Democratische transitie María Corina Machado werd door de oppositie gezien als meest geschikte kandidaat om Venezuela te leiden. Trump heeft echter de zittende vicepresident Delcy Rodríguez als nieuwe leider omarmd. Was hij jaloers dat Machado wel de Nobelvredesprijs kreeg?
Betogers houden borden omhoog ter ondersteuning van de Venezolaanse oppositieleider Edmundo Gonzalez Urrutia en tegen waarnemend president Delcy Rodríguez, tijdens een demonstratie zondag in Madrid.
María Corina Machado is niet alleen „een baken van hoop en volharding”, ze beschikt „over zelden vertoonde moed, onzelfzuchtigheid en een ferm moreel begrip”. Met deze – en vele andere ronkende loftuitingen – werd de Venezolaanse oppositiepolitica in augustus 2024 door acht Republikeinse congresleden voorgedragen voor de Nobelprijs voor de Vrede. „Haar standvastige morele kompas en toewijding aan democratische vrede voor haar land en regio zijn een voorbeeld voor de wereld”, schreven zij het Noorse Nobelcomité. Een van de ondertekenaars: toenmalig senator Marco Rubio van Florida.
Zaterdag moest dezelfde Rubio, inmiddels minister van Buitenlandse Zaken in de regering-Trump-II, aanhoren hoe zijn politieke baas verklaarde dat het Machado in eigen land aan „steun” en „respect” ontbreekt. Daarom was niet zij, maar vicepresident Delcy Rodríguez de aangewezen persoon om de door de VS gevangengenomen en afgevoerde Nicolás Maduro op te volgen als nieuwe president. Het linkse bewind in Caracas bleef hierdoor voorlopig overeind.
Als zoon van Cubaanse ballingen uit Miami strijdt Rubio al zijn hele loopbaan tegen communisme en voor ‘democratie’ in Latijns-Amerika. De regering waarvan hij deel uitmaakt, geeft echter de voorkeur aan stabiliteit. Met de ideologisch radicale maar economisch pragmatische Rodríguez, schat Washington in, valt wellicht zaken te doen. Als ze dat niet doet, dreigde Trump zondag tegen tijdschrift The Atlantic, „zal ze daarvoor een hoge prijs betalen, misschien wel hoger dan die van Maduro”.
Voor de Venezolaanse oppositie was dit een ontnuchterend weekeinde. Zij had juist goede hoop dat Machado na Maduro’s ontvoering diens plek kon gaan innemen. In oktober groeide haar internationale bekendheid toen ze inderdaad onderscheiden werd met de Vredesprijs. Die ze twee maanden later – na een gewaagde ontsnapping uit het land, per houten vissersbootje naar Curaçao – bovendien persoonlijk kwam ophalen in Oslo.
Maar juist dat vertrek illustreerde een fundamentele zwakte van de Venezolaanse oppositie: die zit al jaren grotendeels in het buitenland. De een na de andere prominente dissident werd de afgelopen jaren door het Maduro-regime in ballingschap gedwongen, waarna zijn politieke ster snel uitdoofde. Van de vorige oppositieleider Juan Guaidó – die tijdens Trumps eerste termijn op spectaculaire wijze, begeleid door een internationaal hulpkonvooi – tevergeefs probeerde terug te keren, werd na het mislukken van die stunt weinig meer vernomen.
María Corina Machado (rechts), winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede, en de voorzitter van het Noorse parlement Masud Gharahkhani, tijdens een bezoek aan het parlement op 11 december 2025 in Oslo.
Machado’s kracht was tot haar vertrek, begin december, dat zij juist wél in het land bleef. Rond Maduro’s beëdiging voor een omstreden – want via stembusfraude afgedwongen – nieuwe termijn ging zij in januari 2025 nog met aanhangers de straat op. De rest van dat jaar bleef ze ondergedoken op een schuiladres, mogelijk een westerse ambassade.
Haar lauwering met de Vredesprijs zou vervolgens echter tegen haar hebben gewerkt. Zo meldde The Washington Post op basis van een anonieme bron binnen het Witte Huis dat Trump het als een „zonde” beschouwt dat ze die prijs niet had afgeslagen. Zelf hengelde hij vorig jaar immers ook nadrukkelijk naar de onderscheiding. Dat Machado de prijs aan hem opdroeg en later zelfs zijn leugens over kiesfraude bij de door Trump verloren presidentsverkiezingen van 2020 begon te papegaaien, mocht blijkbaar niet baten.
Ook Edmundo González blijft ondertussen aanspraak maken op het presidentschap. De relatief onbekende diplomaat verving Machado bij de verkiezingen van juli 2024 na haar dubieuze uitsluiting van deelname, en was volgens veel Venezolanen en internationale waarnemers de werkelijke winnaar. De Europese Commissie, het dagelijkse bestuur van de EU, liet maandagmiddag weten dat zij vindt dat Machado en hij daarom een rol hebben te spelen in „een transitie naar democratie”.
De Venezolaanse oppositiekandidaat voor het presidentschap Edmundo Gonzalez Urrutia (rechts), en oppositieleider Maria Corina Machado zwaaien op 25 juli in Caracas tijdens hun afsluitende campagnebijeenkomst voor de presidentsverkiezingen.
In Venezuela zijn de grondwet of kiesregels echter al jaren een dode letter. Delcy Rodríguez werd maandag door de Assemblee erkend als nieuwe leider en haar termijn loopt pas in 2031 af. Alleen als haar bewind in de tussentijd in problemen mocht raken, zou de oppositie mogen hopen op nieuwe verkiezingen of andere aanspraken op de macht.
Om dat moment dichterbij te brengen, zou Trump de druk op het regime verder moeten opvoeren. Maar het is onduidelijk of en hoe snel hij daartoe bereid is. Vooralsnog lijkt hij eerst Rodríguez een kans te willen geven om Amerikaanse bedrijven weer toe te laten tot de enorme Venezolaanse oliereserves.
Een van de Republikeinen die Machado in 2024 voordroegen, de Cubaans-Amerikaanse afgevaardigde Mario Díaz Balart, ontplofte dit weekeinde toen de pers hem vroeg waarom zijn heldin nu wordt afgeserveerd door een president van zijn eigen partij. „Wij zijn vanaf dag één consistent geweest”, brieste hij. „Ik ben er van overtuigend dat de volgende democratisch gekozen president Machado zal zijn.”
En ook Rubio bleek zondag in een interview met NBC-programma Meet The Press hoop te houden dat Machado uiteindelijk zal regeren. „María Corina Machado is fantastisch. Ik ken haar al heel lang. Maar de onmiddellijke realiteit is, helaas en jammer genoeg, dat de overgrote deel van de oppositie niet meer in Venezuela zit”, erkende hij.
Volgens Rubio „moeten we nu eerst op de korte termijn zaken aanpakken. We willen allemaal een prachtige en democratische toekomst voor Venezuela. [..] Maar we hebben het er nu over wat in de komende twee, drie weken gebeurt, in de komende twee, drie maanden.” Om vervolgens weinig concreet te stellen „dat we hopen dat dit leidt tot een holistische transitie, volledig, maatschappelijk, politiek, democra… maar eerst moeten we Amerikaanse nationale belangen veiligstellen.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC