is columnist voor de Volkskrant
Dit nieuwe jaar is pas vier dagen bezig, en toch weet ik vrij zeker dat Baren en moorden van Sayaka Murata het raarste boek is dat ik in 2026 zal lezen.
Sayaka Murata is, met alle respect, een vreemde schrijfster. Haar beroemdste boek, dat ik hier ook besprak, was Buurtsupermens, over een vrouw die met veel passie in een 24/7-supermarkt werkt, maar raar wordt aangekeken door haar familie omdat ze geen man heeft. Daarom neemt ze als een soort huisdier een loserige mannelijke collega van de supermarkt in huis.
Het verhaal van Baren en moorden (vertaald door Luk Van Haute) wordt door de titel gedekt: het gaat over baren en dan moorden, of moorden en dan baren.
Het zit zo: over honderd jaar is er een nieuwe wet van kracht in Japan, ingesteld vanwege het dalende geboortecijfer. Wie iemand wil vermoorden, mag dat doen, maar dan moet diegene eerst tien kinderen baren. Mannen kunnen dit ook doen, met een geïmplanteerde baarmoeder. Andersom geldt de regel ook: als je iemand vermoordt, krijg je de baarstraf, en dan moet je dus na je moord tien kinderen baren. De ‘borelingen’ worden naar een Centrum gebracht, waar ze worden geadopteerd, want bijna niemand baart meer om zichzelf voort te planten.
Als een van de vrouwen in het boek, Sakiko, zegt dat ze een ‘kind wil krijgen zoals het hoort, door een liefdesrelatie’, kijken haar collega’s elkaar verbijsterd aan, ‘niet in staat woorden als liefde en seks zomaar in verband te brengen met de daad van kinderen baren’.
Het knappe aan Murata is dat ze dit soort volstrekt dystopische fantasieën met een droogheid weet op te schrijven waardoor je denkt: ach, ja, zo mal is het nou ook weer niet. In de passage bijvoorbeeld waarin ze klinisch de vier levensfases beschrijft waarin een mens de meeste moordlust heeft: de vroege kindertijd, de puberteit, na aanvang van het professionele leven en ‘de vierde keer is bij vrouwen op hun dertigste, bij mannen op hun vierendertigste’. Lekker specifiek. Maar ook weer niet onrealistisch. Ik denk dat ik, als ik al moordlust heb gehad, die in een van deze fases voelde.
Of ik het ervoor over had gehad om tien kinderen te baren die ik moest weggeven aan een Centrum: nee. Maar dat ligt misschien ook net aan het land waarin ik leef, en mijn omstandigheden. In sommige landen baren vrouwen kinderen voor geld, dus zijn ze ook ‘bevaller’. In China gold tot tien jaar geleden de eenkindpolitiek. Op vele plekken wordt iemand vermoord als hij zelf iemand heeft vermoord. Dat vinden ze dan weer heel raar in dit fictieve Japan van de toekomst. ‘Een dood met de dood bestraffen, stel je voor, dat waren echt barbaarse tijden’, zeggen de leerlingen in het boek die bij geschiedenis over de doodstraf leren.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant