Een van de belangrijkste aanklachten tegen de gevangengenomen Venezolaanse president Nicolás Maduro, die maandag in New York voor de rechter moet verschijnen, is dat hij het hoofd is van het ‘narcoterroristische’ Cartel de los Soles. Maar bestaat dat kartel wel?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Nadat drugsbaron Pablo Escobar in 1993 was doodgeschoten door Colombiaanse militairen ging het snel bergafwaarts met zijn beruchte Medellínkartel. Datzelfde gold voor het Guadelajarakartel en het Calikartel toen hun leiders werden opgepakt. En in Mexico vechten de zoons van Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán en Ismael ‘El Mayo’ Zambada een bloedige strijd uit om de controle over het Sinaloakartel nu hun vaders vastzitten.
Met diezelfde logica zou in Venezuela het Cartel de los Soles als sneeuw voor de zon moeten verdwijnen of op z’n minst in een felle leiderschapsstrijd verwikkeld moeten raken. Want volgens de Verenigde Staten was de gevangengenomen president Nicolás Maduro immers het hoofd van die criminele organisatie.
Hoewel de term Cartel de los Soles afkomstig is uit Venezuela en er weinig twijfel bestaat dat Maduro’s regime en familie van hem betrokken zijn bij drugshandel – twee neven van Maduro’s vrouw zijn daarvoor tien jaar geleden al veroordeeld – is het ‘Kartel van de Zonnen’ geen drugskartel in de oorspronkelijke betekenis van het woord, zeggen deskundigen.
De benaming werd begin jaren negentig voor het eerst gebruikt. Diverse hooggeplaatste leden van het Venezolaanse leger bleken betrokken bij drugshandel. Waar elders de rang van een generaal wordt weergegeven met sterren, is dat in Venezuela met insignes van zonnen.
Het Cartel de los Soles werd om die reden de informele benaming voor alle drugscorruptie binnen het leger, zegt analist Phil Gunson van de International Crisis Group tegen The New York Times: ‘Er is niet iets als een bestuursvergadering van het ‘Cartel de los Soles’. De organisatie bestaat niet als zodanig.’
Het ‘kartel’ produceert en verkoopt zelf geen drugs en voert de drugs vaak ook niet zelf door, wat de belangrijkste kenmerken van een drugskartel zijn. Bovendien is er geen centrale hiërarchie, wat wel het geval is bij een ‘normaal’ drugskartel.
‘Een accuratere omschrijving is dat van een systeem van corruptie waarbij militaire en politieke functionarissen profiteren van samenwerking met drugssmokkelaars’, aldus de goed ingevoerde denktank Insight Crime.
De betrokkenen hebben weet van bepaalde drugstransporten en maken het mogelijk dat die ongehinderd kunnen plaatsvinden. De drugs zijn bijvoorbeeld afkomstig van een van de vele Colombiaanse drugsbendes. Van onderlinge afstemming tussen corrupte functionarissen is weinig sprake, zegt Jeremy McDermott van Insight Crime tegen The New York Times: ‘De linkerhand weet niet wat de rechterhand doet.’
De Verenigde Staten onder president Donald Trump zien dat anders. Tijdens Trumps eerste termijn werd al een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Maduro, waarin hij werd omschreven als het hoofd van het, hiërarchisch geleide, Cartel de los Soles. Die organisatie had bovendien niet alleen winst als doelstelling, maar ook om ‘de VS te overspoelen met cocaïne en gebruikers in dit land op te zadelen met de schadelijke en verslavende effecten van de drugs’.
Sinds juli 2025 geldt het ‘zonnenkartel’ voor de VS ook als (narco-)terroristische organisatie, omdat Maduro er een ontwrichtend politiek doel mee zou nastreven. Dat argument wordt door weinig experts serieus genomen. Insight Crime schrijft: ‘Het systeem wordt gedreven door pragmatisme en winst, niet door ideologie.’ Bovendien speelt Venezuela maar een zeer beperkte rol in de doorvoer van cocaïne naar de Verenigde Staten.
Als Maduro inderdaad bij drugshandel betrokken is, dan bestaat zijn aandeel waarschijnlijk uit het in stand houden van corruptie. Door functionarissen toe te staan te verdienen aan narco-activiteiten, kocht hij lange tijd hun loyaliteit, iets wat zijn voorganger Hugo Chávez ook deed.
‘In plaats van degenen die van drugshandel worden verdacht te vervangen, heeft Maduro ze gepromoveerd naar de hoogste functies, wellicht omdat zij het meeste te verliezen hebben bij de val van zijn regime en dus het hardste zullen vechten voor het voortbestaan ervan’, schreef Insight Crime al in 2018.
Naast Maduro is Diosdado Cabello een van de prominentste verdachten. Cabello is minister van Binnenlandse Zaken, Justitie en Vrede in Venezuela, ook hij wordt door de Verenigde Staten gezocht. Hugo Carvajal, lang het hoofd van de militaire inlichtingendienst van Venezuela, bekende juli vorig jaar in de VS schuld aan narcoterrorisme door lidmaatschap van het Cartel de los Soles. Mogelijk heeft Carvajal belastende verklaringen over Maduro afgelegd die tijdens de rechtszaak worden ingebracht. Dan zal blijken of de VS zonneklaar kunnen bewijzen dat Maduro geen regering maar een criminele organisatie leidde.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant