Voor wie verbaasd is over de voorzichtige reactie van de EU op de spectaculaire Amerikaanse interventie in Venezuela: er staat simpelweg te veel op het spel. Een harde veroordeling van een ontketende Donald Trump brengt meer dan de veiligheid van de Oekraïners in gevaar.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Om met dat laatste te beginnen: dat de VS hun onmisbare militaire steun aan heel Europa kunnen intrekken vanwege kritiek van de EU, is beslist geen flauwekul. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dreigde er in november vorig jaar al mee. Hij sneerde toen naar ‘al die landen’ die bij de VS bedelen om wapens als Tomahawk-raketten om Europa te beschermen, maar klagen als Amerika zelf die wapens in de eigen achtertuin inzet. Met andere woorden: Europa pas op, straks sta je alleen en met lege handen.
De verklaring die EU-buitenlandchef Kaja Kallas zondagavond namens 26 EU-landen naar buiten bracht over de Amerikaanse actie, is dan ook een voorbeeld van de kool en de geit sparen. Aan deze tekst van één A4-tje ging bijna 48 uur aan diplomatiek gepingpong tussen de EU-landen vooraf. De EU benadrukt dat het internationaal recht gerespecteerd moet worden, net als de territoriale soevereiniteit. Maar de Unie zegt nergens dat Trump dat recht en de landsgrenzen van Venezuela geschonden heeft.
De belangrijkste reden daarvoor is de kritieke situatie in Oekraïne. Het recente bezoek van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky aan Trumps Mar-a-Lago-club leidde vooralsnog niet tot een vredesakkoord met Rusland. Maar achter de schermen is volgens betrokkenen (eindelijk) volop beweging.
Zo heeft Europa een voet tussen de deur gekregen bij de vredesbesprekingen om zo het gevaar af te wenden van een slikken-of-stikkenakkoord als resultaat van een Russisch-Amerikaans onderonsje. Het Kremlin-georiënteerde 28-puntenplan van Trump van eind vorig jaar is omgebouwd tot een 20-puntenplan met duidelijke Oekraïense en Europese vingerafdrukken. Het nieuwe vredesplan bevat harde veiligheidsgaranties voor Oekraïne – van de VS maar ook van de EU-landen – en afspraken over de financiering van de wederopbouw van Oekraïne. Vandaag komen de leiders van de coalition of the willing (de vrienden van Oekraïne) bijeen in Parijs om de teksten te bespreken, met als doel een politieke verklaring.
In deze hoopvolle, maar ook precaire situatie wil de EU geen olie op het vuur gooien met een harde veroordeling van Trump vanwege het afzetten en ontvoeren van de Venezolaanse dictator Nicolás Maduro. ‘De inzet is gewoon te hoog’, zegt een EU-ambtenaar. Niet alleen voor de huidige strijd – Kyiv kan niet zonder de wapens en de cruciale informatie over de Russische militaire activiteiten die de Amerikanen leveren – maar voor de toekomst van Oekraïne. Daarnaast wil de EU de noodzakelijke Amerikaanse verbondenheid met de Navo niet verzwakken.
De Amerikaanse gasexport (lng) naar de EU is een tweede reden waarom de toonhoogte van de EU richting Washington beleefd en gematigd is. Nu de import van olie en gas uit Rusland bijna ten einde is, moet de EU haar energie elders halen. Lng uit de VS is van belang, die aanvoer zet je in deze koude dagen niet op het spel.
Datzelfde geldt voor het handelsakkoord met de VS, de grootste handelspartner van de EU. Het vorig jaar met moeite gesloten akkoord is zeker niet ideaal, maar wendde het gevaar van torenhoge Amerikaanse importheffingen op Europese producten af. Trump nu een argument geven het akkoord open te breken, is niet in het belang van de EU.
Tot slot: een harde veroordeling door de EU van Trumps ingreep in Venezuela zou ook politiek tot gefronste wenkbrauwen leiden. De meeste EU-landen erkenden Maduro’s presidentschap niet vanwege de oneerlijk verlopen verkiezingen en zijn dictatoriale optreden. ‘Dan kun je zijn gedwongen vertrek moeilijk keihard veroordelen’, stelt een EU-diplomaat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant