Veranderingen per 1 januari Je mag geen naaktkatten meer kopen en dure aanschaffen mogen niet meer contant. Je cryptovermogen gaf je natuurlijk al keurig op bij de Belastingdienst.
Vanaf 1 januari is het houden van naaktkatten verboden – tenzij u er al een had.
De kortste dag ligt alweer achter ons. De laatste Oudejaarsavond met zoveel vuurwerkslachtoffers waarschijnlijk ook. Het is tijd om vooruit te kijken naar wat 2026 zal brengen. Een paar voorspellingen durven we wel aan: ook in 2026 zullen de beurskoersen schommelen, zorgkosten stijgen en zal niet iedereen meewerken aan wereldvrede.
Verder beperken we ons hier tot een onvolledig overzicht van veranderingen door wet- en regelgeving die van kracht gaat op 1 januari. Zoals het verbod op het gebruik van ‘elektrische veeprikkers’ (een stroomstootapparaat) en op het houden van naaktkatten en katten met vouworen. Geen zorgen: als u er al een had mag die wel blijven.
Net als (bijna) elk jaar gaat de gemiddelde werknemer er ook per 1 januari 2026 weer op vooruit. Een modaal inkomen komt in 2026 uit op 3.704 euro bruto per maand, en dat is maandelijks 26 euro netto meer dan een jaar daarvoor. Twee keer modaal krijgt er maandelijks 37 euro netto bij. Mensen op het minimumloon gaan er het meest op vooruit: afhankelijk van het arbeidscontract (36 danwel 40 uur per week) tussen de 46 en de 51 euro per maand.
De cijfers zijn berekend door salarisdienstverlener ADP (wat overigens staat voor ‘Always Desiging for People’). De stijgingen worden veroorzaakt door wat verschuivingen ‘achter de fiscale schermen’. Zo stijgt de algemene heffingskorting met 47 euro naar maximaal 3.115 euro. Voor de arbeidskorting geldt in 2026 een maximum van 5.685 euro (was 5.599 in 2025). Beide regelingen zijn inkomensafhankelijk.
Ook wordt het tarief van de eerste schijf in de inkomstenbelasting iets verlaagd en die in de tweede juist iets verhoogd. Het moment waarop de derde schijf gaat gelden (de schijfgrens) wordt daarentegen met 1.609 euro ‘opgeschoven’. Dat betekent dat mensen met een inkomen tussen 38.883 en 78.426 euro iets meer belasting betalen, maar dat het ook iets langer duurt dan nu voordat je in het hoogste derdeschijftarief van 49,5 procent terechtkomt. Deze verschuivingen leveren de overheid per saldo geld op, dat nodig was om het niet doorgaan van de btw-verhoging op cultuur, media en sport te betalen, aldus Financiën in een toelichting.
Ook de pensioenen gaan omhoog. Voor mensen met 500 euro per maand aan bruto aanvullend pensioen is die stijging 2 euro netto per maand, en dat loopt op naarmate het pensioen hoger wordt, aldus ADP. Voor gepensioneerden met een aanvullend pensioen van 2.500 euro bedraagt de plus bijvoorbeeld 12 euro per maand.
Een weekendje weg in eigen land gaat meer kosten. De btw op hotelovernachtingen gaat van het lage tarief (9 procent) naar het hoge tarief (21 procent). Dit geldt ook voor hostels, huisjes, Airbnb’s en B&B’s. Uit een rondgang van de NOS bleek eerder dat hoteleigenaren de impact van deze belastingverhoging proberen te verminderen door de prijs voor kamers te verlagen en voor extra’s zoals het ontbijt en de wellness-arrangementen juist te verhogen. De btw-verhoging geldt ook voor onderdak tot maximaal zes maanden aan studenten, werknemers, asielzoekers en dak- en thuislozen.
De huren voor woningen stijgen ook, in de vrije sector mogen ze 4,4 procent omhoog. Hetzelfde geldt voor sociale huurwoningen, maar daar zijn ook categoriëen met hogere stijgingen. In 2026 hebben meer huurders recht op huurtoeslag.
De bedragen van het eigen risico en de eigen bijdrage voor geneesmiddelen blijven hetzelfde, maar goede voornemens worden gestimuleerd: vanaf 1 januari mogen rokers drie keer per jaar op kosten van de zorgverzekering een stoppen-met-roken-programma volgen. Tot nu toe mocht dat een keer per jaar. Daartoe wordt het basispakket – waarvoor iedereen verplicht is verzekerd – aangepast. Ongeveer 18 procent van de volwassenen in Nederland rookt, volgens het Trimbosinstituut.
Tweederde van die groep rookt elke dag en is dus in meer of mindere mate verslaafd. 2 procent van de groep rookt meer dan twintig sigaretten per dag en is ‘zwaar’ verslaafd. Van alle rokers probeerde in 2024 een derde ‘serieus’ te stoppen met roken. Mensen die het niet lukt om te stoppen met roken mogen dat nu drie keer in een jaar vergoed proberen door een cursus te volgen (in 2025 was dat nog één keer per jaar).
Wie wellicht enigszins brak vanuit het bed een online bestelling doet zal bij het afrekenen opeens een andere naam zien staan. Waar eerst altijd het vertrouwde roze logo van iDeal als optie kwam om te betalen, verschijnt daar nu iets achter: „| Wero”. En een gele achtergrondkleur.
Wero logo op een smartphone met op de achtergrond het logo van Ideal. Betaaldienst Ideal verandert zijn naam naar Wero.
Betalen met iDeal | Wero werkt in het begin nog precies hetzelfde als iDeal deed tot en met 31 december. Je wordt namelijk naar een qr-code of, als je die hebt kunnen aangeven, direct naar de app van je bank geleid. De extra naam staat er dan ook bij om consumenten aan de naam Wero te laten wennen. Want de naam iDeal verdwijnt op termijn wel volledig – wanneer precies is nog niet bekend. De timing ligt eraan hoe lang het de Nederlandse banken en betaalinstellingen kost om hun systemen om te bouwen.
IDeal verdwijnt omdat de in Nederland succesvolle online betaalmethode is gekocht door een Europees consortium van banken, verzameld in het European Payments Initiative (EPI). Op basis van de techniek van iDeal (en de Belgische evenknie Payconiq) hoopt EPI een echte pan-Europese betaalmethode uit te rollen, uiteindelijk naast online ook voor fysieke betalingen. Daarmee moet de concurrentie worden aangegaan met de in Europa dominante betaalsystemen van Mastercard en Visa – beide Amerikaanse bedrijven. Tot nu toe was Wero alleen beschikbaar in Frankrijk, België en Duitsland.
Als consumenten alleen nog Wero zien, en geen iDeal meer, levert dat overigens ook voordelen op voor de consument. Zoals aankoopbescherming (zoals creditcards nu kennen). Daarnaast kan vanaf dan in meer Europese landen in webshops worden afgerekend door Nederlandse consumenten. Dat was het manco van iDeal: zeer populair in Nederland, maar slechts heel soms beschikbaar als methode in buitenlandse webshops.
De prijs van het treinkaartje en de meeste abonnementen stijgt vanaf 1 januari met gemiddeld 6,52 procent. Eerder werd nog een prijsverhoging van 12 procent verwacht. NS verhoogt de prijs van een eerste klas treinkaartje doordeweeks meer dan de tweede klas. In het weekend wordt het prijsverschil tussen een eerste en tweede klas juist kleiner; zo wil NS de eerste klas voor meer weekendreizigers aantrekkelijk maken.
De vliegbelasting gaat ook een beetje omhoog. Per 1 januari 2026 bedraagt die belasting voor uit Nederland vertrekkende reizigers 30,25 euro. Dat was 29,40 euro. De afstandsafhankelijke vliegbelasting – wie verder vliegt en dus meer vervuilt moet ook meer vliegtaks betalen – gaat pas in vanaf 1 januari 2027. Overstappers blijven gevrijwaard, wat fijn is voor KLM.
En de benzine (en diesel en lpg) worden een beetje duurder.
Een onduidelijkheid in de bijtelling van zakelijke fietsen wordt vanaf volgend jaar weggenomen. Wanneer een werknemer een fiets ook privé gebruikt, dan hoeft daarover geen 7 procent bijtelling meer betaald te worden.
En alleen erkende sloopbedrijven mogen brommers, scooters, snorfietsen, speedpedelecs en bijzondere bromfietsen nog slopen. Zelf eraan sleutelen mag nog wel.
Vanaf 1 januari 2026 is een ‘slimme’ of ‘digitale’ energiemeter verplicht. Weigeren als de netbeheerder hem aanbiedt – wat veel mensen doen – mag niet meer. De slimme meter geeft automatisch je energieverbruik door. Je mag die automatische functie wel uitzetten of kiezen voor een simpelere digitale meter en alsnog zelf de standen doorgeven.
Zowel een digitale als een slimme meter houdt bij hoeveel elektriciteit je teruglevert als je zonnepanelen hebt. Dat kan niet met de oude analoge meters. Daarbij draait de schijf gewoon achteruit als je stroom levert en vooruit als je verbruikt. Energiebedrijven kunnen daardoor geen terugleverkosten in rekening brengen, wat de hardnekkige populariteit van de ‘oude domme meters’ verklaart.
De Telegraaf onthulde op 30 december dat de sensorcomponenten, een belangrijk onderdeel, van de slimme meters door de netbeheerders bij het Chinese bedrijf Kaifa worden ingekocht.
Per 1 januari 2026 mogen winkeliers geen contante betalingen van drieduizend euro of meer aannemen. Tussen particulieren onderling (bijvoorbeeld als je een auto koopt via Marktplaats) mogen contante betalingen voor grote bedragen nog wel. Voor diensten geldt de regel ook niet. Volgens de overheid is het beperken van contante betalingen nodig omdat criminelen ze gebruiken om geld wit te wassen.
Er is overigens ook wetgeving in de maak die winkeliers juist verplicht cash geld te accepteren, maar die is er voorlopig nog niet.
Nog een maatregel die witwassen en belastingontduiking moet bemoeilijken: cryptobedrijven, zoals cryptobeurzen en cryptovermogensbeheerders, moeten persoonsgegevens van hun klanten gaan verzamelen en delen met de Belastingdienst.
De Belastingdienst gaat die gebruiken om te controleren of mensen hun cryptobezit netjes hebben opgegeven. Dat moest al, maar gebeurt vast niet altijd. Wie nog dacht dat crypto gelijkstaat aan anoniem geldverkeer, moet bovenstaande opnieuw lezen.
Niet alleen in de belastingboxen zijn veranderingen, het is ook even opletten bij de vuilnisbakken de komende dagen. Of eigenlijk minder opletten, want er is een versimpeling: vanaf 1 januari mogen aluminium, plastic koffiecapsules en lege huishoudelijke spuitbussen (zoals deodorant- of slagroombussen) in de oranje bak, dus bij plastic, metaal en drinkpakken. Dat soort verpakkingen zijn steeds beter recyclebaar.
Dat geldt ook voor grote verpakkingsfolies en combinatieverpakkingen die gedeeltelijk uit plastic of metaal bestaan, zoals broodzakken, soepzakken, vleeswarenverpakkingen en kruidenzakjes. De verpakkingen moeten wel leeg zijn. Etensresten verstoren het sorteerproces.
Als je een koffie to go koopt, hoef je niet langer extra te betalen voor een meeneembeker. Volgens de overheid werkt de maatregel niet om plastic afval tegen te gaan.
Een afvalscheidingsapparaat voor huishoudelijk afval.
Per 1 januari stappen 24 pensioenfondsen met miljarden aan pensioengeld over op het nieuwe pensioenstelsel. Er zijn nu al zes over, dus totaal komt daarmee op 30 fondsen die per 1 januari in het nieuwe stelsel zitten.
De fondsen die overstappen naar het pensioen nieuwe stijl, knippen het vermogen uit hun grote, collectieve pensioenpotten op in ‘persoonlijke pensioenvermogens’. Die dertig fondsen beheren iets meer dan een derde van het totaal belegd vermogen in de pensioensector.
Per 1 januari zijn er (inclusief de 6 van eerder dit jaar) 9.960.000 pensioenaanspraken over, van actieve deelnemers, gewezen deelnemers en pensioengerechtigden. Het aantal mensen dat met een deel van hun pensioen of hun gehele pensioen over is ligt dan op 53% van het totaal.
Vanaf vandaag telt de eurozone 21 landen. Bulgarije is toegetreden en verruilt daarmee officieel de lev voor de euro. Januari is een overgangsmaand. Vanaf 1 februari mag niet meer in lev worden betaald.
Inofficieel speelde de euro al een enorme rol in het geldverkeer. De lev was al veel langer gekoppeld en veel bedrijven gebruiken de euro voor transacties. Burgers sparen vaak in euro, of betalen bijvoorbeeld hun huur in euro’s.
Lang niet iedereen staat te juichen. Mensen vrezen prijsstijgingen. En het opgeven van de lev voelt als identiteitsverlies. Bulgarije is het armste land van de EU. Na deze toetreding hebben nog zes landen binnen de EU hun eigen munt: Zweden, Denemarken, Polen, Tsjechië, Hongarije en Roemenië.
Een Bulgaarse vrouw shopt bij Lidl. De prijzen zijn aangegeven in euro en lev.
Met bijdragen van: Egbert Kalse, Eva Smal, Tan Tunali en Frederiek Weeda.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC