Venezuela na de aanval Als Venezolanen al hoop koesterden dat met de verwijdering van president Nicolás Maduro betere tijden zouden aanbreken, werd die de afgelopen dagen door het regime de grond in geboord. Openlijk spreken over de aanval is al riskant.
Leden van een gewapende groep patrouilleren zondag op een markt in de Venezolaanse hoofdstad Caracas.
Officieel is er geen avondklok in Venezuela, maar hoofdstad Caracas oogt als een spookstad sinds president Nicolás Maduro zaterdag ontvoerd werd door de VS. „Vanaf zes uur ’s avonds is het op straat compleet uitgestorven. Ook overdag gaan burgers alleen voor het hoognodige de deur uit”, vertelt een caraqueña via fluisterende spraakberichten op WhatsApp. Bedrijven sturen werknemers al om drie uur ’s middags naar huis, om vijf uur gaan de laatste rolluiken van winkels dicht. „Vanaf zes uur heerst de stilte. We zitten doodstil in onze huizen.”
Deze bedrieglijke rust wordt afgedwongen door de zogeheten colectivos, aan het regime gelieerde bewapende knokploegen die door de stad rondscheuren op motorfietsen. Zij drukken al jaren elk mogelijk antiregeringsprotest bij voorbaat de kop in. Sinds na Maduro’s gevangenneming een noodtoestand werd afgekondigd, houden ze burgers bij controleposten staande. Mensen moeten hun mobieltjes openen om te laten zien of deze „steun aan de gewapende aanval van de VS op het territorium van de republiek” bevatten. Dat is verboden onder een zaterdag gepubliceerd decreet.
In de praktijk gaat het om appjes of spraakberichten waarin mensen zich kritisch uiten over Maduro of positief zijn over zijn verwijdering. Ook socialemedia-apps als Instagram en Facebook en de fotorol worden soms geopend. Wie betrapt wordt, kan worden vastgezet. Deze controles vinden ook op andere plekken in het land plaats, hoorde een tweede bron van NRC in de hoofdstad van vrienden.
Een kapper is dinsdag aan het werk in Caracas.
„De colectivos zijn nu feitelijk aan de macht in ons land”, zegt de bron van NRC, die uit veiligheidsoverwegingen anoniem moet blijven. Zijn naam is bekend bij de redactie. „Ze rijden onophoudelijk rond door ons stadsdeel. Je hoort ze soms schieten. De repressie is echt nog nooit zo heftig geweest.”
Als Venezolanen al hoop koesterden dat zonder Maduro betere tijden zouden aanbreken, is die de afgelopen dagen volledig de grond in geboord. Terwijl Maduro en zijn echtgenote Cilia maandag werden voorgeleid bij de rechter in New York, werd vicepresident Delcy Rodríguez tijdens een ingelaste zitting van de Nationale Vergadering officieel geïnstalleerd als zijn opvolger. Haar broer Jorge nam haar als parlementsvoorzitter de eed af en is nu formeel de volgende in de lijn van opvolging.
Zelfs die ceremonie, die toch de voortzetting van het chavistische regime moest onderstrepen, werd aangegrepen voor repressie. Journalisten die verslag wilden doen, werden buiten het assemblee-gebouw opgepakt en urenlang vastgehouden. In totaal werden zeker veertien journalisten opgepakt, van wie er elf (mede) voor buitenlandse media werkten. Ook buitenlandse collega’s die via de grens met Colombia probeerden binnen te komen, werden aangehouden, uren ondervraagd en vervolgens uitgezet.
Voetgangers lopen dinsdag in Caracas langs een supermarkt.
Terwijl vrije nieuwsgaring binnenlands al jaren aan banden is gelegd, wordt Venezuela nu nog sterker een land van geruchten. In dit autoritaire spiegelpaleis is vaak onduidelijk wat er werkelijk gebeurt. Zo was er maandag een incident nabij het presidentiële Miraflores-paleis met drones die uit de lucht werden geschoten. Ook de bron van NRC in Caracas hoort drones boven haar wijk zoemen. Maar volgens haar gaat het om „drones van hen, van de regering. Die zijn bedoeld om ons te verwarren.”
Dat het regime geen pottenkijkers duldt, toont ook hoe groot de schok is over de Amerikaanse ontvoeringsoperatie. Dat de VS bijna zeker hulp kregen van binnenuit heeft geleid tot onderlinge argwaan binnen de chavistische machtskoepel. Hoewel ook het leger zich snel in een officiële verklaring achter de promotie van Rodríguez tot president schaarde, grijpt de machtige minister Díosdado Cabello van Binnenlandse Zaken het liefst terug op zijn colectivos.
De knokploegen worden ook ingezet om mensen te dwingen tot deelname aan de pro-Maduro-marsen, waar wordt gevraagd om zijn vrijlating. Vooral overheidswerknemers worden hier, onder dreiging van baanverlies – of erger – toe gedwongen. Ook dit is al jaren staande praktijk, maar de intimidatie jegens ambtenaren zou sinds zaterdag zijn toegenomen. „Niemand durft te spreken over wat er gebeurd is. Iedereen zit in onzekerheid.”
De bevolking lijdt ondertussen onder de economische onzekerheid. Winkeliers en andere ondernemers zouden de Amerikaanse aanval sinds zaterdag aangrijpen om hun prijzen te verhogen. Bij supermarkten en apotheken staan lange rijen. Ook vervoerders proberen te profiteren door hogere tarieven te rekenen. „Alles is nog erger geworden. Het volk wordt nu dubbel gepakt.”
Verlaten straten van Caracas op zondag, een dag na de Amerikaanse militaire aanval op de stad, waaronder het Plaza Francia de Altamira in het stadsdeel Chacao.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.
Source: NRC