Bezuinigen, hervormen, digitaliseren én een cultuurverandering: de nieuwe NPO‑voorzitter Jet de Ranitz krijgt het allemaal tegelijk op haar bord. Toch geloven oud‑collega’s dat zij de juiste persoon is. ‘Jet is een opgewekte bestuurder die mensen bij elkaar brengt.’
is mediaverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
Het is nogal een monsterklus die Jet de Ranitz (55) dit jaar wacht. Ze is de nieuwe bestuursvoorzitter van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), de overkoepelende organisatie van publieke omroepen die verantwoordelijk is voor budgetten en zendtijden, en zal in die hoedanigheid voor heel wat hete vuren komen te staan.
Ga maar na: De Ranitz, een bestuurder met ervaring in de kunst- en techsector, moet de NPO door een periode loodsen waarin de organisatie wordt geconfronteerd met een historische hervorming die het aantal omroepen moet reduceren. Tegelijk krijgt de NPO te maken met een draconische bezuiniging die niet alleen tientallen arbeidsplaatsen kost, maar ook het einde van iconische programma’s als Zomergasten betekent.
En alsof dat nog niet genoeg is, moet ze ook gevolg geven aan de inmiddels ingezette cultuurverandering die bij de NPO dringend nodig bleek na journalistieke onthullingen over De wereld draait door en NOS Sport. Tot slot moet de NPO hoognodig digitaliseren, want over de NPO-apps heerst onvrede en naar lineaire tv kijkt de Nederlander steeds minder.
Terwijl De Ranitz dit alles op haar bordje krijgt, moet ze er in zien te slagen naar buiten toe een gesloten front te vormen. Op het Mediapark is dat niet eenvoudig, want de ego’s zijn er groot en de afstand naar talkshowstudio’s is klein. De vorige bestuursvoorzitter, Frederieke Leeflang, werd daar ’s avonds geregeld onder vuur genomen door Jan Slagter, een omroepvoorzitter met wie ze ’s middags nog had vergaderd.
‘Toen ze me vertelde dat ze naar de NPO ging, was mijn eerste gedachte: oef, dat is geen makkelijke plek’, zegt André Rouvoet, de voormalig vicepremier die tot dit jaar met De Ranitz in de raad van commissarissen zat van Espria, een zorgconcern. ‘Iedereen vindt wat van de NPO, de belangen zijn er groot, het is net Ajax.’
Met de keuze voor De Ranitz, die samen met Lucien Brouwer de raad van bestuur gaat vormen, lijkt de NPO vooral in te zetten op de digitalisering. Haar laatste voltijdbaan was bij softwaregigant Microsoft, waar ze in 2025 na een jaar stopte als directeur Publieke Sector.
Microsoft was niet haar eerste werkgever in de techsector. Tussen 2020 en 2024 was De Ranitz voorzitter van de raad van bestuur van Surf, de ict-coöperatie van Nederlandse onderwijs- en onderzoeksinstellingen. Eerder stond ze aan het hoofd van de Hogeschool Inholland (2014-2020), de Amsterdamse Hogeschool van de Kunsten (2011-2014) en het Nederlands Dans Theater (2006-2011). Het Mediapark is niet geheel onbekend terrein voor haar. Tussen 2014 en 2020 was ze lid van de raad van toezicht van taakomroep NTR.
De Ranitz werd op 4 augustus 1970 geboren in Den Haag. Haar ouders scheidden toen ze 6 jaar was. ‘Mijn moeder had geen cent te makken’, zei ze ooit tegen Libelle. ‘Dat gaat mij niet gebeuren, dacht ik.’
Na een studie Frans aan de Universiteit Leiden ging ze werken bij de economiefaculteit van de Universiteit Tilburg. Haar ster rees snel, want in 2006 werd ze al zakelijk directeur van het Nederlands Dans Theater (NDT) in Den Haag.
Jetta Klijnsma was destijds cultuurwethouder in die stad. ‘Ik kan me herinneren dat we drie instellingen onder één dak op het Spuiplein wilden samenvoegen. Het Residentie Orkest, het Koninklijk Conservatorium en het NDT. Daar kwamen allerlei belangen bij kijken, maar Jet, die toen nog in de dertig was, bleef dat hele speelveld goed overzien. Ze viel me in positieve zin op.’
Volgens Klijnsma beschikt De Ranitz, die bij de laatste Haagse gemeenteraadsverkiezingen een van de lijstduwers was van de PvdA, over politieke antennes. ‘Ze houdt het vuurtje bij politici warm en weet bij wie ze moet aankloppen.’ In 2012 leidde De Ranitz namens 430 kunstinstellingen het verzet tegen kunstbezuinigingen.
In Hilversum zijn de omroepen momenteel hopeloos verdeeld over de uitvoering van een grootschalige, door de politiek opgelegde hervorming, maar Klijnsma denkt dat De Ranitz de geschikte persoon is voor deze complexe operatie. ‘Jet is een opgewekte bestuurder die mensen bij elkaar brengt. En ze heeft een mooie, aanstekelijke manier van lachen. Haar hele gezicht breekt open.’
De Ranitz is one of the guys in de beste zin van het woord’, zegt Huug de Deugd, die met haar werkte bij Inholland. ‘Ze is niet alleen goed met mannen, maar met alle mensen. Ze is iemand die, als er wat bij iemand privé speelt, een kaartje stuurt.’
Tegelijk kan ze ook van zich afbijten. Bij het NDT kreeg ze te maken met ego’s waarbij dat van Jan Slagter verbleekt. Tijdens een toespraak van haar op het Gala van de Nederlandse Dans in 2009 beende Hans van Manen woedend de zaal uit.
Toen bleek dat de vorige maand overleden choreograaf dit deed omdat De Ranitz had verzuimd zijn naam te noemen, zei ze tegen de Volkskrant: ‘Ik plaats dit ook in de context van het licht ontvlambare karakter van Hans. Ik heb onvoldoende rekening gehouden met zijn gevoeligheid.’
De Ranitz is ‘scherp op het functioneren van personen, maar nooit op de persoon zelf’, zegt Rouvoet. ‘Als ze in een functioneringsgesprek een verbeterpunt noemde, poneerde ze dat nooit zomaar, maar stelde er vragen bij, zoals: hoe kunnen we je daarbij helpen? Daardoor bleven de verhoudingen altijd goed.’
Nee, de klus die De Ranitz moet klaren is ‘zeker niet eenvoudig’, zegt Rouvoet. ‘Maar ik zie het haar wel doen.’
De Ranitz is een ‘ouderwetse boekenfetisjist die van papier houdt’, zei ze in 2013 tegen Het Parool. In NRC verklaarde ze eens haar literaire liefde aan Het groene huis van de Peruaanse schrijver Mario Vargas Llosa.
In 2015 scoorde Inholland het slechtst van alle hogescholen in een tevredenheidsonderzoek onder studenten. Ze had er toen een jaar de leiding. ‘Als je een lijstje maakt, moet er altijd iemand onderaan staan’, zei ze tegen de Volkskrant. ‘Die eer is weer voor ons.’ Ze beschouwde de beoordeling van 3,65 – op een schaal van 1 tot 5 – als een ruime voldoende.
Toen De Ranitz in 2020 vertrok was dat cijfer gestegen naar een 3,8 en stond Inholland op de ranglijst ‘Beste brede hogescholen’ van Elsevier Weekblad op de twaalfde van vijftien plaatsen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant