De Deense premier Mette Frederiksen (links) en de Groenlandse regeringsleider Jens-Frederik Nielsen (rechts) ondertekenen op 16 september 2025 in het kantoor van de premier in Kopenhagen een raamovereenkomst voor een economisch zelfvoorzienend Groenland.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft gesproken over „een reeks manieren” om Groenland in handen te krijgen. Het gebruik van de Amerikaanse krijgsmacht daarbij is „altijd een optie”, meldt het Witte Huis in een verklaring aan de BBC. Het verwerven van Groenland is „een prioriteit voor de nationale veiligheid”, aldus het Witte Huis.
Eerder op dinsdag schaarden Europese leiders zich achter Denemarken – waar Groenland een autonome regio van is – en spraken hun steun uit voor het koninkrijk in een gezamenlijke verklaring. „Groenland behoort toe aan zijn bevolking, en alleen Denemarken en Groenland kunnen beslissen over zaken die hun onderlinge relatie betreffen”, aldus de leiders van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen, Spanje en Denemarken.
De Europese ondertekenaars benadrukten dat zij, net als de VS, groot belang hechten aan veiligheid in het Noordpoolgebied, maar dat dit „collectief” moet worden bereikt door NAVO-bondgenoten, waaronder de Verenigde Staten. De Deense premier Mette Frederiksen waarschuwde maandag dat elke aanval door de VS op Groenland het einde van de NAVO zou betekenen.
Ook premier Dick Schoof ziet het somber in voor de NAVO en voor de veiligheid van Europa als de Verenigde Staten Groenland onvrijwillig inlijven. „Die komen dan wel onder hele zware druk te staan, ja”, zei hij na nieuwe Amerikaanse dreigementen. „Bondgenoten gaan niet zo met elkaar om.”
Denemarken en Groenland vroegen de Verenigde Staten dinsdag snel aan tafel te gaan over Trumps beweringen over Groenland. „Het is tot dusver niet mogelijk geweest een ontmoeting te regelen tussen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en de Groenlandse regering”, aldus de Groenlandse minister van Buitenlandse Zaken, Vivian Motzfeldt, op sociale media. „Dit ondanks het verzoek van Groenland en Denemarken om op ministerieel niveau te spreken.”
Eerder schreef de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen al op Facebook dat hij er bij de VS op aandringt om „een respectvolle dialoog” met het eilandbestuur te voeren via „de juiste diplomatieke en politieke kanalen”. Verscheidene leiders spraken hun steun uit voor de Groenlandse soevereiniteit naar aanleiding van de uitspraken van Trump.
De kwestie rond Groenland laaide opnieuw op na de Amerikaanse militaire interventie in Venezuela, waarbij Amerikaanse militairen de Venezolaanse president Nicolás Maduro ontvoerden en hem naar New York brachten. Een dag na die actie plaatste Katie Miller – de vrouw van een van Trumps topadviseurs – een kaart van Groenland op sociale media, ingekleurd in de kleuren van de Amerikaanse vlag, met daarbij het woord „BINNENKORT”.
Maandag zei haar man, Stephen Miller, dat „het officiële standpunt van de Amerikaanse regering is dat Groenland deel zou moeten uitmaken van de Verenigde Staten”. In een interview met CNN werd hem herhaaldelijk gevraagd of de VS het gebruik van geweld om Groenland te annexeren uitsluiten. Miller antwoordde: „Niemand gaat met de VS vechten over de toekomst van Groenland.”
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei maandag tijdens een besloten briefing op Capitol Hill tegen Congresleden dat de regering-Trump geen plannen had om Groenland binnen te vallen maar het eiland van Denemarken wilde kopen, zo meldde The Wall Street Journal.
Trump sprak tijdens zijn eerste ambtstermijn al over zijn ambitie om Groenland als strategisch Amerikaans knooppunt in het Noordpoolgebied te verwerven. In 2019 zei hij: „In wezen is het een grote vastgoeddeal.” In maart zei Trump dat Amerika „zo ver zal gaan als nodig” om controle over het gebied te krijgen.
Tijdens een hoorzitting in het Congres afgelopen zomer werd minister van Defensie Pete Hegseth gevraagd of het Pentagon plannen had om Groenland indien nodig met geweld in te nemen. „Het is onze taak bij het ministerie van Defensie om plannen te hebben voor elke mogelijke situatie”, antwoordde Hegseth. Washington heeft al een militaire basis op het eiland.
Groenland, met een bevolking van ongeveer 57.000 mensen, is sinds 1979 grotendeels zelfbesturend. Defensie en buitenlands beleid zijn in handen van Denemarken. Hoewel de meeste Groenlanders uiteindelijk voorstander zijn van onafhankelijkheid van Denemarken, laten opiniepeilingen zien dat er grote weerstand bestaat tegen aansluiting bij de Verenigde Staten.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.
Source: NRC