heeft artrose aan haar knieën. Sinds ze op de fiets is aangereden, is ze sowieso wat angstiger geworden in het verkeer. Met de sneeuw durft ze helemaal niet meer naar buiten. ‘Gelukkig heb ik voorlopig genoeg te eten in huis’, zegt ze. ‘Zeker na de oproep van de overheid om een noodpakket aan te leggen.’
Harry van Someren is wel weer voorzien van verse melk, appels en mandarijnen, nu hij met zijn buurvrouw naar de supermarkt is geweest. Hij is tevreden. ‘Maar het was ook koud en nat buiten. Ik ben blij dat ik weer binnen ben.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant