In de eerste dagen na de discoramp tijdens oud en nieuw die tot dusver veertig mensen het leven kostte, zoekt Crans-Montana naar antwoorden. Niemand heeft die nog in het Zwitserse wintersportoord voor de allerrijksten.
doet verslag vanuit Crans-Montana.
Stéphane Ganzer pakt een pen en een notitieblok en begint driftig te tekenen. Hij is niet alleen de hoogste veiligheidsverantwoordelijke van het Zwitserse kanton Wallis, maar liep in de nieuwjaarsnacht als brandweerman ook als een van de eersten door de nog smeulende nachtclub Le Constellation in Crans-Montana.
‘Hier, achter de bar, was een gangetje. Dat ging naar de wc’s, maar als je doorliep kwam je bij een nooduitgang. Er was dus wel degelijk een nooduitgang. Nee, die was niet geblokkeerd. Een paar mensen zijn via die route gevlucht, waarschijnlijk tot de rook te veel werd.’
Maar jongeren die de bar vaak bezochten, zijn net zo stellig als ze de schets te zien krijgen. ‘Nee, daar was echt geen nooduitgang’, zegt een jonge vrouw zaterdag in de New Pub, de overgebleven relatief goedkope bar met darts en een poolbiljart in Crans Montana. ‘Dat gangetje ging naar het rookhok.’
In de eerste dagen na de discoramp die tot dusver veertig mensen het leven kostte, wordt het wintersportdorp door drie vragen beheerst. Hoe kon dit gebeuren in dit van geld vergeven oord in het zo ordentelijke Zwitserland? Wie is er verantwoordelijk of zelfs schuldig? En: mogen we nu nog wel skiën?
Niemand heeft de antwoorden, althans, geen antwoorden die definitief zijn.
Zaterdag belegt Béatrice Pilloud, de hoofdofficier van justitie in het kanton, op straat voor de uitgebrande nachtclub een persconferentie, om te vertellen dat ze een strafrechtelijk onderzoek heeft ingesteld naar de twee Franse eigenaren van de bar. Dood door schuld, luidt de zwaarste aanklacht – maar ze zijn onschuldig tot schuld bewezen is, zegt ze er voor de zekerheid bij.
Ongeveer op datzelfde moment staat de Zweeds-Caribische skileraar Elsa Anlebeck op de piste, 700 meter daarboven, met uitzicht op het prachtige Weissenhorn-massief, en vraagt zich af: mag ik hier nog wel van genieten?
Crans-Montana, en daarmee misschien heel Zwitserland, wordt door de ramp met zichzelf geconfronteerd. Het dorp, waar in de etalages jassen van ruim 6.000 euro hangen, was de exponent van een wereld die het bijzonder goed voor elkaar heeft. Nu blijkt dat ook hier, of juist hier, schijn kan bedriegen.
Duidelijk is dat het personeel spuitkaarsen in champagneflessen had gezet en dat het plafond vlam vatte toen die door de feestende handen al te hoog de lucht in gingen. Vrijdag zei Pilloud al dat ook deze personeelsleden vervolgd kunnen worden. Als ze nog leven.
Niet duidelijk is of de geluidsisolatie waarlangs het vuur zich razendsnel over het plafond verspreidde, aan de veiligheidseisen voldeed. Dat geluidsoverlast van de disco’s een ding is in het dorp, blijkt uit het feit dat een andere nachtclub, Purple, het hele seizoen al gesloten is wegens klagende bewoners in de appartementen erboven. ‘We moeten de boel eerst isoleren’, zegt een werknemer van het aanpalende restaurant. ‘Dat vergt een flinke verbouwing.’
Evenmin is duidelijk welke controles de gemeente Crans-Montana heeft uitgevoerd bij Le Constellation. En of de gemeente terecht geen tekortkomingen heeft doorgegeven aan het kanton, zoals Ganzer, de verantwoordelijke namens het kanton, vrijdag op een persconferentie zei. Daar, in de aula van een middelbare school in Sion, zat een batterij van zeven autoriteiten te vertellen hoe goed de samenwerking na de ramp was verlopen. Maar daar zat niemand van de gemeente bij. Hoe de vergunning van Le Constellation eruitzag en wanneer de laatste controle was uitgevoerd, kon dus niemand zeggen.
Volgens Jacques Moretti, die na aankoop van de tent tien jaar geleden de geluidsisolatie heeft aangebracht, zijn er de afgelopen tien jaar drie controles uitgevoerd. Maar is de mede-eigenaar, samen met zijn vrouw Jessica, betrouwbaar? Het Franse dagblad Le Parisien ontdekte dat hij jaren geleden in Frankrijk in de gevangenis heeft gezeten voor onder meer een ontvoering en zwendel.
In hamburgerbar Senso, ook eigendom van de Moretti’s, zijn vrijdagnacht de rode gordijnen gesloten. Toch gaat de deur open. Binnen hangt een dikke geur van sigaretten en zitten twee groepjes mensen aan tafels en aan de bar. ‘We zijn gesloten!’, roept een vrouw van achter de bar, en loopt met een hond op de bezoeker af. ‘Ben je blind of zo?’
De volgende dag staat er een bord buiten op het terras. ‘Wegens buitengewone omstandigheden gesloten.’
Wat voor tent hadden de Moretti’s ervan gemaakt? In tegenstelling tot de meeste bars in Crans-Montana, die zijn gericht op een meer vermogende clientèle, had Le Constellation geen entreeprijs en was de drank naar verhouding goedkoop. Daardoor was de club populair bij jongeren, zeker de jongste jongeren – de drinkgerechtigde leeftijd (16) werd niet echt gehandhaafd. Veel van de bezoekers waren tieners en twintigers die in de lokale hotels, winkels, skiliften en skischolen werkten, of studenten van de hotelschool.
Een andere wereld dan die van de allerrijksten, die hier niet kwamen om te werken. ‘Het waren vooral locals’, zegt Victoire, een in een lange bontjas gehulde Parisienne van 23, die voor bar-restaurant La Ferme de Saint-Amour (‘dansen op tafels met de happy few’) een sigaret staat te roken. ‘Ik kende niemand van de slachtoffers. Als international voel je je toch minder geraakt.’
Toch worstelt ook zij met een soort schuldgevoel. ‘Ik voel me zo slecht dat ik niet met hen rouw’, zegt ze. ‘Had ik ook naar de herdenkingsdienst in de kerk moeten gaan? Ik wist niet eens dat die was.’
Maar op nieuwjaarsdag is ze niet gaan skiën – dat voelde ‘niet legitiem’, zegt ze. Toen een ober haar die avond vertelde dat hij haar bestelling niet kon opnemen en even later een glas liet vallen, wist ze hoe zwaar het moest zijn. ‘Dan raken onze werelden.’
Op de piste, waar zondagochtend de skileraren met zijn honderden een hart vormden, is de sfeer volgens de meeste toeristen ‘somber’ of ‘plechtig’. En verwonderd. ‘Als je nagaat aan hoeveel regels ik moest voldoen bij de verbouwing van mijn huis, snap ik niet waarom zo’n bar zo onveilig kon zijn’, zegt een wat oudere Australiër. ‘Ik moest de hele schoorsteen uit elkaar halen en van binnen bekleden met brandwerend materiaal. Ik krijg elk jaar de inspectie langs. Ze weten waar elke brandblusser staat. En dat is in een privéplek. Hoe kan een openbare plek dan hiermee wegkomen?’
Hij en zijn vrouw gaan vandaag niet skiën, maar wandelen. ‘We willen de ziekenhuizen niet verder belasten.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant