Een gelegenheidscoalitie van vijf Latijns-Amerikaanse landen en Spanje gaat voorop in de kritiek op de ontvoering van autocraat Nicolás Maduro uit Venezuela. Ze vinden elkaar in een gedeeld wereldbeeld: links en kritisch op de Verenigde Staten.
is correspondent Spanje, Portugal en Marokko van de Volkskrant. Hij woont in Madrid.
Bijna terloops uitte Donald Trump in de nacht van zondag op maandag zijn dreigement om na Nicolás Maduro nóg een Latijns-Amerikaanse leider aan te vallen. ‘Colombia is ook erg ziek, en wordt geleid door een zieke man die het leuk vindt om cocaïne te maken en te verkopen aan de Verenigde Staten’, zei Trump aan boord van Airforce One.
Trump had het over Gustavo Petro (65), de democratisch gekozen linkse president van Colombia en een van zijn felste critici. Een journalist vroeg daarop of Trump overwoog om ook een militaire operatie tegen het buurland van Venezuela te beginnen. ‘Sounds good to me’, antwoordde de Amerikaanse president.
En Petro, die in oktober al sancties door de VS opgelegd kreeg omdat hij een ‘illegale drugsleider’ zijn? Die reageerde op X dat hij, een voormalig guerrillastrijder, ‘voor het vaderland de wapens opnieuw zou oppakken’.
De uiterst vijandige uitwisseling tussen Trump en Petro, voorlopig alleen met woorden, volgde op een verklaring die Colombia samen met Brazilië, Chili, Mexico, Uruguay en Spanje naar buiten bracht. In al deze landen is links aan de macht. Hoewel in Chili de radicaal-rechtse José Antonio Kast onlangs tot president werd verkozen, treedt hij pas aan in maart.
In de verklaring spraken de zes landen zondag hun ‘diepe zorgen en afkeuring’ uit over de militaire operatie tegen Venezuela en de ontvoering van autocraat Maduro. Volgens de landen is het Amerikaanse optreden ‘in strijd met de fundamentele principes van het internationaal recht’ en schept het ‘een uiterst gevaarlijk precedent’.
Ook veroordeelden de zes de aanspraak op de Venezolaanse olievelden door Trump, die al sprak van ‘onze olie’. Die mogelijke ‘toe-eigening van natuurlijke hulpbronnen’ is ‘onverenigbaar met het internationaal recht en bedreigt de politieke, economische en sociale stabiliteit van de regio’. De verklaring gaat daarmee een stuk verder dan die van de EU, die alleen verholen kritiek op de VS bevat.
Opvallend is de aanwezigheid van Spanje in het rijtje ondertekenaars. Dat land, het enige van de zes dat niet in Latijns-Amerika ligt, zou volgens de kranten El País en El Mundo zelfs het initiatief voor de verklaring hebben genomen.
Als de vingerafdrukken van de Spaanse premier Pedro Sánchez inderdaad op de verklaring zitten, is dat in lijn met de koers die hij sinds het aantreden van Trump heeft gevaren. Als linkse regeringsleider in Europa, een zeldzame soort, schuwt Sánchez de confrontatie met de VS allerminst. Zo weigerde Spanje vorig jaar als enige Navo-lid om akkoord te gaan met de door Trump opgelegde ‘5-procentnorm’ voor defensieuitgaven.
Dergelijke stellingnames doen het goed bij de achterban van Sánchez. Wantrouwen jegens de VS is ingebakken bij links in Spanje, dat niet is vergeten hoe de Amerikanen dictator Franco in het zadel hielden.
Op het wereldtoneel wordt Sánchez bovendien niet gehinderd door zijn gammele regeringscoalitie: in het Spaanse politieke bestel gaat de premier grotendeels zelf over het buitenlandbeleid. Als zijn grootste coalitiepartner, het uiterst linkse Sumar, al iets wil, is het een nóg fermere toon tegen het Witte Huis.
Daarnaast koestert Spanje zijn nauwe culturele en commerciële banden met Latijns-Amerika. Dat Spaans de voertaal is in de vroegere koloniën brengt het continent gevoelsmatig dichtbij. Kiezers volgen het Latijns-Amerikaanse nieuws op de voet en eisen van de regering in Madrid dat zij zich uitspreekt over ontwikkelingen in de regio.
Die betrokkenheid bij het voormalige overzeese rijk kan ook worden opgevat als bemoeienis. Met Mexico, qua inwonertal het grootste Spaanstalige land, is de relatie al jaren koeltjes: de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum eist excuses voor het koloniale verleden. Dat weigert de regering van Sánchez, al erkende zij eind vorig jaar wel dat er ‘leed en onrecht’ was veroorzaakt.
Nu staan de namen van beide landen gebroederlijk onder de verklaring tegen Trump. Het conflict tussen de VS en Venezuela overstijgt het onderlinge ongenoegen. Dat Spanje lid van de Navo is, geeft de verklaring bovendien extra gewicht. Al lijkt Trump niet de man om daarvan onder de indruk te zijn.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant