In de wereld van de wetenschappelijke vakbladen is het woord ‘recent’ een rekbaar begrip. Als wetenschappers in hun onderzoeksartikelen verwijzen naar een ‘recente publicatie’ of een ‘recente ontdekking’ van collega’s dan kan zo’n artikel of vondst zomaar dateren van voor de komst van de iPhone.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant en schrijft over gezondheid.
Tot die opmerkelijke conclusie komen Spaanse onderzoekers in een analyse die ze schreven voor het kerstnummer van het Britse medische vakblad BMJ. Die editie is elk jaar rond de feestdagen traditiegetrouw gevuld met ludieke onderwerpen.
Wetenschappers borduren bijna altijd voort op werk van anderen, die ze in hun publicaties dan ook vaak noemen. Daarbij gebruiken ze graag het woord ‘recent’, zonder duidelijk te maken hoe ver we voor de geciteerde vondst of studie of ontwikkeling terug moeten in de tijd. Het is een woord dat ‘urgentie en relevantie’ moet uitstralen, schrijven de Spaanse onderzoekers. In werkelijkheid blijkt sprake van een staaltje ‘creatieve elasticiteit’.
De Spanjaarden doorzochten duizend willekeurige biomedische vakartikelen uit een waaier aan vakgebieden, van tandheelkunde en microbiologie tot urologie en oncologie. Recent bleek in veel van die artikelen meestal helemaal niet zo recent, ontdekten ze toen ze van elke vermelding de bron nazochten en turfden wanneer erover was gepubliceerd.
De ‘recente’ publicatie of ontdekking waar wetenschappers naar verwezen, bleek gemiddeld ruim vijf jaar oud te zijn. In slechts 159 wetenschappelijke artikelen was het gebruik van het woord ‘recent’ terecht: daar ging het om een publicatie van hooguit een jaar oud. In 177 artikelen verwezen de auteurs naar stokoude bronnen van meer dan tien jaar geleden, met een uitschieter naar 37 jaar.
De Spaanse onderzoekers hebben in de duizend onderzochte artikelen niet gekeken naar de relevantie van de ‘recente’ publicaties. Het kan goed zijn, schrijven ze, dat een vijftien jaar oud onderzoek nog steeds het beste bewijs levert en dus het citeren waard is, terwijl een vondst van een jaar geleden alweer is achterhaald. Toch zou een preciezere term dat onderscheid beter weergeven, schrijven ze.
Met hun analyse zullen ze de koers van de wetenschap niet veranderen, concluderen ze, hooguit kunnen de resultaten wetenschappers aanzetten tot duidelijker taalgebruik. Voordat ze het woord recent opschrijven, zouden ze zich moeten afvragen of dat woord echt de lading dekt of misschien vooral ‘retorisch handig’ uitkomt.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant