Peter Pannekoek vindt dat een oudejaarsconference hoop moet bevatten. Voor Perspectief, zijn terugblik op 2025, vond hij het lastig iets optimistisch te vinden. ‘Ik dacht: laat ik daar de thematiek van maken. Dat vond ik een mooie zoektocht.’
schrijft voor de Volkskrant over cabaret, stand-upcomedy en musical.
Eén ding is zeker: cabaretier Peter Pannekoek (39) heeft zijn tweede oudejaarsconference met ‘véél meer plezier’ gespeeld. Hoewel de editie uit 2021 lovend werd ontvangen door pers en publiek, was het midden in coronatijd, waardoor de theatertournee een helse onderneming was. Pannekoek zat continu in onzekerheid over de vraag of zijn voorstellingen door konden gaan, en zo ja, hoe weinig mensen er dan in het publiek mochten zitten.
Met zijn tweede oudejaarsconference, genaamd Perspectief, trok hij het afgelopen jaar langs ramvolle, uitverkochte theaterzalen. We spreken Pannekoek op maandag 22 december, de middag na zijn perspremière. Er zijn op dat moment net twee recensies verschenen, van AD en Theaterkrant, allebei positief.
Hoe ben je er nu aan toe, Peter?
‘Het gaat best lekker. Een perspremière is altijd wel een spannend moment, maar ik ben blij met de eerste recensies. Het valt me op dat het AD de show interpreteert als ‘hard en onverbiddelijk’, terwijl ik er volgens mij juist veel hoopvolle opmerkingen in heb verwerkt. Maar over het algemeen halen de recensenten eruit wat ik heb bedoeld. Dat geeft een fijn gevoel.
‘Vanaf nu is het een vrolijke eindsprint tot aan oudejaarsavond. Ik koester deze laatste twee weken van mijn tour: de show is af en ik kan nu laten zien wat ik heb gemaakt. Een moment van uitputting heb ik ook wel gehad, hoor, maar dat was meer een maand geleden. Toen zat ik in de fase dat je ziet waar de voorstelling naartoe moet, maar je bent er nog niet helemaal. Nu zit ik juist vol energie.’
Wat heb je dit keer anders gedaan dan in 2021?
‘Ik ben dit jaar eerder begonnen door vanaf het voorjaar ‘halvejaarsconferences’ te spelen. Tijdens die shows had ik een net iets ander thema en ben ik ook gewisseld met mijn plan voor het decor. Ik heb mezelf toen weleens vervloekt, dat ik zo vroeg was begonnen met het jaar samen te vatten. Maar in september was ik hier zeer gelukkig mee. Toen merkte ik dat ik al verder was dan anders.
‘Een ander verschil met het coronajaar was het zoeken naar raakvlakken. Want hoe naar de coronatijd ook was, het was een verbindend iets. We zaten allemaal in hetzelfde schuitje. In 2025 moest ik veel meer zoeken naar wat we gemeen hebben. Mensen krijgen inmiddels zulk verschillend nieuws tot zich.
‘Ik voorzie alle onderwerpen nu even van uitleg, omdat ik merk dat sommige mensen de zaak rond de gevluchte crimineel Bolle Jos niet hebben meegekregen, of zelfs niet de rel tussen zanger Douwe Bob en VVD-leider Dilan Yesilgöz. Dat is een verschil met 2021.’
Wanneer koos je het imposante toneelbeeld van een marslandschap?
‘Het idee voor een decor van Mars speelde in januari al door mijn hoofd, maar de keuze is pas eind september genomen. Het probleem waar ik in de zomer tegenaan liep, was om in zo’n zwaar jaar iets optimistisch te vinden. Ik dacht: laat ik daar de thematiek van maken. Dat vond ik een mooie zoektocht.
‘Iedereen zag het wereldnieuws en dacht: wat is het groot en heb ik daar wel enige invloed op? We voelen onszelf ontzettend nietig, als je kijkt naar Oekraïne, Gaza, de acties van Donald Trump, Elon Musk et cetera. Het gevoel dat je bijna geen invloed hebt op wat daar gebeurt kan beangstigend, zelfs verlammend werken.
‘Hoe kunnen we de wereld observeren, vroeg ik me af. Zo kwam ik op Mars uit. Ik denk vaak in beelden als ik iets maak. Dat de planeet rood is, vind ik esthetisch ook heel mooi. Daarbij komt dan het idee van perspectief, dat we van een afstand naar de wereld kijken en beseffen dat we maar een zandkorrel zijn.
‘Het perspectief zit ook op andere manieren in mijn verhaal. Als man naar het perspectief van de vrouw kijken. Of kritisch naar mezelf kijken. Ik zeg in de voorstelling dat als je iets wilt veranderen, je een offer moet brengen. De vraag is: zijn we nog offerbereid? Waarin ben ik zelf hypocriet en wat kan ik zelf doen?’
Je voorgangers Micha Wertheim en Pieter Derks vulden hun oudejaarsconference op geheel eigen wijze in. Wat moet er voor jou per se in een oudejaars zitten?
‘Het leuke van de oudejaars is dat iedereen dat lekker voor zichzelf moet invullen. Met veel politiek of juist meer persoonlijk nieuws, dat is vrij. Zelf vind ik dat een oudejaars hoop moet bevatten. Ik vind deze traditie in dit land zo ongelooflijk geweldig. Het is uniek dat wij een culturele afsluiting hebben waarin wij met humor terugblikken op het jaar. Maar de oudejaars is ook een culturele nieuwjaarsduik. Daarna begint het nieuwe jaar, met nieuwe kansen, een nieuwe start. Dat gevoel moet er voor mij echt in zitten.’
Ben jij net als conferencier Wim Kan, de grondlegger van het genre, iemand die alle belangrijke nieuwsfeiten en politici voorbij laat komen?
‘Ik ga zeker niet chronologisch het jaar door, ik ben meer op zoek naar de tijdgeest. En natuurlijk noem ik een paar politici, maar ik ga ze niet allemaal af. Daarvoor vind ik sommige gewoon niet boeiend genoeg.
‘Ik vind het juist een voorrecht dat je als oudejaarsconferencier nieuws dat heel prominent aanwezig was kleiner kunt maken, terwijl je kleiner nieuws kunt opblazen.
‘Hierdoor zitten bijvoorbeeld de Tweede Kamerverkiezingen uit oktober er nauwelijks in bij mij. Dit heb ik geleerd bij Dit was het nieuws (het satirische tv-programma waarin Pannekoek team captain is, red.): een week na de verkiezingen zijn mensen al helemaal klaar met verkiezingsgedoe, en doet het er niet meer toe.’
Herman Finkers en Claudia de Breij speelden hun conference live op oudejaarsavond. Jouw voorstelling wordt eerder opgenomen in het Nieuwe Luxor Theater in Rotterdam. Wat ga je dan zelf doen op oudejaarsavond?
‘Ik hou ervan om theater zo goed mogelijk op televisie te krijgen. Ik zal tot het laatste moment in de montage zitten, ook omdat ik iets speciaals wil doen met het intro en de cameravoering. In de avond ga ik dan met vrienden en mensen die mij dit jaar veel te weinig hebben gezien, drinken en eten. Dan gaat de oudejaars om 22.25 uur wel aan, want mijn vrienden willen het zien en zelf kan ik checken of de instart wel goed gaat. Daarna ga ik zenuwachtig lopen ijsberen, op een afstandje, en kijken naar de reacties van de anderen.’
Oudejaarsconference 2025: Perspectief van Peter Pannekoek wordt uitgezonden op 31 december 2025 om 22.25 uur op NPO 1.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant