De Amerikaanse president Donald Trump heeft gedreigd in actie te komen als de Iraanse autoriteiten dodelijk geweld inzetten tegen betogers. Sinds zondag wordt overal in het land gedemonstreerd en vielen er al zes doden.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Als Iran vreedzame demonstranten neerschiet en ‘op gewelddadige wijze vermoordt’, zullen de Verenigde Staten hen te hulp schieten, schreef Trump op zijn Truth Social. ‘We zijn er helemaal klaar voor’, voegde hij eraan toe, zonder in details te treden over de aard van een mogelijk Amerikaans ingrijpen. In juni voerde de Amerikaanse luchtmacht (net als Israël) aanvallen uit op Iraanse nucleaire installaties.
Uit Teheran klonken vrijdag ogenblikkelijk krachtige tegengeluiden. ‘Trump moet weten dat elke Amerikaanse bemoeienis met deze interne kwestie de destabilisering van de hele regio zou betekenen en de Amerikaanse belangen zou schaden’, aldus Ali Larijani, secretaris van de Nationale Veiligheidsraad en naaste adviseur van Irans Opperste Leider, ayatollah Ali Khamenei.
‘Het Amerikaanse volk moet weten dat Trump het avonturisme is begonnen. Laat hij voorzichtig zijn met zijn soldaten.’ Een andere adviseur, Ali Shamkhani, sprak van een ‘rode lijn’ die dreigt te worden ‘overschreden’.
De protesten in Iran zijn de grootste sinds de golf van protest drie jaar geleden na de dood van de 21-jarige Mahsa Amini in een politiebureau, nadat ze was gearresteerd omdat ze geen hoofddoek droeg. Demonstraties met als centrale leus ‘Vrouwen, leven, vrijheid’ hielden bijna een half jaar aan.
Sindsdien doen de autoriteiten weinig moeite meer de plicht voor vrouwen tot het dragen van een hoofddoek af te dwingen. Het gebod wordt door jonge Iraanse vrouwen op grote schaal genegeerd, niet alleen in Teheran.
Het huidige protest heeft nog niet de omvang van dat van 2022. Wel heeft het zich verspreid over diverse sociale klassen. De onrust begon zondag op de bazaar van Teheran, waar winkeliers en handelaren boos waren over de plotselinge koersval van de rial, de Iraanse munt, en over de torenhoge inflatie.
Twee dagen later gingen ook studenten van universiteiten in Teheran en Isfahan, de op twee na grootste stad van het land, de straat op. Daarbij waren ook politieke leuzen te horen als ‘Dood aan de dictator’, een verwijzing naar ayatollah Khamenei.
Later in de week werden demonstraties gemeld in minstens twintig andere steden. In de westelijke provincies Lorestan, Chaharmahal en Bakhtiari leidde dat tot dodelijke confrontaties met veiligheidstroepen. Lokale media en mensenrechtenorganisaties maken melding van minstens zes doden, onder wie een lid van de Basij, een paramilitaire groepering die gelieerd is aan de Revolutionaire Garde, de belangrijkste steunpilaar van het regime.
President Masoud Pezeshkian heeft een verzoenende toon aangeslagen jegens de demonstranten. Maandag sprak hij van ‘legitieme eisen’ en beloofde hij in gesprek te zullen gaan met vertegenwoordigers van de boze winkeliers en handelaren.
Donderdag, voordat Trump had gedreigd met Amerikaanse actie, erkende Pezeshkian dat de crisis te wijten is aan tekortkomingen van de autoriteiten. ‘Wij zijn schuldig. Leg de schuld niet bij Amerika of wie dan ook. We moeten onze taken naar behoren uitvoeren, zodat de mensen tevreden over ons zijn.’
In Teheran was het de afgelopen paar dagen rustig, volgens de correspondent ter plekke van de tv-zender France24. Er is een reeks vrije dagen afgekondigd, volgens de autoriteiten vanwege de kou en om energie te besparen. Scholen, universiteiten en openbare instellingen waren gesloten. Zaterdag is een religieuze feestdag in Iran. Zondag komt een eind aan het lange weekend.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant