Venezuela Met de arrestatie van de Venezolaanse leider Nicolás Maduro boekt de regering-Trump een succes, maar neemt ze ook een enorm risico. Of het olierijke Zuid-Amerikaanse land nu snel weer een democratie zal worden is hoogst onvoorspelbaar. Het kan ook vervallen in instabiliteit en intern strijdgewoel.
Nicolás Maduro, die zaterdagochtend vroeg door speciale eenheden van het Amerikaanse leger is opgepakt en Venezuela is uitgevlogen, bezocht in 2019 als president een militaire oefening in Maracay.
Door tijdens een nachtelijke militaire aanval de Venezolaanse autocraat Nicolás Maduro op te pakken en te ontvoeren, heeft de Amerikaanse president Donald Trump een belangrijke trofee te pakken in wat hij zelf de strijd tegen ‘narcoterroristen’ noemt. De omvangrijke Venezolaanse diaspora juicht over Maduro’s arrestatie en zal Trump nog lange tijd dankbaar blijven.
Maar op de langere termijn nemen de VS met deze operatie ook een enorm risico. Of het olierijke Zuid-Amerikaanse land nu snel weer een democratie zal worden is hoogst onvoorspelbaar. Het zou ook kunnen vervallen in instabiliteit en intern strijdgewoel. En als daardoor een nieuwe vluchtelingenstroom op gang komt, zou die ook grote gevolgen hebben voor Zuid-Amerikaanse buurlanden, waaronder de zeer nabijgelegen Nederlandse koninkrijksdelen Aruba, Bonaire en Curaçao.
Het chavistische regime, waaraan Maduro al bijna dertien jaar leiding gaf, is nu weliswaar onthoofd, maar niet uitgeschakeld. De afgelopen jaren verstevigden Maduro en de top van de socialistische PSUV met toenemende binnenlandse repressie hun greep op het land. Er werden nog verkiezingen gehouden, maar die wist het regime slechts met een combinatie van stembusfraude en bedeling van voedselpakketten te ‘winnen’.
Nu Maduro en de invloedrijke primera dama Cilia Flores op weg lijken naar een Amerikaanse cel, is dé grote vraag wat het Venezolaanse leger gaat doen. De officiersklasse van deze zogeheten Bolivariaanse strijdkrachten – vernoemd naar de legendarische Zuid-Amerikaanse bevrijder Simón Bolívar – mocht zich de afgelopen jaren volop verrijken via de smokkel in illegaal gedolven goud en drugs. Onvrede in de lagere rangen over de toestand van het land, wist de legerleiding effectief de kop in te drukken.
Naast deze reguliere strijdkrachten leunt het chavismo al jaren sterk op eigen knokploegen, zogeheten colectivos van gewapende jongemannen die op motorfietsen de bevolking intimideren. Zij worden verantwoordelijk gehouden voor acties in vooral armere volkswijken, wanneer de bevolking het waagde daar de straat op te gaan tegen het regime of de algehele malaise. Volgens een ooggetuige in Caracas die NRC via spraakberichten via WhatsApp sprak begonnen deze colectivos in de nacht van vrijdag op zaterdag meteen te patrouilleren.
Meerdere kopstukken van de PSUV zouden Maduro tijdelijk kunnen opvolgen als president. Het gaat dan onder anderen om vicepresident Delcy Rodríguez en haar broer Jorge, de parlementsvoorzitter. Delcy eiste zaterdag van de VS dat ze „onmiddellijk een teken van leven” van Maduro en diens vrouw, wier verblijfplaats zij „onbekend” noemde, zouden geven.
Een andere potentiële opvolger is Díosdado Cabello, de machtige minister van Binnenlandse Zaken die onder meer verantwoordelijk is voor het optuigen van Venezuela’s op Cubaanse leest geschoeide politiestaat. Of Vladimir Padrino, de defensieminister, een cruciale schakel tussen regering en strijdkrachten. Hij waarschuwde zaterdag in een eerste reactie meteen dat Venezuela zich zal verzetten tegen een potentiële invasie van buitenlandse troepen.
Of er een rol komt voor de Venezolaanse oppositie, is ongewis. Prominente dissidenten zijn de afgelopen jaren één voor één monddood gemaakt, opgesloten of in ballingschap gejaagd. Het belangrijkste oppositiekopstuk, María Corina Machado, bevindt zich in het buitenland sinds ze vorige maand de haar toegekende Nobelprijs voor de Vrede ging ophalen in Oslo.
De risico’s op een gewelddadige nasleep heeft Trump blijkbaar voor lief genomen, toen hij enkele dagen geleden opdracht gaf voor deze operatie. Zijn Witte Huis achtte de voordelen van de verwijdering van Maduro blijkbaar groter. De VS beschuldigen Maduro aan het hoofd te staan van het zogenoemde Zonnenkartel en zetten op diens hoofd vorig jaar een tipgeld van 50 miljoen dollar.
Hoewel Trump zijn campagne tegen Venezuela sinds afgelopen zomer steeds heeft gepresenteerd als een anti-narcotica-operatie, leek hij al vanaf het begin óók gericht op regimewisseling in Caracas. De motieven hiervoor lijken veelledig: olie, geopolitiek en afleiding zoeken voor binnenlandse problemen (het voortetterende Epstein-dossier en de aanhoudende economische onvrede bij veel Amerikaanse burgers).
De Venezolaanse vicepresident Delcy Rodríguez, hier in december 2025 sprekend met defensieminister Vladimir Padrino, zou mogelijk Maduro kunnen opvolgen.
Venezuela heeft de grootste bewezen oliereserves ter wereld, maar de productie is door corruptie en socialistisch wanbeheer sinds begin deze eeuw snel ingestort. Totdat ze onder oud-president Hugo Chávez (1999-2013) eenzijdig genationaliseerd werden, verdienden Amerikaanse oliemaatschappijen altijd goed aan hun exploitatie. Onder een meer Amerikaans gezind bewind zouden zij mogelijk weer meer toegang krijgen tot deze velden. Aan de Golfkust van de VS staan veel raffinaderijen die bij uitstek uitgerust zijn voor het verwerken van de typische zware Venezolaanse olie.
Daarnaast was het Washington al jaren een doorn in het oog dat Venezuela zich ontwikkelde tot een Chinees, Russisch en Iraans bruggenhoofd in Zuid-Amerika. Vooral grote rivaal China groeide uit tot een belangrijke bondgenoot van Venezuela. De band tussen beide socialistische eenpartijstaten is niet alleen ideologisch: China neemt momenteel het grootste deel van de Venezolaanse olie af. Caracas rekent hiervoor een gunstige prijs om zo de leningen af te betalen die Beijing verstrekte toen de Venezolaanse economie vanaf 2015 begon te bezwijken onder schaarste en hyperinflatie.
In de nieuwe Nationale Veiligheidsstrategie die de regering-Trump eind vorig jaar publiceerde, wordt het westelijk halfrond weer opgeëist als exclusieve invloedsfeer van de VS. Landen van buiten het halfrond wordt hierin „de mogelijkheid ontzegd om troepen of andere bedreigende capaciteiten” in de regio te plaatsen, maar ook om „strategische cruciale middelen te bezitten of controleren”. Dit laatste las vooral als een vermaning aan China.
Uren voor de VS vrijdagnacht aanvielen, was er nog een hoge Chinese gezant op bezoek in Caracas. Dat onderhoud was volgens Maduro’s kantoor bedoeld „om het onbreekbare karakter van de broederschap tussen Caracas en Beijing te bevestigen”. Het zou ook de laatste officiële verklaring van Maduro als president blijken.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC