Gaza-protest Voor het derde jaar op rij komen Turken op Nieuwjaarsdag samen op een pro-Palestinademonstratie op de beroemde Galatabrug. Op het wereldtoneel lopen de spanningen tussen Turkije en Israël steeds verder op.
Tienduizenden demonstranten verzamelden zich op Nieuwjaarsdag rond de Galata-brug in Istanbul om te protesteren tegen Israël.
Terwijl veel andere inwoners van Istanbul hun roes uitslapen na een nacht vol Nieuwjaarsvieringen, staat Merve Yakut (32) op de pro-Palestinademonstratie vlak voor de beroemde Galatabrug. Ze is om zes uur ’s ochtends opgestaan om in haar eentje te reizen vanuit haar woonplaats Kocaeli, dat op anderhalve uur afstand ligt. In haar hand houdt ze zowel een Turkse als Palestijnse vlag. Die laatste kreeg ze uitgedeeld nadat ze na fouillering de dranghekken mocht passeren. „Ik heb vaker gedemonstreerd, maar ik vind het bijzonder om juist hier voor het eerst te staan.”
Het is de derde keer dat op 1 januari een demonstratie georganiseerd wordt tegen de genocide in Gaza door een collectief van maatschappelijke organisaties die dicht bij de Turkse regering staan. Dit keer hebben ook de vier grootste Turkse voetbalclubs zich aangesloten. Bilal Erdogan, de jongste zoon van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, riep daags voor het protest zijn volgers op om in groten getale aanwezig te zijn in hartje Istanbul. Hij is er zelf ook. Waar normaal gesproken vissers zitten, staan nu tienduizenden mensen in het historische hart van de stad.
Hoewel er officieel een staakt-het-vuren geldt in de Gazastrook, blijft Israël bombardementen uitvoeren in het gebied. Eerder deze week maakte het land bekend dat enkele tientallen hulporganisaties, zoals de internationale Oxfam Novib en de Nederlandse tak van Artsen Zonder Grenzen vanaf dit jaar niet meer welkom zijn in Gaza en de bezette Westelijke Jordaanoever. Daarop beschuldigde de Turkse president Erdogan Israël opnieuw van het belemmeren van de levering van humanitaire hulp aan Gaza.
Dat het protest is gepland in de vroege ochtend na de jaarwisseling lijkt niet geheel toevallig. „Wij behoren niet tot degenen die zich op Oudejaarsavond bezatten en dronken het nieuwe jaar ingaan”, zei Bilal Erdogan een week eerder. Hij is een van de sprekers tijdens de betoging. Hij laat steeds vaker van zich horen in het openbaar: hij wordt gezien als een kansrijke opvolger van zijn vader. Met zijn sneer zet hij met name seculiere Turken die uitgebreid nieuwjaar vieren, in een slechter daglicht. Echter, de steun voor de Palestijnse strijd is breed gedragen in Turkije, ook onder seculieren.
Emrullah Sener (46) gaf samen met zijn vrouw gehoor aan de oproep van Erdogans zoon. Hij scandeert leuzen in zowel het Turks als het Engels. „Free, free Palestine!”, schreeuwt hij uit volle borst mee. „Nieuwjaar is een christelijk feest. Dat respecteren we uiteraard, maar we kijken wel met spijt naar moslims die christelijke gebruiken overnemen”, zegt hij. Vorig jaar stond hij hier ook. „We krijgen geen hap door onze keel als we zien dat Palestijnen in deze winterkou niet eens tenten tot hun beschikking hebben.”
Het protest heeft een sterk religieus karakter: regelmatig wordt er vanuit de menigte ‘Allahu ekber’ (God is de grootste) geroepen. Op grote schermen zijn de sprekers te volgen, terwijl de Galatatoren achter hen is gehuld in een Palestijnse keffiyeh. De slogan van de dag luidt: ‘We laten ons niet intimideren, we laten ons niet het zwijgen opleggen. We zullen Palestina niet vergeten en niet toestaan dat het vergeten wordt’.
De demonstratie komt op een moment dat de spanningen steeds verder oplopen tussen Turkije en Israël. In regeringsgezinde Israëlische media zoals The Jerusalem Post verschijnen met enige regelmaat berichten over hoe Erdogans beleid een existentiële dreiging vormt voor Israël. De landen staan lijnrecht tegenover elkaar in de discussie over de politieke situatie in buurland Syrië. Recentelijk kwam de relatie verder onder druk te staan nadat Israël Somaliland als onafhankelijke staat heeft erkend. Turkije investeert al meer dan tien jaar in Somalië – Somaliland is een onderdeel ervan – en onderhoudt sterke banden met de Somalische regering.
Tijdens het protest worden grote afbeeldingen van Hamas-kopstuk Yahya Sinwar getoond. Sinwar, die door Israël wordt gezien als verantwoordelijke voor de aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023, werd in oktober 2024 in Rafah gedood door Israël. Erdogan onderhoudt warme banden met Hamas en zei eerder de militante beweging te zien als een ‘groep bevrijders die hun land beschermen’. Ook maakte hij tegen het zere been van de Israëliërs in regelmatig vergelijkingen tussen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en nazi-kopstuk Adolf Hitler en noemde Netanyahu’s beleid nazistisch.
Het protest heeft een sterk religieus karakter: regelmatig wordt er vanuit de menigte ‘Allahu ekber’ (God is de grootste) geroepen.
Sinds Erdogan heeft verloren tijdens de lokale verkiezingen in 2024 neemt hij een fellere houding aan om kiezers weer aan zich te binden. Zo bemoeit hij zich intensiever met de besprekingen tussen Israël en Hamas. Afgelopen oktober zat Erdogan met de Amerikaanse president Donald Trump aan tafel om Trumps ‘vredesplan’ te ondertekenen. Dat akkoord wordt door de internationale gemeenschap deels toegeschreven aan de inspanningen van Turkije en Qatar vanwege de goede banden met Hamas. Turkije wil tijdens de tweede fase van het plan eveneens een bijdrage leveren aan de internationale troepenmacht in Gaza, maar Netanyahu blokkeert vanaf het begin Turkse militaire betrokkenheid.
In Turkije klinkt echter ook kritiek op Erdogans beleid: omdat Turkije nog steeds handel zou drijven met Israël. „Leugens”, noemt Bilal Erdogan die beweringen op het podium deze Nieuwjaarsdag. Turkije heeft sinds 2023 de handel met Israël verminderd en volgens eigen cijfers in 2025 helemaal stopgezet. Israël claimt echter nog steeds handel te drijven met Turkije door via Europese landen zoals Griekenland goederen te verschepen. Turkije weerspreekt dat met klem.
„Ik hoop dat het klopt wat ze zeggen”, zegt Seda Kotan (40) die samen met haar dochter staat te demonstreren. „We moeten Israëlische goederen blijven boycotten. Ik geloof oprecht dat Erdogan zijn best doet om een eind te maken aan de ellende in Gaza. Of het hem lukt is een tweede.” Daar zijn volgens Kotan ook andere landen voor nodig, maar of die daartoe bereid zijn, daar heeft ze twijfels over. Kotan: „Tot die tijd blijven we van ons laten horen.”
Source: NRC