Veel Republikeinen beginnen het nieuwe jaar met onbehagen. Bezorgd kijken ze vooruit naar de tussentijdse verkiezingen in november: ze verwachten een afstraffing door de kiezer voor het beleid van Donald Trump.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Geen Republikein die 2025 genadelozer ontleedt dan Nancy Mace. ‘We hadden een historische kans’, verklaarde het 48-jarige Congreslid, ooit befaamd vanwege haar loyaliteit aan Donald Trump, dinsdag tegenover persbureau Bloomberg over haar partij. ‘En die hebben we verknald.’
Ze staat niet alleen in die sombere kijk. Volgens haar collega Marjorie Taylor Greene, met voorheen eenzelfde reputatie, hebben de Republikeinen hun politieke kapitaal afgelopen jaar ‘verspild’. Zelfs Mike Johnson, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, maakt zich geen illusies: ‘Alles staat op het spel.’
Veel Republikeinen gaan dit nieuwe jaar in met een gevoel van onbehagen. De populariteit van hun president is gekelderd, het land klaagt steen en been over de staat van de economie, en als gevolg van rechtse bezuinigingen zullen de zorgkosten astronomisch stijgen. De kwestie rond pedoseksueel Jeffrey Epstein en het oplaaiende conflict met Venezuela splijten de partij. En dat allemaal in een verkiezingsjaar.
‘Het wordt een midterm bloodbath’, waarschuwt Mace over de tussentijdse verkiezingen, de midterms, in november. Taylor Greene voorspelt een ‘enorm verlies’. Krijgen zij gelijk?
Hoe anders was alles een jaar geleden. Na de zege van Donald Trump blaakte de partij van zelfvertrouwen. Trump pochte dat de kiezers hem ‘een historisch mandaat’ hadden gegeven, en ging vanuit die gedachte aan de slag. Hij plaatste de politiek praktisch buitenspel. Hij voerde eigenmachtig torenhoge importheffingen in. Sneed in de overheid zonder oog voor regels of protocol. Pronkte met buitenlandse giften en bedekte zijn werkkamer met luxueuze lagen bladgoud.
Maar intussen, zeggen partijgenoten nu, verloor Trump het belangrijkste uit het oog: zijn kiezers.
Begin 2026 zegt bijna de helft van de Amerikanen moeite te hebben om hun boodschappen, huisvesting, vervoer en zorgkosten te betalen. Zeven op de tien omschrijven de economie als ‘slecht’. En een recordaantal van 57 procent van de kiezers ontevreden over Trumps economische beleid.
Deze cijfers vormen voor Republikeinen het grootste obstakel bij de naderende midterms. Democraten zien ze juist als een kans.
‘Deze mensen hadden beloofd om de kosten van levensonderhoud op dag één te verlagen, maar ze hebben dat zelfs in een jaar niet gedaan’, zei Hakeem Jeffries, leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, op een persconferentie. Zijn partij ruikt bloed.
In de Amerikaanse politieke cyclus gaat de regerende partij wel vaker onderuit in de midterms. De president verliest dan zijn meerderheid in het Congres en daarmee macht. Maar dat is geen wetmatigheid: Joe Biden wist de vorige keer de meerderheid in de Senaat te behouden.
Trump kent het klappen van de zweep. Na desastreuze midterms in zijn eerste termijn begonnen de Democraten twee afzettingsprocedures tegen hem. Dat kan nu opnieuw gebeuren, waarschuwt Mike Johnson: ‘Ze gaan totale chaos creëren. We mogen dat niet laten gebeuren!’
Afgelopen jaar ondernam Trump van alles en nog wat om aan dit scenario te ontkomen. Niet door het kiezers naar de zin te maken, maar door de spelregels te veranderen: de president zette conservatieve staten onder druk om hun kiesdistricten te hertekenen. De nieuwe Republikeinse zetels die dat moet opleveren, zouden verliezen elders moeten opvangen.
Die tactiek is mislukt. Indiana weigerde Trumps verzoek in te willigen. En Californië, de staat met de meeste inwoners, voerde onverwacht een eigen hertekening door die juist gunstig is voor de Democraten.
Daar komt bij dat een recordaantal Congresleden heeft besloten zich niet opnieuw verkiesbaar te stellen, naar eigen zeggen veelal vanwege Trumps autoritaire beleid. Volgens Marjorie Taylor Greene, de opmerkelijkste afhaker, staat haar fractie in het Huis van Afgevaardigden ‘letterlijk honderd procent onder bevel van het Witte Huis’.
‘Als je je geen zorgen maakt, leef je in een grot’, stelde de Republikeinse senator Jim Justice onlangs. Zoals meer partijleden roept hij op tot een koerswijziging: minder rancunepolitiek, meer aandacht voor de zorgen van de kiezers. Die boodschap is gericht aan welgeteld één man: Donald Trump.
Want hij is de enige die het tij kan keren. De president trok de afgelopen maanden zoveel macht naar zich toe, en was zo alomtegenwoordig, dat de kiezers hem ook bovenmatig verantwoordelijk houden voor de staat van het land. Dat is de keerzijde van autoritair beleid. De midterms worden een referendum over hém.
De Democraten kampen intussen met hun eigen angst. Als een Republikeins verlies straks onafwendbaar lijkt, zal Trump dan andere middelen gaan inzetten?
‘Zorgen over verkiezingsbeïnvloeding in 2026 zijn reëel’, aldus hoogleraar Richard Hasen deze week tegen persbureau AP. Dit najaar klaagde het Witte Huis een twintigtal hoofdzakelijk Democratische staten aan om gevoelige kiezersdata te verkrijgen. Per decreet probeert Trump de regels rond poststemmen te verscherpen.
Toch lijkt de president, zelden vatbaar voor kritiek, zijn boodschap aan te passen. Waar Trump de zorgen over hoge kosten van levensonderhoud eerder nog wegwuifde als een ‘Democratische hoax’, is zijn toon nu veranderd.
‘Mijn hoogste prioriteit is om Amerika weer betaalbaar te maken’, bezwoer hij eind december tijdens een speciaal ingelaste campagnebijeenkomst. Achter hem prijkte een spandoek met ‘Lagere prijzen, hogere salarissen’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant