Wat moeten de inwoners van Groenland zich gewild voelen: hun eiland is zo in trek, dat de Amerikaanse president Donald Trump het dreigt in te lijven. Groenlanders willen geen deel van de Verenigde Staten worden, maar dat wil niet zeggen dat ze blij zijn met Denemarken als koloniale overheerser.
De diplomatieke rel met Washington plaatst de ongeveer 57.000 Groenlanders in een wat vreemde spagaat. Ze zijn het met Denemarken eens dat hun eiland geen deel van de VS moet worden. Tegelijkertijd willen ze van de koloniale overheerser Denemarken af. Een flinke meerderheid wil dat Groenland onafhankelijk wordt. Er is meer verdeeldheid over hoe en wanneer dat moet gebeuren. De huidige Groenlandse regeringscoalitie steunt een geleidelijke overgang.
Denemarken beschouwde zichzelf lang als een van de vriendelijkere koloniale machten. In recente jaren heeft de onthulling van een aantal schandalen rond de behandeling van Groenlanders door de Deense staat flink afbreuk gedaan aan die nationale mythe.
De Deense premier Mette Frederiksen bood eind september officieel excuses aan voor een overheidsprogramma uit de jaren zestig en zeventig. Om het geboortecijfer op Groenland terug te dringen werden in die periode spiralen geplaatst bij zeker vierduizend Inuit-vrouwen uit Groenland, sommigen niet ouder dan twaalf jaar. Dat gebeurde zonder hun toestemming en vaak zonder hun medeweten. Het schandaal kwam pas in 2022 aan het licht, dankzij een podcast van onderzoeksjournalisten.
"Het kleine meisje in mij voelde voor het eerst dat de maatschappij haar een kleine knuffel gaf", zei Elisa Christensen, een van de slachtoffers, over de Deense excuses. "Maar de volwassen Elisa weet niet zo goed wat ze met die verontschuldiging moet. Waar zijn de kinderen en kleinkinderen die ik had moeten hebben?"
De Deense regering erkent sinds 2009 het recht van de Groenlanders om over hun eigen lot te beschikken. Denemarken wil wel graag dat Groenland als zelfstandig land deel blijft van het koninkrijk (zoals Aruba, Curaçao en Sint-Maarten binnen het koninkrijk der Nederlanden).
Denen staan over het algemeen welwillend tegenover Groenlandse zelfbeschikking, maar zijn wel sceptisch over de economische haalbaarheid van onafhankelijkheid. Meer dan de helft van het Groenlandse regeringsbudget wordt nu gefinancierd door Denemarken.
Groenlanders zien het hoe dan ook niet zitten om onderdeel van de VS te worden. In peilingen is steevast een overweldigende meerderheid van de respondenten daartegen. Toen Trump in januari 2025 voor het eerst inzette op Groenland, ging dat bijvoorbeeld om 85 procent. Slechts 6 procent zag een Amerikaanse toekomst wel voor zich, zoals we toen schreven in deze factcheck:
Een van Trumps invloedrijkste adviseurs gooide maandag olie op het vuur in een interview met CNN. Stephen Miller zei dat Groenland toebehoort aan de VS en dat de regering-Trump het eiland kan annexeren indien gewenst. "Niemand gaat de militaire strijd met de VS aan voor de toekomst van Groenland", antwoordde Miller op de vraag of hij het gebruik van militair geweld uitsloot. "We leven in een wereld die wordt geregeerd door de sterken, door kracht, door macht. Dat is de ijzeren wet van de wereld sinds het begin van de tijd."
De Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen koos eerder die dag de vlucht naar voren met een opvallend directe verklaring. De Amerikaanse retoriek over Groenland is "totaal en compleet onacceptabel", schreef hij op Facebook. "Het is nu genoeg geweest. Klaar met de druk. Klaar met het gehint. Klaar met de fantasieën over annexatie."
In navolging zei Nielsens Deense evenknie Frederiksen dat ze Trumps voornemen serieus neemt. "Ik geloof dat hij het meent." De Deense premier waarschuwde dat een Amerikaanse aanval op Groenland het einde van de NAVO zou inluiden. "De internationale gemeenschap zoals we die kennen, de democratische rechtsorde, de NAVO, het sterkste defensieve bondgenootschap ter wereld: dat zou allemaal instorten als het ene NAVO-land ervoor zou kiezen het andere aan te vallen."
Frankrijk, Duitsland, Polen, Spanje, Italië en het Verenigd Koninkrijk voegden zich dinsdag bij Denemarken om te stellen dat alleen dat land en Groenland kunnen beslissen over hun toekomst. De Nederlandse demissionaire premier Dick Schoof liet later weten dat ook ons land dat onderschrijft.
In de Europese verklaring ontbrak een directe verwijzing naar de Amerikaanse claims of veroordeling van de dreigementen uit het Witte Huis. Wel spraken de Europeanen uit dat ze de veiligheid in het Noordpoolgebied zien als een "collectieve" verantwoordelijkheid voor "NAVO-bondgenoten, inclusief de VS".
Hoewel de recente Amerikaanse aanval op Venezuela voor onzekerheid zorgt, vinden veel experts het niet waarschijnlijk dat de VS zijn strijdkrachten zal inzetten tegen Groenland. Sinds vorig jaar mei zijn er berichten dat binnen de regering-Trump wordt gesproken over een speciale handelsdeal die kan worden aangeboden aan een onafhankelijk Groenland. Het eiland kopen van Denemarken is een andere optie die wordt verkend, hoewel zowel Denemarken als Groenland daar weinig voor lijkt te voelen.
Amerikaanse media meldden vorig jaar dat de inlichtingendiensten CIA en NSA opdracht hebben gekregen hun spionageactiviteiten op Groenland uit te breiden. Een van de taken zou zijn om Groenlanders te identificeren die voor rappe onafhankelijkheid zijn én vriendelijk tegenover de VS staan. De Deense regering heeft Amerikaanse diplomaten meerdere keren op het matje geroepen vanwege die berichten. In december noemde de Deense militaire inlichtingendienst de VS in een jaarlijks rapport voor het eerst als mogelijke bedreiging voor Denemarken.
Groenlanders voelen er weinig voor om hun eiland als ster te laten bijtekenen op de Amerikaanse vlag, maar dat wil niet zeggen dat er geen voedingsbodem is voor Amerikaanse beïnvloeding. "Ik heb er best veel vertrouwen in dat de VS Groenland zal beschermen als een onafhankelijk land als we dat willen worden", zei leider Pele Broberg van de enige Groenlandse oppositiepartij Naleraq dinsdag tegen The Guardian.
Zijn partij wil die onafhankelijkheid zo snel mogelijk uitroepen. "Trouwens, de VS kan ons niks aandoen wat Denemarken niet al heeft gedaan."
Source: Nu.nl algemeen