Democratie VS Op 6 januari 2021 wankelde de Amerikaanse democratie toen Donald Trumps aanhang het Capitool bestormde. Sinds hij terug is aan de macht, dringt Trump het land zijn eigen lezing van die dag op. De 1.500 relschoppers die hij gratie gaf, gaan ondertussen weer in de fout.
Buiten het Capitool werd op 6 januari een geïmproviseerde galg opgesteld door Trump-aanhangers.
Naar eigen zeggen maakte Donald Trump „een einde aan een ernstig nationaal onrecht” door op zijn allereerste dag terug in het Witte Huis circa 1.500 Capitool-bestormers gratie of strafkwijtschelding te verlenen. Iedereen die vervolgd was omdat hij op 6 januari 2021 had deelgenomen aan Trumps poging zijn stembusnederlaag van november 2020 met geweld terug te draaien, ging vrijuit. Nu zou er „een proces van nationale verzoening beginnen”, beloofde de kersverse president in een proclamatie.
Aanvankelijk was binnen Trumps transitieteam geopperd per individu te bekijken wie coulance verdiende. Die dag werden zeker 140 agenten mishandeld met staven, knuppels, dranghekken, vlagstokken en berenspray – terwijl de Republikeinen zich graag presenteren als partij van law and order. Er zaten mensen tussen die eerder waren vervolgd wegens zedendelicten – terwijl Trump zijn MAGA-beweging deels smeedde rond complottheorieën over linkse pedofielen. Er waren verdachten die eerder hun partner mishandelden en soms door eigen gezinsleden waren aangegeven – en die nu naar huis konden.
Maar toen zijn beëdiging naderde, had Trump geen zin in maatwerk, reconstrueerden Amerikaanse media. „Fuck it: Release ‘em all”, zou hij gezegd hebben. Met één pennenstreek wilde hij de geschiedenis van zijn mislukte putsch tegen de Amerikaanse democratie herschrijven.
Zijn pardon vormde het sluitstuk van een veel langer proces van geschiedvervalsing. Hierin werd de bestorming eerst gebagatelliseerd als een uit de hand gelopen vreedzaam protest, vervolgens toegeschreven aan geïnfiltreerde antifa-activisten of FBI-agenten, en uiteindelijk werden veroordeelde relschoppers omarmd als „politieke gevangenen” of „gijzelaars” van „het Biden-regime”. Gaandeweg ging een meerderheid van de Republikeinse kiezers die lezing geloven.
Precies vijf jaar na de bestorming en krap een jaar na het massapardon, blijkt dat tientallen relschoppers allesbehalve clementie verdienden. Volgens de ngo Citizens for Ethics and Responsibility in Washington (CREW), die zich richt op goed bestuur, zijn zeker 33 gepardonneerde bestormers opnieuw opgepakt, aangeklaagd of veroordeeld sinds Trumps gratie begin 2025. Verscheidenen proberen die nieuwe juridische problemen af te schudden door te stellen dat hun presidentiële gratie hen vrijwaart van elke strafvervolging.
Bij haar inventarisatie vond CREW zeker zes personen die zijn beschuldigd van seksuele delicten tegen kinderen, variërend van misbruik tot bezit van kinderporno. Twee zijn beschuldigd van verkrachting. In vijf gevallen draait de verdenking om verboden wapenbezit, waarbij twee mensen eerder huiselijk geweld pleegden. Vijf relschoppers reden onder invloed, waarbij in twee gevallen verkeersdoden vielen. Een ander werd doodgeschoten door de politie toen hij zich bij een verkeerscontrole verzette.
Vier relschoppers begingen geheel nieuwe delicten ná hun pardon. In een geval ging het om de geweldloze diefstal van een partij koperdraad, maar drie anderen begingen ernstiger feiten. Dit zijn die drie recidivisten:
Aan de bestorming van het Capitool namen vele tientallen mensen deel met een verleden bij de politie of strijdkrachten. Een van deze rellende veteranen was John Daniel Andries uit Maryland. Hij trad in 2004 toe tot het korps mariniers en maakte vanaf 2006 drie jaar deel uit van de onderhoudsploeg van de presidentiële helikopter Marine One. Op 6 januari 2021 drong hij als een van de eersten het Capitool binnen en viel met mede-relschoppers agenten aan.
Na zijn arrestatie op 4 februari 2021 werd hij in afwachting van zijn proces vrijgelaten. Eind februari 2022 kreeg hij in een dronken bui ruzie met gasten en personeel in een biljartzaal en belandde hij in een handgemeen met agenten. In januari 2023 kreeg hij een jaar cel opgelegd voor zijn deelname aan de rellen.
Na Trumps gratie, op 20 januari 2025, ging hij al snel weer in de fout. De maand erop begon hij zijn ex-partner (tevens moeder van zijn kind) en haar nieuwe vriend hinderlijk te volgen ondanks een bevel uit hun buurt te blijven. Nadat hij in mei 2025 zijn ex en hun kind opnieuw lastigviel in een restaurant, werd hij opgepakt. De rechter veroordeelde hem in juni tot zestig dagen cel.
Bij de Capitool-bestorming viel één dode aan de kant van de relschoppers: Ashli Babbitt. Ze werd door een agent neergeschoten toen ze door het raam van een gebarricadeerde deurpost klom. Dit maakte haar voor trumpisten tot martelaar en afgelopen juni trof Trumps ministerie van Justitie een schikking met Babbitts familie van bijna 5 miljoen dollar. Ook kreeg de voormalige luchtmachtveteraan eind augustus postuum een begrafenis met militaire eer aangeboden.
De deur waar Babbitt werd doodgeschoten, werd kort daarna wél opengebroken door Zachary Jordan Alam. Hij sloeg ruiten in, bedreigde agenten die hem tegenhielden en riep medestanders op „dat we vuurwapens nodig hebben”. Tijdens zijn proces voerde zijn advocaat aan dat Alan een „loner” was, die „gewoon ergens bij wilde horen, omdat hij door iedereen in zijn leven verstoten is”. De rechter noemde hem bij zijn veroordeling tot acht jaar cel, in november 2024, een van de meest gewelddadige en agressieve betogers.
Dankzij Trumps gratie zou de man uit Virginia begin 2025 al snel vrijkomen. Na een tijdje in een opvanghuis met andere voormalige ‘J6’-gevangenen te hebben gewoond, werd Alam in mei vorig jaar opnieuw opgepakt. Ditmaal wegens inbraak in een woning in Henrico, Virginia, waar hij binnendrong om juwelen en elektronica te stelen, maar betrapt werd door de bewoners. Afgelopen oktober werd hij door een jury schuldig bevonden. Alam moet zijn straf, die kan oplopen tot maximaal veertig jaar cel, nog horen.
Extremisme-experts toonden zich vorig jaar bezorgd toen Trump alle bestormers vrijliet. De collectieve gratie kon „een toestemmingsstructuur” scheppen voor toekomstig geweld, waarschuwde onder anderen terrorisme-deskundige Elizabeth Neumann, die onder Trump-I benoemd werd op het ministerie voor Binnenlandse Veiligheid. „Milities kunnen als wrekers het recht in eigen hand nemen, omdat ze weten dat ze justitie kunnen negeren”, waarschuwde zij tegenover The Texas Tribune. Neumann: „We zijn geen op de rechtsorde gebaseerde maatschappij meer, maar het gaat er om of je tot de juiste stam behoort.[..] Dan ben je beschermd.”
Capitool-bestormers tijdens de rellen van 6 januari 2021.
Dit gevoel van immuniteit lijkt onder anderen te hebben geleefd bij Christopher Moynihan. De Capitool-bestormer, die hiervoor in februari 2023 een celstraf van 21 maanden kreeg, werd afgelopen oktober opnieuw opgepakt. In sms’jes zou hij gedreigd hebben om Hakeem Jeffries, de hoogste Democraat in het landelijke Huis van Afgevaardigden, te vermoorden.
Moynihan werd opgepakt in New York daags voordat Jeffries zou spreken op een economisch forum in die stad. Volgens de aanklacht schreef hij: „Jeffries spreekt over een paar dagen in NYC en ik mag deze terrorist niet laten leven”. En: „Zelfs als ik erom gehaat zal worden, moet hij uitgeschakeld worden, ik zal hem in de toekomst vermoorden.” Wegens deze uitlatingen wordt hij vervolgd voor het uiten van een terroristisch dreigement. In afwachting van zijn proces is hij op borgtocht vrij.
En dan was er nog een bestormer die een tweede pardon kreeg van Trump:
Het ruimhartige gratiebeleid van de president strekte zich de afgelopen maanden niet alleen uit naar J6’ers. Ook andere delinquenten, opvallend vaak veroordeeld voor witteboordencriminaliteit en cryptozwendel, werden door Trump gepardonneerd na loftuitingen aan de president of donaties aan Republikeinse campagnes. Op het ministerie van Justitie is U.S. pardon attorney Ed Martin, een voormalig advocaat van veel Capitool-relschoppers, hier verantwoordelijk voor.
Het was Martin die pleitte voor een tweede gratie voor Dan Wilson. Ook hij relde bij het Capitool en toen de politie tijdens het onderzoek hiernaar, in 2023, zijn woning in Kentucky binnenviel, trof ze wapens aan waarvoor hij geen vergunning had. Martin zorgde er half november 2025 voor dat Trump een tweede pardon voor Wilson tekende, nu ook voor de wapenkwestie, omdat die voortvloeide uit het J6-onderzoek.
Een andere J6-verdachte kreeg die dag ook een pardon. Suzanne Kaye werd in 2023 tot gevangenisstraf veroordeeld, omdat ze in 2021 een video online plaatste waarin ze FBI-agenten die haar rol bij de rellen onderzochten met de dood bedreigde. „Het DOJ [ministerie van Justitie] van Biden nam Suzanne Kaye in het vizier wegens sociale-mediaberichten”, schreef Ed Martin bij haar gratie op X. „President Trump is bezig de schade die Biden aanrichtte met zijn politisering van het DOJ terug te draaien, zodat het helingsproces kan beginnen.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC