Een flatgebouw in vlammen, schade bij twee elektriciteitsinstallaties, stadsdelen zonder stroom: Odesa is op oudjaarsdag geteisterd door een zware Russische luchtaanval. De Oekraïense handelsstad is een van de belangrijkste schietschijven voor Rusland. Vooral de haven moet het ontgelden.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Het bombardement stelt Odesa opnieuw op de proef. De bevolking heeft al bijna vier jaar van beschietingen doorstaan. Daarin wist de stad haar havens aan de Zwarte Zee te heropenen, die nu weer de belangrijkste exporthub van het land vormen: zo’n 60 procent van de Oekraïense export loopt via Odesa.
Het economische succes van de stad verklaart volgens Oekraïners een toename van de aanvallen op de stad. De Russen zijn er in Odesa op uit om ‘de inwoners en de economie te doden’, zei president Volodymyr Zelensky dinsdag, een dag voorafgaand aan de aanval op oudjaarsdag.
Die aanval vernietigde voor veel inwoners de hoop op een rustige jaarwisseling. Zeker 170 duizend mensen kwamen in het donker te zitten door de inslagen bij elektriciteitscentrales. Onder de opgenomen gewonden bevond zich een gezin van vier, dat werd getroffen bij de inslag van een Russische drone op een flatgebouw. De 42-jarige vader van het gezin verkeerde woensdag in kritieke toestand, zo berichtten lokale media.
Er ging ook een volgeladen vrachtwagen van postbedrijf Nova Posjta in vlammen op. Verschillende auto’s brandden uit. Dtek, het grootste private energiebedrijf van Oekraïne, meldde ‘zware schade’ bij twee elektriciteitsinstallaties. ‘Het gaat veel tijd kosten om de apparatuur te repareren’, aldus het bedrijf.
Rusland voerde het bombardement uit met drones vol explosieven. Die relatief goedkope projectielen zijn Ruslands standaardwapen bij de aanvallen op Odesa. In december bestookte het de havenstad meerdere malen met ongekende ‘zwermen’ aan drones. Bij een luchtaanval op 13 december, die voornamelijk gericht was op Odesa, lanceerde Rusland gelijktijdig 450 drones en 30 raketten om de Oekraïense luchtafweer uit te putten.
De aanvallen bedreigen de Oekraïense export over zee. Die bestaat voornamelijk uit graan en zonnebloemolie – Oekraïne behoort tot de grootste producenten ter wereld. De hoeveelheden zijn zo groot dat ze de wereldwijde voedselprijzen beïnvloeden. Ook gaat er onder meer ijzererts de markt op vanuit de havens van Odesa.
Meerdere schepen in de haven kwamen in de afgelopen weken onder Russisch vuur te liggen. Op een Libanees vrachtschip brak na een drone-inslag brand uit, net als op een Turks schip dat auto’s vervoerde. Dinsdag beschadigde Rusland tevens een graanschip dat onder Panamese vlag vaart.
Ook kranen en pakhuizen lopen gevaar. Rusland beschadigde in de afgelopen weken graansilo’s en opslagtanks voor zonnebloemolie. Aanvallen op het elektriciteitsnetwerk maken het nog moeilijker voor de haven om te blijven exporteren.
‘De vijand probeert de logistiek te verstoren en de scheepvaart te bemoeilijken’, zei vicepremier Oleksi Koeleba dinsdag. Maar de havenarbeiders werken door, zij het met verplichte onderbrekingen in schuilkelders tijdens het luchtalarm. Koeleba: ‘Ondanks de beschietingen blijven de zeehavens operationeel.’
Rusland probeert de overzeese export al de hele oorlog met geweld tot stilstand te brengen. Het zette aan het begin van de oorlog gevechtsschepen in voor de blokkade van zeeroutes naar de Oekraïense havens. Maar Oekraïne verdreef de iconische Russische Zwarte Zeevloot met zelfgebouwde waterdrones – onlangs wist het zelfs een Russische onderzeeboot te raken. Sinds de tweede helft van 2023 zijn de havens weer de belangrijkste handelsplek van het land.
De Russische obsessie met Odesa gaat over veel meer dan economie. President Vladimir Poetin omschrijft Odesa al jaren als deel van ‘Novorossija’, een term die hij gebruikt voor het hele zuiden van Oekraïne, dat hij als deel van Rusland beschouwt. Poetin is er nog altijd niet overheen dat zijn strijdkrachten in 2022 faalden om Odesa te veroveren – ze strandden op 100 kilometer van de stad, in de provincie Mykolaiv, waar ze sindsdien ook zijn verdreven door het Oekraïense leger.
Een oorlogseinde is voor Poetin nog steeds ondenkbaar zonder de Russische verovering van Odesa. ‘Rusland zal in ieder geval de Donbas en Novorossija bevrijden’, zo zei de Russische president begin december.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant