Van een surrealistische snoepwinkel tot een provocerend portret. Dit zijn de interessantste exposities die nu in musea te zien zijn.
‘Hip Hop Is’ in het Groninger Museum laat zien hoe de beeldtaal van hiphop de beeldende kunsten beïnvloedde. In zalen die zowel kleurrijk en stijlvol als een beetje duister zijn, zien we de hiphopcultuur oprukken in de beeldende kunst. Vanaf het begin, want de schilderkunst (graffiti) en dans (breakdance) van de hiphopcultuur schoten buiten de VS vaak eerder wortel dan het muziekgenre zelf.
Muziek? Die is er zeker wel, maar wordt zelden zo dominant als je wellicht verwachten zou, ook niet in de eerste zaal, waar 840 Nederlandse platenhoezen uit het Dutch Hiphop Archive hangen. Zelfs hier is hiphop voor één keer primair muziek om naar te kijken. Lees de recensie.
★★★★☆
Groninger Museum, Groningen, t/m 10/5.
In de tentoonstelling Girls: over verveling, rebellie en opgroeien in het Modemuseum in Antwerpen is de ‘meisjestijd’ doordrenkt van betekenis en schoonheid. Geen voorbijgaande fase, maar iets dat je de rest van je leven met je meedraagt.
Het meisje wordt niet bekeken, in deze tentoonstelling, maar kijkt zelf, denkt zelf, verbeeldt zelf en herinnert zelf. In de sober aangeklede museumzalen is het meisje geen archetype, geen stereotype en geen symbool voor onschuld of deugdzaamheid, zoals in de kunstgeschiedenis vaak het geval is geweest. Lees de recensie.
★★★★☆
Modemuseum Antwerpen, t/m 1/2/2026.
In de expositie Beyond Surrealism, in het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, is installatiekunst te zien van zes vrouwelijke kunstenaars van nu, gecombineerd met surrealistische kunstwerken uit de museumcollectie.
Wie de expositie betreedt, wordt als een kind in een snoepwinkel alle kanten op gelokt: naar het kleurige hart van de tentoonstellingsruimte, naar een hypnotiserend liedje dat verderop klinkt. De muren glooien uitnodigend alle kanten op en zijn warm oranje en roze. Lees de recensie.
★★★★☆
Depot van Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam, t/m 6/4.
Onontkoombaar en in your face is de presentatie waarmee de Iraans-Nederlandse kunstenaar Tina Farifteh de 50ste editie vormgeeft van Document Nederland, de jaarlijkse foto-opdracht van het Rijksmuseum.
Farifteh betoonde zich de afgelopen jaren meermalen begaan met (boot)vluchtelingen. Ook in het Rijksmuseum toont Farifteh haar onomwonden betrokkenheid bij vluchtelingen, gepersonifieerd door B. Lees de recensie.
★★★★☆
Rijksmuseum, Amsterdam, t/m 11/1.
Kan één schilderij je bloeiende kunstenaarscarrière verknallen? Jawel! Althans, dat bewees John Singer Sargent (1856-1925) in het 19de-eeuwse Parijs. Op de overzichtstentoonstelling van hem, nu in het Parijse Musée d’Orsay, is goed te zien hoe de succesvolle Amerikaanse schilder met een enkel, bewust provocerend portret zijn Franse clientèle en bewonderaars op de kast wist te krijgen, en daarna niet meer hetzelfde aanzien genoot als voorheen. En dat terwijl lange tijd de sterren gunstig aan de hemel stonden. Lees de recensie.
★★★★☆
Musée d’Orsay, Parijs, t/m 11/01.
Op de tentoonstelling Fantastische wezens in Museum Van Bommel van Dam in Venlo hebben zestien hedendaagse kunstenaars beestachtige hersenspinsels losgelaten. En die wezens zijn ‘fantastisch’, ja, echt. De wauw-factor is hoog, visueel is de tentoonstelling verrukkelijk.
De ene kunstenaar zou graag een zeemeermin zijn, de ander verbeeldt een godin of een demonische reus. De vraag is: wat hebben deze schepsels met elkaar te maken? Lees de recensie.
★★★★☆
Museum Van Bommel Van Dam, Venlo, t/m 22/03.
Het is geen sinecure te schrijven over het werk van Mark Manders. Samenhang ontbreekt tussen de beelden, foto’s, voorwerpen en tekeningen die in museum Voorlinden van hem te zien zijn. Mijn aantekenboekje stond vol losse woorden en tekstflarden die de tentoonstelling van zijn oeuvre het dichtst benaderden – en daarmee mijn energieke verbijstering over dat rijke, wilde, wervelende werk wellicht het best verwoorden. Raadselachtig. Dit labyrint vol beelden. Lees de recensie.
★★★★★
Museum Voorlinden, Wassenaar, t/m 18/1.
Een kleine tentoonstelling over een kolossaal onderwerp, dat is De mannen van Michelangelo in het Teylers Museum in Haarlem. Twee zalen met tekeningen van vooral naakte mannen en als focus een onvoltooid beeld van de Italiaanse kunstenaar getiteld Apollo/David, dat voor de gelegenheid vanuit Florence naar Haarlem is vervoerd. Daarmee is voor het eerst een marmeren beeld van Michelangelo in Nederland te zien. Michelangelo Buonarroti (1475-1564) was geobsedeerd door het mannelijk naakt, en paste dat toe waar hij kon. Lees de recensie.
★★★★★
Teylers Museum, Haarlem, t/m 15/1.
‘Ik heb portretten gemaakt van een heel gezin’, schreef Vincent van Gogh eind 1888 vanuit Arles aan zijn broer Theo in Parijs. ‘Je begrijpt wel hoe ik me in mijn element voel.’ In het afgelopen jaar had van Gogh vriendschap gesloten met de plaatselijke postbode, Joseph Roulin.
Via de postbode leerde hij ook diens vrouw kennen, Augustine, en zijn drie kinderen. Dit gezin vormde een spil in zijn oeuvre als portretschilder. Wat Van Gogh met al die portretten beoogde is het onderwerp van de tentoonstelling Van Gogh en de familie Roulin in het Amsterdamse Van Gogh Museum. Lees de recensie.
★★★★☆
Van Gogh Museum Amsterdam, t/m 11/1.
In principe reizen ze nooit. Wie de sculpturen van Constantin Brancusi (1876-1957) wil zien, moet normaliter naar Parijs. Daar, in een gebouwtje op het plein bij Centre Pompidou, is het atelier waarin de Frans-Roemeense kunstenaar ruim veertig jaar leefde, volledig gereconstrueerd: een totaalkunstwerk dat hij in een uitgekiende compositie naliet aan de Franse staat.
Maar nu is Centre Pompidou gesloten wegens renovatie, inclusief Brancusi’s atelier. En dus mochten uit dit heiligdom, ‘indrukwekkender dan elke kathedraal’, aldus de surrealist Man Ray, 31 sculpturen bij hoge uitzondering afreizen naar HArt Museum in Amsterdam. Lees de recensie.
★★★★☆
Hart Museum, Amsterdam, t/m 18/01.
Gesina ter Borch is de verrassing van de tentoonstelling Thuis bij Ter Borch in Zwolle. Ze is de minst brave, de meest recht voor z’n raap, de meest romantische en de grappigste van de familie – en het is aan haar te danken dat de familiekunst uit de 17de eeuw bewaard is gebleven.
Ze tekende een stiekem kussend stelletje op een tuinfeest en een eigenzinnige herder die ons tegemoet komt lopen alsof die op je wachtte. Ze verbeeldde haar broertje Moses, ook uit herinnering, na zijn vroege dood. Lees de recensie.
Thuis bij Ter Borch
★★★★☆
Op meerdere locaties in Zwolle, t/m 01/02.
De solotentoonstelling A Land as Big as Her Skin van de Libanese kunstenaar Mounira Al Solh is nog niet eens begonnen, en de kunstenaar heeft de museumbezoeker al bij de lurven.
Boven de imposante trappen in de entreehal van het Bonnefantenmuseum hangen kledingstukken aan een waslijn. Het zijn pyjama’s, vooral van kinderen. Er zitten perfecte ronde gaatjes in, omrand met borduursel. Zijn het vrolijke versieringen? Of zijn deze kledingstukken met kogels doorzeefd? Lees de recensie.
★★★★☆
Bonnefantenmuseum Maastricht, t/m 11/1.
Elke week kiest de kunstredactie een opvallend kunstwerk dat nu in een expositie is te zien.
In december waren we in Arnhem, waar een grondig gerestaureerde installatie is te zien van Lydia Schouten.
Duw de plastic lamellen opzij en je staat in een groenverlichte ziekenzaal, tussen twee rijen smetteloze bedden met slapende vrouwen. Boven elk bed hangt een gezeefdrukt portret, zwart op rood, met daaroverheen in witte letters een contactadvertentie, elk met de belofte van een fantastische toekomst. Aan elk voeteneind een nachtkastje met een koffertje, klaar om de belofte werkelijkheid te maken. Lees Kunstwerk van de week.
De week ervoor waren we in Utrecht, in een tentoonstelling over schilder Dirk Valkenburg (1675-1721).
Tsjak! Vijf blinkende klauwen prikken in een zacht verenpak. Blazend, met hoge rug en scherpe hoektanden, verdedigt een kat zijn prooi. Alhoewel, zijn prooi? Zijn die twee dode kippen niet wat te groot om door een kat te zijn vermoord? Glimmend op de voorgrond ligt een mes waarmee de kippen straks kunnen worden opengesneden – door een mens, de echte doder. Lees Kunstwerk van de week.
Over dit overzicht: de kunstredactie maakt een selectie uit de meest positief besproken tentoonstellingen en de rubriek Kunstwerk van de Week.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant