Petrochemie Aardolie uit Venezuela is lastig te raffineren, maar dat heeft ook voordelen. „Het bevat zoveel meuk dat het eigenlijk niet zoveel waarde heeft, behalve als je weet hoe je het moet verwerken.”
Een olietanker ligt voor anker in de haven bij de raffinaderij ‘El Palito’ in Puerto Cabello, Venezuela.
De meeste Venezolaanse aardolie is van een stroperige zwarte substantie en is bijzonder moeilijk tot bruikbare brandstof te verwerken. Waardeloos, zou je kunnen denken. Maar het zijn juist die eigenschappen die de grondstof mogelijk interessant maken voor de Amerikaanse oliemaatschappijen, zegt Bert Weckhuysen, hoogleraar anorganische chemie en katalyse aan de Universiteit Utrecht.
„Bij ruwe aardolie denken de meeste mensen direct aan een zwart prutje”, zegt Weckhuysen. „Maar het kan allerlei kleuren hebben. Het varieert van dat stroperige donkerzwart, tot een meer vloeibaar donkergroen of bruin-oranje.” Hoe aardolie eruitziet, hangt af van de plek waar je het wint. „Onder de Noordzee zit bijvoorbeeld een relatief zuivere lichte olie.”
Lichte aardolie is relatief makkelijk tot bruikbare brandstof zoals benzine te verwerken. „A piece of cake”, noemt Weckhuysen dat proces. De aardolie in Venezuela is juist zwaar en vereist daarom een veel uitgebreider proces in de raffinaderij om tot een bruikbare brandstof om te zetten.
Dat heeft alles te maken met de chemische samenstelling van aardolie, waar van nature allerlei verschillende soorten moleculen in zitten. Lichte aardolie bevat relatief korte ketens van koolstof- en waterstofatomen, terwijl die ketens bij zware aardolie veel langer en complexer zijn. Een raffinaderij maakt brandstoffen zoals benzine of diesel van aardolie, door die oliemoleculen te scheiden op basis van hun ketenlengte, of door langere moleculen met chemische processen op te breken tot kortere gelijkvormige stukjes. Daarom is zware aardolie moeilijker te verwerken: hoe langer en complexer de ketens, hoe meer moeite het kost om ze tot de juiste lengte op te knippen.
Maar dat is niet het enige „nadeel” van de aardolie uit Venezuela, vervolgt Weckhuysen. „Aardolie kan ook nog zoet of zuur zijn. Dat is een beetje een rare manier om het te omschrijven, want niemand proeft het meer tegenwoordig. Het is natuurlijk giftig. Maar in de beginjaren van aardolieontdekkingen deden mensen dat wel en zo merkten ze verschillen.” Venezuela beschikt over de zogenaamd „zure” aardolie, legt hij uit, die meer andere chemische elementen zoals zwavel bevat.
Dergelijke zure aardolie betekent een extra uitdaging voor de meeste raffinaderijen: „het is corrosief, het vreet aan de leidingen van de raffinaderij en kan ervoor zorgen dat die steeds minder goed functioneert.” Door al die slechte eigenschappen is de Venezolaanse aardolie een stuk goedkoper dan bijvoorbeeld lichte zoete aardolie uit de Noordzee. „Het bevat zoveel meuk, dat het eigenlijk niet zo veel waarde heeft, behalve als je weet hoe je het moet verwerken.”
Dat is ook de reden dat Venezolaanse olie aantrekkelijk is voor Amerikaanse raffinaderijen. In tegenstelling tot veel andere raffinaderijen, zijn zij gebouwd op de zware aardolie die Zuid-Amerika rijk is. De Verenigde Staten waren lange tijd een netto-importeur van olie. Bij gebrek aan eigen oliereserves van die omvang, importeerden de VS vanaf de jaren zeventig zware olie uit Venezuela om in eigen raffinages te verwerken. „Tegenwoordig draaien die installaties op olie uit Amerikaanse bodem, die ze winnen uit schalie. Die is lichter, zoeter en makkelijker te verwerken.”
Als de oliemaatschappijen de zwaardere Venezolaanse olie in hun raffinaderij bijmengen, kunnen ze goedkoper produceren dan ze nu doen. Of het zover komt, is maar de vraag. De wereldwijde olieprijs is op dit moment waarschijnlijk te laag om te investeren in de infrastructuur die nodig is om Venezolaans olie op grote schaal te winnen en transporteren.
Als het toch zover komt, is dat voor het klimaat in elk geval geen goed nieuws. Om het zwavel aan de zure olie te onttrekken, zijn grote hoeveelheden waterstof nodig. Die waterstof wordt nu nog bijna overal uit aardgas geproduceerd, met uitstoot van broeikasgassen tot gevolg.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC