Jaarwisseling Na enkele jaren van daling is het aantal vuurwerkslachtoffers rond Oud en Nieuw weer gestegen. Opvallend is het grote aantal kinderen met (ernstig) letsel. „Mensen lijken dit jaar meer risico te hebben genomen bij het afsteken.”
ApeldoornZiekenhuis Gelre©foto ERIC BRINKHORST
Bij medische hulpposten werden afgelopen jaarwisseling 1.239 vuurwerkslachtoffers geholpen, ruim 6 procent meer dan vorige keer. Bij de huisartsenposten nam het aantal slachtoffers wat af – met 4 procent –, maar op de spoedeisende hulp steeg het fors: met 29 procent.
Dit blijkt uit de jaarlijkse rapportage die VeiligheidNL, een kenniscentrum voor letselpreventie, maandag heeft gepubliceerd. „De uitkomsten betekenen dat na enkele jaren van lichte daling, nu weer sprake is van een stijging”, constateert directeur Martijntje Bakker.
Mogelijk is de stijging te verklaren door het verbod op oudjaarsvuurwerk dat vanaf volgend jaar waarschijnlijk geldt, denkt Bakker: „Misschien dat mensen nog een keer los wilden gaan.” Bakker wijst erop dat in aanloop naar de jaarwisseling veel media-aandacht was voor het feit dat dit jaar voor het laatst dit type consumentenvuurwerk kon worden afgestoken: „Er is bovendien een recordbedrag uitgegeven aan vuurwerk.”
Het aantal van 474 vuurwerkslachtoffers op de spoedeisende hulp is het hoogste sinds de jaarwisseling van 2015-2016, toen 482 slachtoffers spoedhulp kregen in het ziekenhuis. „Dat hoge aantal is heel zorgelijk”, zegt Bakker, „vooral omdat het op de spoedeisende hulp om ernstiger letsel gaat dan bij huisartsenposten.”
Dat is onder meer te zien aan het aantal geamputeerde ledematen. Deze jaarwisseling waren er ongeveer twintig amputaties, twee keer zoveel als vorig jaar. De organisatie van plastische chirurgen, de NVPC, meldde zaterdag dat aangesloten artsen deze jaarwisseling 93 patiënten met vuurwerkletsel hebben behandeld, tegen 62 het jaar ervoor.
Opvallend in de cijfers van VeiligheidNL is hoeveel kinderen en jonge mensen slachtoffer zijn geworden: meer dan de helft is jonger dan 20 jaar. „Meer kinderen dan vorig jaar zijn zwaargewond geraakt, doordat ze niet-ontploft vuurwerk hebben opgeraapt”, vertelt Bakker. Toen de kinderen dat vuurwerk probeerden aan te steken, ontplofte dit alsnog. Het totale aantal slachtoffers onder de 12 jaar op de spoedeisende hulp nam met 40 procent toe in vergelijking met vorig jaar.
De verschillen tussen de 25 veiligheidsregio’s zijn groot, blijkt uit een analyse door NRC. Zo waren er per 100.000 inwoners vrijwel geen slachtoffers in Flevoland en Zaanstreek-Waterland. De meeste slachtoffers per 100.000 inwoners waren er in Haaglanden, Gelderland-Zuid en Kennemerland. Amsterdam-Amstelland en Rotterdam-Rijnmond zitten in de middenmoot.
Koplopers Haaglanden (onder meer Den Haag) en Gelderland-Zuid (onder meer Zaltbommel en Tiel) hebben een lange geschiedenis van onrustige jaarwisselingen. Afgelopen jaarwisseling moest de brandweer daar weer vaak in actie komen, zo bleek uit een analyse van NRC. In Kennemerland lijkt sprake van een eenmalige uitschieter, omdat in eerdere jaren het aantal slachtoffers veel lager lag. Hetzelfde geldt voor Drenthe dat in een jaar tijd van 0 naar 17 slachtoffers is gegaan.
„Mensen lijken bij deze jaarwisseling meer risico genomen te hebben bij het afsteken van vuurwerk dan eerdere jaren”, zegt Bakker. Dit ondanks dat al jaren voorlichting wordt gegeven over de gevaren. Daarnaast werden al maatregelen getroffen, zoals afsteekverboden in enkele gemeenten en een verbod op bepaalde soorten – zwaar – vuurwerk.
„Dat is dus allemaal niet voldoende om slachtoffers te voorkomen”, verzucht Bakker. Hoewel al jaren wordt gehamerd op het belang van veiligheidsbrillen, om een voorbeeld te noemen, droeg maar 7 procent van de vuurwerkslachtoffers een bril. Bakker: „Dus het enige wat volgens ons echt gaat helpen, is een algeheel verbod op het oudjaarsvuurwerk voor consumenten.”
Die overtuiging is gestoeld op de ervaringen tijdens de coronajaren, toen het afsteken van vuurwerk geheel was verboden. Zo lag tijdens de jaarwisseling van 2020-2021 het totale aantal slachtoffers bij huisartsenposten en spoedeisende hulp op nog geen vierhonderd, een derde van het aantal van afgelopen jaarwisseling. Bakker: „Een algemeen verbod op oudejaarsvuurwerk kan op korte termijn al leiden tot een aanzienlijke afname van slachtoffers.”
Bijna de helft van de slachtoffers valt door illegaal vuurwerk. Dat vuurwerk is niet meteen verdwenen, erkent Bakker: „Op de langere termijn draagt het verbod hopelijk bij aan het creëren van een nieuwe norm, waarbij ook ernstig letsel door zwaar illegaal vuurwerk kan worden voorkomen.
Met medewerking van Roos Liefting
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC