Altijd gedacht dat je een Stier was? Mis, je bent een Ram – die sterrenbeelden kloppen allang niet meer, schreef Wilma de Rek over onze horoscoop. Volkskrant-lezers reageren.
De Rek citeert uit De Nieuwe Leidsche Courant van 1972: ‘Een Italiaanse professor, Renato Rovelli, heeft in de astrologische wereld een revolutie ontketend met zijn onthulling dat alle horoscopen van de afgelopen 2.500 jaar op een vergissing berusten.’ Dit lijkt me nauwelijks een onthulling, want in de middeleeuwen was het verschil al bekend. Toen waren astrologen nog astronomen en andersom. Destijds was ook bekend dat de lente alleen op papier op 21 maart begon; in werkelijkheid was het rond 11 maart. Pas in 1582 heeft paus Gregorius dit ‘gerepareerd’ door 10 dagen over te slaan. De dierenriem bleef zoals hij was.
De bovengenoemde verschuiving van het lentepunt is paradoxaal genoeg wel bekend bij astrologen. We leven nu in het Vissentijdperk, terwijl binnenkort het Watermantijdperk begint. Van dat nieuwe tijdperk wordt veel verwacht, getuige de tekst van ‘Aquarius’ uit de musical Hair.
Niels Blomberg, Almere
Wilma de Rek schrijft over verschuivende planeten en sterrenbeelden. Daardoor is iemand die tweeduizend jaar geleden Boogschutter was, nu Steenbok als sterrenbeeld. Sommige dingen blijven echter altijd hetzelfde.
Bij mijn eerste baan, een kwart eeuw terug, hadden we op de afdeling een prikbord aan de muur hangen. Daarop hing een kaart met de karaktertrekken van verschillende sterrenbeelden. Bij mij, Steenbok, stond er: lui, aartsconservatief en niet weg te slaan op feestjes. Een betere karakterisering ben ik nadien niet meer tegengekomen.
Eric Baars, Haarlem
Het artikel over astrologie kreeg ik, als astroloog, veelvuldig doorgestuurd. Het onderwerp (de siderische en tropische dierenriem) komt jaarlijks meerdere keren terug. Het is daarom onwaarschijnlijk dat astrologen zich er niet bewust van zijn dat de sterrenbeelden in de afgelopen tweeduizend jaar zijn verschoven ten opzichte van de aarde. Moderne westerse astrologie richt zich niet op vaste sterren, maar op tijd, cycli en het verloop van de seizoenen. Het tropische systeem werkt daarvoor uitstekend.
Wat mij telkens verbaast, is de nadruk op de vraag of astrologie al dan niet wetenschappelijk zou zijn. Ik ken zelf geen astroloog die beweert dat astrologie een wetenschap is of in het verlengde ligt van de astronomie. In Nederland wordt astrologie vooral beoefend als een spiritueel systeem dat aanmoedigt om zelfbewustzijn te vergroten. Het deterministische denken à la ‘alle Rammen zijn ongeduldig’ is bekend van populaire horoscopen, maar komt in de astrologische praktijk niet voorbij.
De toon waarop vaak over astrologie wordt geschreven valt op. Astrologie wordt snel (grappend) weggezet als oppervlakkig of zelfs schadelijk, terwijl het in werkelijkheid een complex zingevingssysteem is. Zou op diezelfde manier over geïnstitutionaliseerde religie worden geschreven, dan had dat waarschijnlijk tot een grote stroom verontwaardigde lezersbrieven geleid.
Nora Gosselink, Amsterdam
En jawel: het was bijna te ‘voorspellen’. Om de zoveel tijd een artikel in de media dat de astrologie verkeerde sterrenbeelden hanteert. Fijn dat ditmaal de precessie goed werd uitgelegd. Fascinerend te bedenken dat die verschuivende sterrenhemel al zo’n tweeduizend jaar bekend is.
Daarom kozen astrologen voor een abstractere meetlat bij het maken van horoscoop-tekeningen: een cirkel verdeeld in de twaalf tekens van de dierenriem. Met Ram als startpunt, uitgaande van het exacte moment dat de zon zich in het voorjaar loodrecht boven de evenaar bevindt (begin van de lente). De link met die ‘onnauwkeurige’ sterrenhemel is losgelaten; of de zon in het ‘sterrenbeeld’ Ram staat is niet relevant.
De meeste westerse astrologen hanteren deze tropische dierenriem, gebaseerd op de passages van de zon – gezien vanuit de aarde – over evenaar en keerkringen. Dat werkt prima. Voor mij al dertig jaar. Maar er bestaan natuurlijk ook siderische horoscopen, heliocentrische, noem maar op.
Bij het berekenen en duiden van een geboortehoroscoop zijn de posities van planeten en hun cycli belangrijk. En die kloppen gewoon. Maar niemand is verplicht om in astrologie te geloven. In tijdschrift-astrologie zeker niet. Daar hebben ze maar twaalf soorten mensen...
Lilyan van Halbeek, Maastricht
Naar aanleiding van het artikel over het niet meer kloppen van de dierenriem, en daarmee van de astrologie, vanwege de langzame tolbeweging van de aardas, ofwel het verschuiven van het lentepunt, nog een aanvulling: een deel van de astrologen of geïnteresseerden ziet dit als geen probleem, aangezien ze het eerste sterrenbeeld (Ram) niet als het vaste, fysieke dierenriembeeld aan de hemel beschouwen, maar als symbolisch, als dierenriemteken, juist gekoppeld aan het begin van de lente. En zo verder: Kreeft begin zomer, Weegschaal begin herfst, Steenbok begin winter.
De insteek is dus niet de vaste sterrenhemel, maar het bewegende geheel, juist in relatie met onze seizoenen op aarde; de zogenoemde tropische dierenriem. Sommigen bestuderen beide systemen, wat volgens mij heel interessant is. Hier is nog veel onderzoek te doen. Zo gaat de (veel oudere) vedische astrologie juist wel uit van de vaste sterrenbeelden (de siderische dierenriem) en zijn de fysieke sterrenbeelden behoorlijk verschillend in omvang; zo is het sterrenbeeld Weegschaal uitgesproken klein, en het sterrenbeeld Maagd groot.
Hans Rooijakkers, Rotterdam
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant