Donald Trump wil het bestuur in Venezuela overnemen nadat hij zijn leger de president van dat land in zijn bloedeigen hoofdstad liet ontvoeren. Maar zo'n machtsovername is praktisch onmogelijk, zeggen experts tegen NU.nl.
Op een bijna uur durende persconferentie in zijn eigen golfresort in Mar-a-Lago praatte president Donald Trump veel over zichzelf, maar weinig over de toekomst van Venezuela, het land dat hij ruim twaalf uur eerder had aangevallen en had ontdaan van hun president. "Als jullie konden zien wat ik zag, zouden jullie het niet geloven", zegt Trump, die de aanval vanuit Mar-a-Lago volgde.
Het was bijna tussen neus en lippen door dat Trump aankondigde dat de Amerikanen tijdelijk het bestuur zullen overnemen in Venezuela. "Totdat er een veilige en stabiele machtsoverdracht kan plaatsvinden." In de tussentijd wil de president miljarden steken in de Venezolaanse olie-industrie die volgens hem "kapot" is. De winst die daarmee gemaakt wordt, zal bij de Venezolanen terechtkomen.
Het was alsof hij vergeten was dat zijn troepen Venezuela na de gevangenneming van Maduro hebben verlaten. Laat staan dat hij stilstond bij het feit dat de overgebleven Venezolaanse autoriteiten niet staan te springen om Amerikaanse inmenging. Defensieminister Vladimir Padrino López kondigde al aan zich tegen de buitenlandse troepen te zullen verzetten.
Dat alles leek geen bezwaar voor Trump, die zei dat buitenlandminister Marco Rubio en defensieminister Pete Hegseth al met de machtsovername "bezig" zijn. Wat dat betekende en hoe hij een tijdelijk Amerikaans bestuur voor zich zag, bleef na de persconferentie in Florida onduidelijk.
Amerikadeskundige Andrew Gawthorpe plaatst tegenover NU.nl zijn vraagtekens bij de haalbaarheid van een tijdelijk Amerikaans bestuur in Caracas. "Het leger heeft een inval gedaan en is weer weggegaan", zegt hij. "Ze hebben daar geen troepen op dit moment."
Voor een machtsovername zijn er dus twee opties: de overgebleven autoriteiten onder druk zetten of een nieuwe grootschalige inval. Dat laatste lijkt Gawthorpe erg onwaarschijnlijk. "Ze hebben niet genoeg strijdkrachten in de regio voor een grondoperatie", zegt hij. "Als ze al een nieuwe aanval doen, zal het vergelijkbaar zijn met die eerste."
Dat lijkt niet voldoende om de macht in Venezuela over te nemen, denkt Håvar Solheim, deskundig op het gebied van Latijns-Amerikaanse geschiedenis. "Het is een groot en complex land, met één van de sterkste legers van Zuid-Amerika", zegt hij. "Dat leger zit ook in het kamp van Maduro, dus die zullen niet zomaar samenwerken."
Maduro heeft volgens Solheim het hele staatsapparaat naar zijn hand gezet. "Binnen zijn regering is geen andere lijn dan die van Maduro", zegt hij. Vicepresident Delcy Rodríguez zei zaterdagavond dat Maduro de "enige president van het land" is. De kans dat zij zich gaat neerleggen bij de Amerikanen is heel klein.
De grote vraag is dan ook: hoe verder? Dat is eigenlijk niet te zeggen. Maduro zal in ieder geval naar New York worden gevlogen. Daar zal hij vermoedelijk wordt opgesloten in een federale gevangenis in Brooklyn, waar hij vast komt te zitten in afwachting van zijn proces. Dat kan volgens Gawthorpe jaren duren.
Ook is allerminst onduidelijk wat de operatie in Venezuela de Amerikanen nu concreet oplevert. Maduro is dan wel weg, zijn regime zit er nog. Bovendien is het niet helder hoe de aanval door Venezolaanse bevolking wordt geïnterpreteerd: als bevrijding van hun dictator of als brute buitenlandse inmenging.
Wat wél duidelijk lijkt, is dat de aanval in Venezuela lijnrecht tegen internationaal recht ingaat. Zelfs voor Trumps begrippen was de ontvoering van een zittend president in het holst van de nacht behoorlijk lomp.
Gawthorpe: "Onder internationaal recht geldt dat zo'n aanval alleen mag ter zelfverdediging of als er toestemming is vanuit de VN-Veiligheidsraad." Dat laatste was er duidelijk niet.
Trump gooit het daarom op zelfverdediging. "We willen onszelf omringen met veiligheid", zei hij op de persconferentie toen hij werd gevraagd hoe een aanval op een buitenlandse macht precies past binnen zijn 'America First'-filosofie. Maduro wordt door Trump al jarenlang beschuldigd van drugssmokkel.
Nu probeert het Witte Huis de operatie in Venezuela nu neer te zetten als de arrestatie van een gezochte crimineel. "Alleen: als je voor de arrestatie van een voortvluchtige aanvallen op een buitenlands leger moet uitvoeren, is het in feite oorlog", vervolgt Gawthorpe.
Nog los van wat er de komende dagen in Venezuela gaat gebeuren, lijkt Amerikaanse aanval blijvende gevolgen te hebben voor de rest van de wereld. Het is bijvoorbeeld goed denkbaar dat de gebeurtenissen in Venezuela met grote interesse worden gevolgd in Peking. De Chinese president Xi Jinping hint al jarenlang op een inval van Taiwan. Een Amerikaanse aanval op Venezuela zou door Peking handig gebruikt kunnen worden als precedent.
"Ik denk dat het makkelijker wordt voor andere landen om agressie en geweld te rechtvaardigen", zegt Gawthorpe. "Het doet afbreuk aan het traditionele beeld van de VS als voorvechter voor diplomatie in plaats van agressie." Als Washington voortaan geweld in andere landen wil de-escaleren, zijn ze volgens Gawthorpe een stuk minder geloofwaardig.
Bovendien geeft de VS hiermee het signaal af dat militaire inmenging in een soevereine staat geoorloofd is, als dat het doel van de agressor dient. Naast het bestrijden van drugssmokkel maakte Trump geen geheim van zijn interesse in de Venezolaanse olie en een val van het linkse Maduro-regime.
Gawthorpe: "Ik heb de indruk dat Trump naar zichzelf kijkt als een machtige, sterke leider, vergelijkbaar met Vladimir Poetin of Xi Jinping. Met deze aanval lijkt hij aan te geven dat hij geen probleem heeft als zij hetzelfde doen, zolang het maar niet met Amerikaanse belangen conflicteert."
Source: Nu.nl algemeen