De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat de enorme plas Venezolaanse olie het Zuid-Amerikaanse land en de Verenigde Staten voorspoed zal brengen. Maar de animo om de olie te winnen, is gering. Veel te duur, veel te bewerkelijk.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Toen Darren Woods, de baas van ExxonMobil, het op een na grootste olieconcern ter wereld, eind vorig jaar door persbureau Bloomberg werd gevraagd of hij interesse had in Venezolaanse olie, was zijn antwoord veelzeggend: ‘We zijn twee keer onteigend door Venezuela. We hebben er onze geschiedenis.’
Woods, een man met een rotsvast geloof in de toekomst van fossiele brandstoffen, staat niet te trappelen om Venezuela’s enorme oliereserves te gelde te maken. Dat land zit boven op, het is vaak benadrukt de afgelopen dagen, een enorme plas olie: ruim 300 miljard vaten. Hiermee is de Venezolaanse oliereserve groter dan die van Saoedi-Arabië, Canada en Irak.
Ook ConocoPhillips, een ander groot Amerikaans olieconcern dat eerder actief was in Venezuela, toonde zich afgelopen weekeinde tegenover het Britse zakenblad Financial Times terughoudend: het is volgens een woordvoerder ‘prematuur te speculeren over toekomstige activiteiten of investeringen’.
Big Oil, waarvan alleen nog de Amerikaanse oliemaatschappij Chevron actief is in Venezuela, lijkt de boot dus af te houden. ‘Begrijpelijk’, zegt energie-expert Lucia van Geuns van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies: ‘De winning van deze olie is commercieel niet interessant.’
De bulk van wat er in Venezuela onder de grond zit, is dikke, zwavelrijke olie. Deze olie is zo stroperig dat het bijna asfalt lijkt. Dat maakt winning lastig en kostbaar. Om deze olie bijvoorbeeld via pijpleidingen te kunnen transporteren, moet het eerst worden verwarmd of worden aangelengd met lichte olie, die van elders moet worden aangevoerd.
Verder moet de olie worden ontzwaveld voordat ze tot bruikbare producten (vooral diesel en kerosine) kan worden geraffineerd. Ook dit vreet energie en leidt tot een relatief hoge CO2-uitstoot. Venezolaanse olie is dus letterlijk taaie materie.
Amerikaanse olieconcerns hebben bovendien toegang tot veel aantrekkelijkere alternatieven, zoals de lichtere schalieolie uit eigen land – de Verenigde Staten zijn sinds het succes daarvan ’s werelds grootste olieproducent. En ExxonMobil is ook actief voor de kust van Guyana, waar het met succes en met veel minder moeite lichtere olie uit de bodem haalt.
Ook de olie die bij Suriname is gevonden, is veel lichter en dus makkelijker te verwerken. Daar is vooral het Franse Total actief. Verder zijn flinke voorraden lichte olie gevonden voor de kust van Brazilië. ‘Er is voor grote bedrijven dus genoeg te halen in Zuid-Amerika’, zegt Van Geuns. Voorlopig lijkt niemand te zitten wachten op de dikke Venezolaanse stroop.
Trump zet met zijn actie mogelijk wel China een voet dwars, dat een groot deel van de Venezolaanse olie-export koopt. Maar ook hier zijn de hoeveelheden zo gering dat analisten verwachten dat China alternatieven makkelijk elders vindt. Onder meer Russische Oeralolie lijkt op de Venezolaanse en kan als vervanging dienen.
Om die olie grootschalig te kunnen winnen, zijn enorme investeringen nodig. De infrastructuur van Venezuela is hopeloos verouderd nadat eerdere regeringen westerse olieconcerns hadden genationaliseerd. Om de productie op peil te krijgen, worden bedragen genoemd van 50- tot 60 miljard dollar. Bovendien vergt het jaren voordat de productie op gang komt en dan zit er in het Witte Huis alweer een andere president, die het Venezolaanse avontuur mogelijk weer beëindigt. De financiële risico’s zijn dus groot.
Op korte termijn is de zware Venezolaanse olie geen factor, domweg omdat de productiecapaciteit ontbreekt. Dat werd maandag ook zichtbaar op de markten: de olieprijs bewoog nauwelijks op het nieuws van de Amerikaanse inval. Op de langere termijn is de toekomst van zware olie ongewist vanwege de grote klimaatimpact die het heeft. Zware aardolie zal als eerste worden vervangen door duurzame energiebronnen, waarvan de opmars gestaag groeit.
Alleen op middellange termijn is er mogelijk een rol voor dit type olie, dat vooral wordt gebruikt voor de productie van diesel en vliegtuigbrandstof. Voor de Amerikaanse markt komen deze producten nu uit raffinaderijen in het zuiden van de Verenigde Staten, die een deel van hun aanvoer al uit Venezuela krijgen. De rest van de zware olie komt voornamelijk uit Irak en Canada.
Als Venezuela erin slaagt de export verder op te voeren, profiteren Amerikaanse raffinaderijen van kortere, goedkopere aanvoerlijnen. Volgens olie-analisten is de productie met relatief bescheiden investeringen te verhogen met 500 duizend vaten per dag. Op het wereldtoneel is dat een schijntje: dagelijks worden meer dan 100 miljoen vaten geproduceerd.
Een kleine productieverhoging is dus mogelijk, maar het is volgens energie-expert Van Geuns zeer de vraag of Amerikaanse olieconcerns geld willen steken in serieuze opschaling. Mogelijk, zegt ze, hebben ze wel interesse in de aardgasreserves van Venezuela en in een aantal kleinere velden met lichtere olie. ‘Maar voor de langere termijn heb ik zo mijn twijfels.’
Die twijfels lijken te ontbreken bij beleggers: de aandelen van Amerikaanse olieconcerns stegen maandag. Ook de Amerikaanse president Donald Trump ziet een gouden toekomst voor Venezolaanse olie. Van Geuns nuanceert: ‘Trump kan wel zeggen dat het zijn olie is, maar het zijn Amerikaanse bedrijven die de zaak moeten runnen.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant