Op de Nederlandse daken hoopt na een paar dagen winters weer de sneeuw zich op, en daarmee ontstaan ook problemen. In Vught bezweek zaterdag het tentdak van ijsbaan De IJzeren Man. In Utrecht ging de Ikea uit voorzorg dicht en mogen mensen niet meer onder het Bollendak bij het station lopen. Wat is hier aan de hand?
schrijft voor de Volkskrant over architectuur, landschapsontwerp en stedenbouw.
Niet eens zo heel veel sneeuw, en toch al bouwsels die bezwijken. Wat zijn eigenlijk de regels voor het ontwerp van een dak?
Bij alle projecten waarvoor een bouwvergunning wordt aangevraagd, moet het ontwerp van de draagconstructie worden doorgerekend, onder meer op sneeuwbelasting. Daarvoor nemen architectenbureaus doorgaans een constructiebureau in de arm. Dat berekent het ontwerp op basis van de wetgeving. De gemeente toetst de berekening ten slotte.
Fokke van Gijn, senioradviseur en partner bij ingenieursbureau Van Rossum in Amsterdam, dat veel in opdracht van architectenbureaus werkt: ‘De architect bepaalt hoe het gebouw eruit komt te zien, wij hoe het overeind blijft.’
‘We zijn volgens mij een veilig land, als het gaat om draagconstructies’, zegt architect Joost Ector van bureau Ector Hoogstad, dat het Bollendak ontwierp. Hij vertelt dat er onder de kunststof bollen staalkabels zijn aangebracht voor extra sterkte.
Wat zeggen de voorschriften over de ‘sneeuwbelasting’ van daken?
Europese normen schrijven voor hoeveel sneeuw een dak moet kunnen houden. Die normen verschillen per land en soms zelfs per regio. Voor Nederland is de norm 56 kilo per vierkante meter. Dat komt neer op een sneeuwpakket van ongeveer 50 cm verse gebonden sneeuw; poedersneeuw is veel lichter, natte sneeuw een stuk zwaarder.
Daarnaast moeten architecten rekening houden met ophoping van sneeuw door verstuiving, of sneeuw die van een schuin dak kan afvallen op een aanbouw met een plat dak. Ook voor de maximale grootte van zo’n sneeuwophoping bestaan regels.
Waarom stort een dak soms toch in, zoals zaterdag op de ijsbaan in Vught?
‘Het dak begon te kraken. Een van de jongens die hier werkt, heeft iedereen van het ijs gehaald’, vertelde Karin van de Ven, werkzaam bij de IJzeren Man, aan Omroep Brabant. Een uur later stortte het dak van de tijdelijke baan in. Volgens de tentverhuurder kwam het doordat de tentconstructie niet helemaal afgesloten was, maar Van de Ven zei tegen Omroep Brabent te betwijfelen of dat de oorzaak is.
Er bestaat een zeer kleine kans dat er bij extreem weer meer sneeuw op een dak valt dan waarop het berekend is. ‘De ervaring leert echter dat als het misgaat, er meestal sprake is van een combinatie van problemen’, zegt constructieadviseur Van Gijn. ‘Een iets hogere sneeuwbelasting, een uitvoeringsfoutje of schade aan een dragend element. Bij elkaar opgeteld kan dat ervoor zorgen dat de constructie het begeeft.’
Meestal gebeurt dat bij lichtgewichtdaken van staal, die veel gebruikt worden voor ijsbanen en opslagloodsen. Zo stortte in 2021 op een bedrijventerrein in Duiven het dak in van een loods van pakketvervoerder TNT. Een stalen dak heeft veel lagere drukbelasting dan een betonnen dak.
Sinds maandag is de Ikea in Utrecht uit voorzorg gesloten, omdat er te veel sneeuw op het dak ligt. Al benadrukt de woordvoerder dat er geen instortingsgevaar is.
Bij het Bollendak speelt er iets anders, denkt Van Gijn: ‘Afgaande op de foto’s van het dak, waarop je ingedeukte bollen ziet, denk ik dat het probleem niet een teveel aan sneeuw is. Waarschijnlijk is er iets mis met het pompje dat de kunststof bollen op druk moet houden. Doordat de koude lucht ‘krimpt’, zijn de bollen ingezakt.’
De gemeente liet dinsdagmiddag weten dat de constructie van de overkapping veilig is, en dat er geen risico is dat deze bezwijkt. Het plein blijft uit voorzorg wel gesloten.
Hoe pakken landen waar vaker veel sneeuw valt dit aan?
De sneeuwbelasting voor daken ligt daar beduidend hoger dan in Nederland. Daarnaast zie je in landen als Oostenrijk en Zwitserland zogenoemde sneeuwvangers, haken die op schuine daken geplaatst worden om te voorkomen dat sneeuwpakketten eraf vallen.
‘Dat is een veel groter gevaar dan instorting’, zegt architect Saskia Hermanek, werkzaam bij architectenbureau Kempe Thill in Rotterdam. Het bureau bouwt onder meer in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland.
Voor een project in Zwitserland bedacht Hermanek een dakdetail waarbij water niet via een dakgoot afgevoerd wordt, maar van het dak afdruppelt. ‘Voor de constructeur was dat een no-go. Het water zou bij vorst veranderen in ijs en letsel kunnen veroorzaken bij passanten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant