Rusland heeft lanceerinstallaties voor de hypersonische ballistische Oreshnik-raketten in Belarus gestationeerd. Dat blijkt althans uit een video van het Russische ministerie van Defensie. Belarus deelt een grens met verschillende Navo-lidstaten Polen, Litouwen en Letland.
Waar de installaties precies zijn geplaatst is onduidelijk. Reuters meldt op basis van een Amerikaans onderzoek dat ze waarschijnlijk op een oude luchtmachtbasis zijn geplaatst, in het oosten van Belarus.
De Oreshnik, een middellangeafstandsraket met een maximaal bereik van zo’n 5500 kilometer, kan zowel met conventionele explosieven als met nucleaire koppen worden uitgerust. Met de plaatsing ervan in Belarus zouden nucleaire raketten het Europese vasteland veel sneller kunnen bereiken.
De Russen claimen dat de raket vanwege de snelheid niet te onderscheppen is. Die zou neerkomen op tien keer de snelheid van geluid. De massa-ontwikkeling van de experimentele wapens begon vorig jaar. Toen viel Rusland er ook de Oekraïense stad Dnipro mee aan.
Maartje Geels
Europese leiders zouden Zelensky hebben gewaarschuwd ‘voorzichtig’ te zijn tijdens zijn onderhandeling met de Amerikaanse leider Trump. Dat meldt de Kyiv Independent vandaag. De Oekraïense krant baseert zich op notulen van het telefoongesprek met Zelensky, die via een diplomatieke bron bij het medium terecht zijn gekomen.
De Europese bondgenoten zouden bij Zelensky hebben aangedrongen voorzichtig te werk te gaan en hem hebben gewaarschuwd dat het telefoontje mogelijk slecht zou kunnen aflopen. Onder meer de leiders van Frankrijk, Duitsland en Italië waren bij het groepsgesprek aangehaakt, net als Navo-topman Mark Rutte. Zij zouden tegenover Zelensky hebben benadrukt dat het van belang is om openheid van zaken van de Amerikanen te krijgen.
‘Belangrijk om met Trump overeenstemming te bereiken, wanneer Rusland nee zegt’, zou de Franse president Macron hebben gezegd. ‘Ga niet te ver’, aldus de Duitse bondskanselier Merz. ‘Wees voorzichtig. Het is belangrijk een goed gesprek met Trump te hebben’. De Deense premier Frederiksen zou feller zijn geweest: ‘Volodymyr, wees voorzichtig. Voor de toekomst van Oekraïne en heel Europa’.
De Oekraïense president reisde afgelopen weekend naar Trumps resort in Florida om hem te overtuigen van de door Kyiv aangepaste versie van het Amerikaanse puntenplan voor vrede. Dat lukte niet, al toonde Trump zich na afloop wel positief over het gesprek. De komende weken onderhandelen de Europese leiders met Kyiv en Washington verder over het aangepaste voorstel.
Maartje Geels
Rusland heeft dinsdag aanvallen uitgevoerd op twee havens in de regio Odesa. Dat meldt de Oekraïense vicepremier Oleksi Koeleba op Telegram. Het gaat om de havens van Pivdenny en Tsjornomorsk, beide gelegen aan de Zwarte Zee. Bij de aanval raakten een schip met graan en opslagtanks voor olie beschadigd. Een persoon raakte gewond.
Rusland heeft de afgelopen tijd de aanvallen op Odesa opgevoerd. De Russische bombardementen zijn veelal gericht gericht op het stroomnet en de haveninfrastructuur. Eerder deze maand raakte Rusland ook al een grote opslagplaats voor plantaardige olie, evenals de enige brug onder Odesa verbindt met buurland Moldavië.
Op zijn beurt heeft Oekraïne met steeds groter succes aanvallen uitgevoerd op de schepen van Rusland op de Zwarte Zee. Daarbij zijn onder meer schepen het doelwit waarmee Rusland westerse sancties op Russische olie omzeilt.
Volgens Koeleba probeert Rusland met aanvallen als die van vandaag ‘de logistiek te ontregelen en de scheepvaart te bemoeilijken’. Odesa is cruciaal voor de Oekraïense graanexport, zeker nu Rusland een groot deel van de Oekraïense kust bezet.
Thom Canters
De Poolse premier Donald Tusk heeft dinsdag gezegd dat ‘vrede aan de horizon is’. Eerder vandaag belde hij met verschillende regeringsleiders van westerse bondgenoten van Oekraïne. ‘Dan heb ik het over de komende weken, niet over de komende maanden of jaren.’
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky was afgelopen weekend op bezoek bij zijn Amerikaanse ambtgenoot Donald Trump, om te spreken over een stappenplan om de oorlog te beëindigen. Na afloop zei Trump ‘misschien wel erg dichtbij’ een akkoord te zijn, op enkele ‘heikele punten’ na. Dat gaat onder meer over de status van de Donbas. Rusland wil dat Oekraïne de volledige oostelijke regio afstaat, maar dat geldt voor Kyiv als een rode lijn.
Tusk put intussen hoop uit het feit dat de Verenigde Staten veiligheidsgaranties hebben geboden aan Oekraïne bij een akkoord. Zelensky zei afgelopen zondag dat Trump een aanbod heeft gedaan voor veiligheidsgaranties voor een duur van vijftien jaar, hoewel hij zelf inzet op een periode van vijftig jaar. Ook de Duitse bondskanselier Friedrich Merz sprak na afloop van het telefoongesprek vandaag over ‘vooruitgang in het vredesproces’.
De Franse president Emmanuel Macron kondigde gisteren al aan dat de leiders van de zogeheten ‘coalition of the willing’ begin januari bijeenkomen om verder te spreken over de concrete invulling van de veiligheidsgaranties aan Oekraïne. Later die maand moet een top volgen van Europese leiders en Zelensky waar ook Trump zich bij aansluit, zo meldde de Oekraïense president gisteren op Telegram.
Thom Canters
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zegt dat zijn land de oorlog tegen Rusland alleen kan winnen als de Verenigde Staten blijven helpen. Zonder die steun wordt het volgens hem erg moeilijk voor Oekraïne, zei hij maandag in een interview met de Amerikaanse zender Fox News.
'Kunnen we winnen zonder Amerikaanse steun? Nee', zei Zelensky in het maandagavond uitgezonden interview. Ook liet hij weten dat hij de Russische president Vladimir Poetin totaal niet vertrouwt. 'Poetin wil niet dat het goed gaat met Oekraïne', aldus de president.
Ondanks de vredesonderhandelingen gaat de oorlog onverminderd door. Zo heeft Poetin zijn leger maandag opgedragen de strijd op te voeren om de volledige controle te krijgen over de Oekraïense regio Zaporizja.
ANP
Na weken van onderhandelen gaat de Italiaanse regering door met het geven van steun aan Oekraïne. De Lega-partij lag lang dwars, maar ging toch door de pomp nadat afgesproken werd de focus meer te leggen op hulp aan Oekraïense burgers.
De Italiaanse premier Meloni toont zich vanaf haar aantreden in 2022 een uitgesproken bondgenoot van Oekraïne. Coalitiepartij Lega is echter meer Rusland-gezind. Leider en vicepremier Matteo Salvini had voor de invasie hele warme banden met Poetin.
Salvini dreigde de coalitie op te blazen als Meloni de steun aan Oekraïne op dezelfde wijze wilde voortzetten. Volgens hem werkte de steun corruptie in Oekraïne in de hand en zou deze de vrede niet dichterbij brengen.
De nieuwe wet stelt volgens Lega voorop dat medische hulp en andere goederen die bestemd zijn voor burgers de voorrang krijgen boven militaire steun. Als er wel militaire steun gegeven wordt, zouden voertuigen en wapens die gericht zijn op verdediging de voorkeur krijgen boven aanvalswapens.
De nieuwe wet moet nog wel door het Italiaanse parlement. Italië heeft tot dusver ruim 3 miljard euro aan steun aan Oekraïne gegeven, aanzienlijk minder dan andere grote Europese landen als Frankrijk en met name Duitsland (15 miljard).
Dylan van Bekkum
De Amerikaanse president Trump heeft, na een telefoongesprek met president Poetin, een vermeende Oekraïense aanval op een verblijf van Poetin veroordeeld. Rusland meldde vanmiddag dat Oekraïne vannacht een grootschalige luchtaanval uitvoerde op het buitenverblijf van Poetin in Novgorod, Oekraïne ontkent.
Na het gesprek met Poetin, volgens Trump een ‘heel goed’ gesprek, kiest de president volledig de kant van zijn Russische ambtgenoot. ‘Ik vind het niet leuk, het is niet goed’, zei hij tegen de pers. ‘Ik hoorde het vandaag van president Poetin, ik was daar erg boos over’, aldus Trump. Rusland beweert, zonder bewijs, dat Oekraïne 91 drones heeft afgevuurd op het buitenverblijf. Het is onduidelijk of Poetin aanwezig zou zijn geweest in het verblijf en of de aanval doel heeft getroffen. De beweringen uit het Kremlin zijn niet onafhankelijk geverifieerd.
De Oekraïense president Zelensky spreekt van ‘leugens’, die zouden zijn bedoeld om de Oekraïense onderhandelingsposities te ondermijnen en aanvallen op Oekraïense regeringsgebouwen te rechtvaardigen.
Trump refereert eveneens aan die vredesonderhandelingen. ‘De aanval kiezen is één ding, maar het is iets anders om zijn huis aan te vallen. Het is niet het juiste moment om dit te doen.’ Over eventueel bewijs voor de aanval zei Trump desgevraagd: ‘dat zullen we uit moeten zoeken’.
Dylan van Bekkum
Volgens de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov heeft Oekraïne vannacht luchtaanvallen uitgevoerd op een buitenverblijf van president Poetin. Het Kremlin zegt zijn ‘standpunt in de vredesonderhandelingen met Oekraïne’ te herzien. De Oekraïense president Zelensky ontkent.
Het verblijf is gelegen in Novgorod, aan het Ilmenmeer in West-Rusland. Lavrov stelt dat er 91 drones werden afgevuurd. Het is onduidelijk of Poetin aanwezig zou zijn geweest in het verblijf en of de aanval doel heeft getroffen. De aanval is niet onafhankelijk geverifieerd.
Zelensky noemt de beweringen ‘leugens’, die zouden zijn bedoeld om de Oekraïense onderhandelingsposities te ondermijnen en aanvallen op Oekraïense regeringsgebouwen te rechtvaardigen.
Dylan van Bekkum
Oekraïense mannen tussen de 23 en de zestig jaar mogen Oekraïne niet verlaten zolang de oorlog met Rusland voortduurt en Kyiv geen concrete veiligheidsgaranties heeft gekregen. Dat maakte de Oekraïense president Volodymyr Zelensky vandaag duidelijk. De maatregel is onderdeel van de Oekraïense staat van beleg.
Zelensky’s uitspraken zullen hard aankomen bij de Oekraïners. Veel Oekraïense mannen verschuilen zich voor mobilisatie-ambtenaren, onder meer omdat niet duidelijk is wanneer zij het leger weer kunnen verlaten. Als gevolg kampt het Oekraïense leger met grote tekorten. De autoriteiten besloten daarom vorige maand nog om tijdelijke contracten in te voeren van minimaal één en maximaal vijf jaar. Daarbij werd wel meteen duidelijk gemaakt dat ook de Oekraïense dienstplicht gewoon blijft bestaan.
Volgens Zelensky kan de oorlog zonder concrete veiligheidsgaranties van de VS en Europa niet als voorbij worden beschouwd. De Oekraïense president meldde vandaag dat de VS bereid zijn om veiligheidsgaranties gedurende vijftien jaar te bieden aan Oekraïne, een stuk minder dan de vijftig jaar waar Zelensky om heeft gevraagd. Tegelijk is er nog geen concreet zicht op een wapenstilstand met Rusland.
Yassin Boutayeb
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zegt dat de Verenigde Staten bereid zijn om Oekraïne gedurende vijftien jaar veiligheidsgaranties te bieden. Dat is een stuk minder dan de vijftig jaar waar Zelensky bij zijn Amerikaanse ambtgenoot Donald Trump om had gevraagd.
Onduidelijk is waaruit de veiligheidsgaranties precies zouden bestaan. Wel zegt Zelensky dat hij hoopt dat ze ingaan op het moment dat er een wapenstilstand is gesloten met Rusland. De kans lijkt klein dat dit op korte termijn gebeurt. De Russische president Vladimir Poetin heeft zich nog niet bereid getoond om zijn maximalistische eisen voor een einde van de oorlog met Oekraïne los te laten. Poetin wil onder meer dat Oekraïne de hele regio Donbas afstaat, inclusief de gebieden die nu nog niet onder Russische controle staan. Dat is tot nu toe onbespreekbaar voor de Oekraïners.
Toch zegt Zelensky te hopen dat Amerikaanse, Europese en Oekraïense veiligheidsfunctionarissen de komende dagen verder praten over het vredesplan. Ook wil Zelensky dat plan middels een referendum voorleggen aan de inwoners van Oekraïne.
Yassin Boutayeb
Demissionair minister van Buitenlandse Zaken David van Weel heeft in een bericht op X laten weten dat de ‘inzet van de Verenigde Staten’ bij de onderhandeling over vrede tussen Rusland en Oekraïne wordt gewaardeerd, maar dat de ‘druk op Rusland’ opgevoerd moet blijven worden ‘zodat zij hun oorlog stoppen’.
Ook demissionair premier Dick Schoof benadrukte op X dat Rusland moet laten zien ‘deze oorlog echt te willen stoppen en dat ze serieus willen onderhandelen over een rechtvaardige en duurzame vrede’.
ANP
In januari zal in Washington met de Europese leiders en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky verder worden gesproken over de veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Dat heeft Zelensky bekendgemaakt op Telegram. De Amerikaanse president Donald Trump is daarbij de gastheer.
Trump en Zelensky belden tijdens hun overleg zondag met een groep Europese leiders, onder wie de Franse president Emmanuel Macron, de Britse premier Keir Starmer en de Duitse bondskanselier Friedrich Merz.
‘We zijn het erover eens dat veiligheidsgaranties een belangrijke pijler zijn voor duurzame vrede, en daar zullen we aan blijven werken’, aldus Zelensky over dat gesprek. Trump gaf aan dat Europa een groot deel van de veiligheidsgaranties op zich zal nemen, met steun van de VS.
Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen meldde na het overleg dat er goede vooruitgang was geboekt, maar benadrukte op X dat het van cruciaal belang is dat er ‘vanaf dag één’ dichtgetimmerde veiligheidsgaranties gelden.
Redactie
Volgens de Amerikaanse president Donald Trump is er ‘veel vooruitgang’ geboekt tijdens het overleg zondag met zijn Oekraïense ambtsgenoot Volodymyr Zelensky. Nog niet alle kwesties zijn opgelost, maar beide partijen komen steeds dichter bij een deal, zo zei hij na afloop van het gesprek. Ook de Oekraïense president zei dat een oplossing voor de beëindiging van de oorlog met Rusland ‘heel dichtbij’ is.
Trump omschreef zijn ontmoeting met Zelensky na bijna drie uur overleg als ‘uitstekend’. ‘We hebben een geweldige ontmoeting gehad. We hebben veel dingen besproken’, zei hij tijdens een gezamenlijk persmoment met Zelensky in Mar-a-Lago in Florida.
Volgens Trump kan er snel een deal komen, maar er zijn nog een paar '’netelige kwesties’. Daarmee doelde hij onder meer op het grondgebied van de Donbas. Rusland wil dat hele Oost-Oekraïense gebied annexeren, maar Oekraïne heeft nog een gedeelte in handen. Zelensky heeft geopperd dat er een bufferzone of een zogenoemde 'vrije economische zone' zou kunnen worden ingesteld. Volgens Trump komen de partijen ook op dat vlak dichter bij elkaar.
Ook over het beheer van de kerncentrale in Zaporizja is nog geen akkoord. Het gaat om de grootste kerncentrale van Europa en Zelensky zegt die nodig te hebben voor de wederopbouw van Oekraïne.
Verder zei Trump dat de veiligheidsgaranties voor Oekraïne voor 'bijna 95 procent' rond zijn, maar hij voegde daaraan toe dat hij liever geen percentages noemt. Zelensky sprak zelfs over 100 procent. Hij noemde veiligheidsgaranties de 'belangrijkste mijlpaal voor het bereiken van duurzame vrede'.
Redactie
De Amerikaanse president Donald Trump heeft zijn Oekraïense ambtsgenoot Volodymyr Zelensky zojuist verwelkomd op zijn resort Mar-a-Lago in Florida. De twee leiders spreken daar vandaag over een herziene versie van het 20-puntenplan om de oorlog te beëindigen. ‘We zitten in de afrondende fase van de gesprekken’, zei Trump bij aankomst van Zelensky.
Tegelijkertijd wilde de Amerikaanse president zich niet laten vastpinnen op een concrete deadline voor het sluiten van een akkoord. ‘Ik geloof wel dat we de ingrediënten voor een akkoord hebben’, aldus Trump, die daaraan toevoegde dat het conflict echter ‘moeilijk’ op te lossen is.
Volgens hem zijn zowel Zelensky als de Russische president Vladimir Poetin in ieder geval oprecht geïnteresseerd in vrede. Vanuit Oekraïne en Europa is te horen dat de aanhoudende Russische luchtaanvallen erop wijzen Poetin niet echt vrede wil. ‘Ik geloof dat Oekraïne ook zware aanvallen heeft uitgevoerd’, reageerde Trump. ‘Dat bedoel ik niet negatief, waarschijnlijk moesten ze wel.’
Na afloop van het overleg met Zelensky zal Trump met Poetin bellen. Eerder vandaag spraken zij elkaar ook al.
Thom Canters
Rusland lijkt vooralsnog niet van plan om af te wijken van de eis dat Oekraïne de Donbas volledig moet afstaan. Tijdens het telefoongesprek tussen president Vladimir Poetin en zijn Amerikaanse evenknie Donald Trump eerder vandaag hebben de twee leiders besproken dat Oekraïne snel een keuze moet maken over de status van de Donbas, aldus Joeri Oesjakov, Poetins assistent op het gebied van buitenlandse zaken.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft zich bereid getoond zijn leger terug te trekken uit delen van de Donbas die Rusland op dit moment nog niet in handen heeft, op voorwaarde dat Rusland ook troepen terugtrekt uit delen die het wel heeft veroverd. Hij is vandaag in Florida voor overleg met Trump over een herziene versie van een plan om de oorlog te beëindigen. Rusland heeft nog geen officiële reactie gegeven op de voorstellen, maar heeft tot nu toe zijn poot stijf gehouden in de onderhandelingen wat betreft de Donbas.
Volgens Oesjakov vond het gesprek tussen Trump en Poetin plaats op initiatief van de Amerikaanse leider. Poetin zou zijn inschatting hebben gedeeld met Trump over de kansen dat er een akkoord wordt gesloten. Wat die precies behelst, zei Oesjakov er niet bij. De twee leiders zouden in ieder geval beiden niets zien in een tijdelijk bestand in aanloop naar een mogelijk akkoord. Zij zullen elkaar weer spreken na het overleg tussen Trump en Zelensky vandaag.
Thom Canters
Voorafgaand aan het overleg met zijn Oekraïense collega Volodymyr Zelensky heeft de Amerikaanse president Donald Trump per telefoon met zijn Russische evenknie Vladimir Poetin gesproken. Dat verliep volgens Trump ‘erg productief’, schrijft hij in een bericht op zijn sociale medium Truth Social. Verdere details geeft hij niet. Het Kremlin heeft het gesprek bevestigd, maar geeft vooralsnog eveneens geen nadere toelichting.
Trump en Zelensky zullen tijdens hun overleg, dat om 19.00 uur Nederlandse tijd begint, verder spreken over een herzien 20-puntenplan voor het beëindigen van de oorlog. Het is nog altijd wachten op een officiële reactie van Rusland daarop. Het Kremlin heeft het tot nu toe gehouden bij dat de documenten nog bestudeerd worden.
Poetin heeft vooralsnog weinig bereidheid getoond water bij de wijn te doen. Nog altijd houdt Rusland vast aan de volledige inname van de Donbas, inclusief de delen die het op dit moment nog niet bezet houdt. Zelensky heeft geopperd dat Oekraïne zich uit die delen kan terugtrekken, zolang Rusland datzelfde doet in delen die het wel in handen heeft, zodat er een gedemilitariseerde zone kan worden gecreëerd.
Thom Canters
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky en zijn Amerikaanse evenknie Donald Trump zullen tijdens hun onderhoud in Florida later vandaag ook met de leiders van verschillende Europese landen spreken. Dat heeft een woordvoerder van Zelensky gezegd. Het overleg staat in het teken van een herzien vredesplan om de oorlog te beëindigen.
Volgens Zelensky bestaat er inmiddels voor 90 procent overeenstemming met de VS over dat plan. Grootste pijnpunt blijft de status van de oostelijke provincie Donetsk. Rusland heeft zijn zinnen op de hele provincie gezet, terwijl een aanzienlijk deel nog in Oekraïense handen is. Zelensky heeft aangeboden zich uit die onbezette delen te willen terugtrekken, als Rusland dat ook doet uit delen die het op dit moment wel veroverd heeft. Dat zou de weg vrij moeten maken voor een gedemilitariseerde zone.
In aanloop naar het overleg met Trump zei Zelensky vandaag al op Telegram dat Kyiv er alles aan doet om de oorlog met Rusland te beëindigen. Of dat daadwerkelijk gebeurt, is volgens hem afhankelijk van zijn bondgenoten. Zij moeten de druk op Moskou om tot een akkoord te komen opvoeren.
Zelensky heeft vandaag al gebeld met de Britse premier Keir Starmer over het aanstaande overleg met Trump. Gisteren sprak hij ook een reeks Europese leiders over de voortgang van de besprekingen. Hoewel Zelensky regelmatig overleg voert met zijn Europese bondgenoten, spelen zij in de onderhandelingen over een eventueel akkoord een bijrol.
Thom Canters
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft zaterdagavond verschillende Europese leiders telefonisch bijgepraat over de vredesbesprekingen met Rusland en zijn ontmoeting komende zondag met de Amerikaanse president Donald Trump.
In een bericht op Bluesky laat Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, in reactie op het telefoongesprek met Zelensky weten dat zij alle pogingen verwelkomt die tot een ‘rechtvaardige en blijvende vrede’ leiden.
‘In 2026 zal de Europese Commissie de druk op het Kremlin blijven opvoeren, onze steun aan Oekraïne voortzetten en intensief samenwerken om Oekraïne te begeleiden op zijn weg naar EU-lidmaatschap.’ EU-president António Costa voegde daar op X aan toe dat de steun van het Europees bondgenootschap aan Oekraïne ‘niet zal wankelen’, of dat nu tijdens de oorlog, na vrede of gedurende de wederopbouw van het land is.
Demissionair minister-president Dick Schoof, die ook telefonisch werd bijgepraat door Zelensky, herhaalt op X dat hij en zijn collega-regeringsleiders ‘vastberaden en eensgezind’ achter Oekraïne blijven staan. ‘Dit is des te noodzakelijker nu de aanvallen op Oekraïne tijdens de kerstvakantie doorgaan, waaronder de zware aanval van gisteravond op Kyiv.’
Volgens Zelensky is de ontmoeting met Trump bedoeld om de laatste hand te leggen aan het zogeheten 20-puntenplan, dat in vrede moet voorzien tussen Oekraïne en Rusland. Hoewel Zelensky beweert dat dat plan voor ‘90 procent’ in kannen en kruiken is, is het nog onduidelijk hoe Rusland er tegenover staat.
Zelensky zei na afloop dat hij de Europese leiders dankbaar was voor hun steun. Hij meldde op X dat het overleg met de Europeanen zondag wordt voortgezet na zijn ontmoeting met Trump.
Hassan Bahara
In Kyiv en omgeving hebben 1 miljoen mensen volgens een Oekraïense energiemaatschappij nog steeds geen stroom na de Russische aanvallen van zaterdagochtend. In de regio wonen naar schatting 3 miljoen mensen. De temperatuur is volgens weerberichten 1 graad Celsius en zakt zondag en komende week naar temperaturen voortdurend onder nul.
Rusland en Oekraïne bestoken elkaar dagelijks met drones en raketten. De Oekraïense leider Zelensky zegt dat de Russische beschietingen aangeven dat het Kremlin geen vrede wil. De burgemeester van Moskou, Sergej Sobjanin, heeft zaterdag melding gemaakt van het neerhalen van acht Oekraïense drones boven Moskou in drie uur tijd en elf andere Oekraïense drones buiten de stad op weg naar Moskou.
Rusland heeft melding gemaakt van de verovering van Myrnohrad en Hoeljajpole. Myrnohrad lag vrijwel omsingeld achter de stad Pokrovsk die al in Russische handen was. Hoeljajpole ligt 100 kilometer zuidwestelijker. (ANP)
Het Oekraïense bureau voor de bestrijding van corruptie (Nabu) heeft zaterdag parlementsleden beschuldigd van het aannemen van steekpenningen. De volksvertegenwoordigers zouden deel uitmaken van een ‘georganiseerde criminele bende’ en ‘systematisch illegale voordelen hebben ontvangen voor hun stem in de Rada’, het Oekraïense parlement.
Het anticorruptiebureau noemde de verdachten niet bij naam en verzweeg wie hen zou hebben omgekocht. Het nieuwe schandaal komt aan het licht vlak na het vertrek van president Volodymyr Zelensky naar de VS, waar hij zondag president Donald Trump ontmoet.
Onderzoekers van Nabu hebben geprobeerd de kantoren van de verdachte parlementsleden te doorzoeken, maar werden belemmerd door de veiligheidsdiensten. ‘Het verhinderen van onderzoek is een directe schending van de wet’, waarschuwde Nabu. De dienst gaf niet aan of er arrestaties zijn verricht in deze zaak.
De regering van Zelensky kwam vorige maand al in opspraak door een omvangrijk corruptieschandaal rond de energievoorziening in Oekraïne. De Oekraïense president verloor een van zijn belangrijkste getrouwen, stafchef Andri Jermak. Die was geen verdachte, maar na een huiszoeking in zijn woning zwichtte hij voor de druk om te vertrekken.
Peter van Ammelrooy
Lees ook: Het ontslag van Zelensky’s rechterhand ‘laat zien dat er geen onaantastbaren zijn’ in Oekraïne
Het Russische ministerie van Defensie meldt dat het leger een Oekraïens dorp in de zuidoostelijke regio Zaporizja heeft veroverd. Het gaat om Kosivtseve, ten noorden van de stad Hoeljajpole waar de afgelopen weken zwaar is gevochten.
Volgens Moskou hebben Russische troepen meer dan 23 vierkante kilometer grondgebied veroverd bij de verovering van het dorp, wat de oostelijke troepen ‘een basis voor verdere offensieve operaties’ zou geven, aldus een verklaring op de berichtendienst Telegram.
Een Oekraïense regiment meldt op Telegram dat militairen Hoeljajpole zijn binnengetrokken en de stad aan het zuiveren waren van overgebleven Russische eenheden. Het Russische ministerie van Defensie verklaarde dat er drones zijn ingezet om te voorkomen dat nieuwe Oekraïense eenheden de stad binnenkwamen.
De Russen hebben hun aandacht ook gericht op Pokrovsk, een voormalig logistiek knooppunt ten noordoosten van het front.
Een Oekraïens militair Telegram-kanaal meldde dat Oekraïense troepen de noordelijke helft van de grotendeels verwoeste stad onder controle hadden en Russische opmars naar het centrum tegenhielden.
Er zouden versterkingen zijn gestuurd naar het nabijgelegen Myrnohrad. Het Russische ministerie van Defensie verklaarde donderdag dat de troepen bezig waren Oekraïense soldaten uit Myrnohrad te verdrijven, dat in het Russisch bekendstaat onder zijn Sovjetnaam Dimitrov.
Het Britse persbureau Reuters schrijft dat geen van de claims onafhankelijk kan worden bevestigd. Rusland bezet inmiddels ongeveer 19 procent van het Oekraïense grondgebied in het oosten en zuiden en voert een langzame opmars naar het westen, waarbij ze de afgelopen week de verovering van een aantal dorpen hebben geclaimd.
Peter van Ammelrooy
Bij nachtelijke luchtaanvallen door Rusland zaterdag op Kyiv zijn volgens burgemeester Vitali Klitschko van de Oekraïense hoofdstad minstens elf mensen gewond geraakt. Over de ernst van hun verwondingen is niets bekendgemaakt.
Bij de beschietingen door het Russische leger werd onder meer een appartementengebouw van 17 verdiepingen getroffen. Daarbij brak brand uit. De burgemeester had rond 02.00 uur vannacht de bevolking van Kyiv opgeroepen de schuilkelders in te gaan.
Het Oekraïense leger sprak van een grootschalig bombardement van Kyiv met drones en raketten. Reddingsdiensten zeggen dat zeven locaties werden getroffen. Het energiebedrijf DTEK zei dat de stroomtoevoer naar een deel van de stad is gestaakt.
De Russen sloegen in heel Oekraïne toe, ook in gebieden die grenzen aan Polen. In het zuidoosten van het buurland werden de vliegvelden van Rzeszów en Lublin tijdelijk gesloten.
De Poolse luchtmacht liet straaljagers opstijgen om het luchtruim te bewaken. De Polen hebben samen met andere NAVO-lidstaten de afgelopen maanden regelmatig drones proberen te onderscheppen die over Pools grondgebied vlogen op weg naar doelwitten in Oekraïne.
Peter van Ammelrooy
Rusland voert in de nacht van vrijdag op zaterdag grootschalige luchtaanvallen uit meerdere gebieden in Oekraïne, waaronder de hoofdstad Kyiv. Dat hebben de lokale autoriteiten gemeld. Journalisten van persbureau AFP meldden luide explosies in Kyiv.
‘Het luchtafweersysteem is geactiveerd. Blijf in de schuilkelders!’, schreef burgemeester van de stad Vitali Klitsjko op Telegram. Rond 1.50 uur lokale tijd (0.50 uur Nederlandse tijd) gold voor het hele Oekraïense grondgebied het luchtalarm.
Ook de regio’s Tsjernihiv, Mykolajiv, Charkiv en Zjytomyr werden volgens de Oekraïense luchtmacht onder vuur genomen. Het Oekraïense leger maakte melding van aanvallen met drones en raketten. Onder meer de Oekraïense energie-infrastructuur zou een doelwit zijn geweest. De omvang van de schade is nog onduidelijk.
Belga
De Oekraïense president Zelensky bevestigt dat zijn ontmoeting met de Amerikaanse president Trump zondag plaatsvindt in Mar-a-Lago, Trumps landgoed in Florida. Die ontmoeting is bedoeld om het 20-puntenplan te finaliseren, zegt Zelensky.
Het moet met name gaan over veiligheidsgaranties voor Oekraïne en over de wederopbouw van het land. Volgens Zelensky is 90 procent van het plan gereed.
Of Rusland er ook zo over denkt is de vraag. Eerder vandaag lieten de Russen weten met de VS te hebben gebeld over het plan, maar hun inhoudelijke reactie is onbekend.
Rusland houdt vooralsnog vast aan de eis de volledige Donbas in handen te krijgen, ook het deel dat het niet is bezet. Oekraïne bood deze week een opening door te zeggen dat het bereid is troepen uit dat deel terug te trekken, maar dan moet Rusland ook troepen terugtrekken uit het gebied. Dat lijkt voor Rusland niet bespreekbaar.
Joram Bolle
Russische vertegenwoordigers hebben gebeld met Amerikaanse gezanten over het 20-puntenplan van Oekraïne en de VS. Dat meldt het Kremlin. Wat Rusland inhoudelijk van het plan vindt is onbekend. Kremlin-woordvoerder Dimitri Peskov zegt dat is overeengekomen om ‘de dialoog voort te zetten’.
Volgens het Kremlin is het gesprek gevoerd door Joeri Oesjakov, Poetins assistent op het gebied van buitenlandse zaken. Persbureau Reuters schrijft dat ook Kirill Dmitriëv deelnam, de voorzitter van het staatsinvesteringsfonds van Rusland die nu de hoofdonderhandelaar van de Russen is.
Komende zondag ontmoeten president Zelensky en president Trump elkaar naar verluidt in Florida. Mogelijk komt daar de Russische reactie op het plan ter sprake.
Pijnpunt blijft de status van de Donbas. Rusland wil die volledig in handen krijgen, Oekraïne wil zich alleen deels terugtrekken uit het onbezette gedeelte als ook Rusland zich deels terugtrekt. Dat wil Poetin niet, bleek deze week weer.
De Russische krant Kommersant meldt dat Poetin tegenover zakenmensen vertelde dat de hele Donbas in Russische handen moet komen. Hij zou wel openstaan voor het uitruilen van andere delen onder Russische controle.
Joram Bolle
De ontmoeting tussen Trump en Zelensky vindt komende zondag plaats op Trumps landgoed Mar-a-Lago in Florida. Dat meldt de doorgaans goed ingevoerde verslaggever van Axios Barak Ravid op X op basis van Oekraïense bronnen. Zelensky zei eerder vandaag al dat hij Trump snel zou treffen.
Er is nog geen bevestiging vanuit het Witte Huis. Onduidelijk is ook wat de ontmoeting exact moet opleveren. De VS en Oekraïne hebben deze week hun 20-puntenplan voor vrede overhandigd aan Rusland, dat nog niet heeft gereageerd.
Trump ontmoet een dag later de Israëlische premier Netanyahu, ook in Florida. Die wil naar verluidt opties bespreken voor een nieuwe aanval op Iran. Ook de voortgang van het staakt-het-vuren in Gaza ligt op tafel.
Joram Bolle
De Oekraïense president Zelensky zegt in de ‘nabije toekomst’ een ontmoeting te hebben met president Trump over de vredesdeal met Rusland. Dat schrijft hij op X. Wanneer de ontmoeting precies moet plaatsvinden is onduidelijk, al zegt Zelensky dat er ‘voor nieuwjaar’ veel besloten kan worden. De VS hebben de ontmoeting nog niet bevestigd.
Afgelopen week hebben Oekraïne en de VS een aangepast vredesplan van 20 punten voorgelegd aan Rusland. Dat zegt het nog te bestuderen, maar de kans is klein dat het Kremlin akkoord gaat. In het voorstel staat dat Oekraïne zich terugtrekt uit een deel van de Donbas, maar Rusland moet dat ook doen om een gedemilitariseerde zone te creëren. Rusland heeft steeds het standpunt gehad dat het de hele Donbas in handen moet krijgen.
Joram Bolle
Sergei Udaltsov, een linkse criticus van de Russische president Vladimir Poetin, is donderdag door een rechtbank in Moskou veroordeeld tot zes jaar strafkolonie wegens het rechtvaardigen van terrorisme. De straf was een jaar korter dan de zeven jaar die het openbaar ministerie had geëist.
Kort voor de uitspraak verklaarde Udaltsov dat hij een ‘onbeperkte hongerstaking tot de dood’ zou beginnen als hij veroordeeld zou worden. Na de uitspraak werd hij door het oppositionele mediakanaal Meduza als volgt geciteerd: ‘Een schandelijke beslissing. Ik hoop dat iedereen die hieraan heeft meegewerkt ter verantwoording zal worden geroepen. Vervloekt, jullie honden. Ik wens jullie dit met heel mijn hart toe.’
Udaltsov, wiens vrouw Anastasia voor de Communistische Partij in de Russische Doema zit, steunt de oorlog van Rusland tegen Oekraïne, maar wordt beschouwd als een criticus van Poetin. Volgens Meduza vloeit de vervolging van Udaltsov voort uit zijn artikel ‘Hoe marxisten in terroristen werden veranderd’. Daarin sprak hij zijn steun uit voor een andere groep Russische activisten die door de binnenlandse inlichtingendienst FSB werden beschuldigd van het vormen van een terroristische organisatie. De activisten werden eerder deze maand door een militaire rechtbank veroordeeld tot gevangenisstraffen van 16 tot 22 jaar.
Udaltsov was van 2011 tot 2013 een prominente leider van de Russische protestbeweging, die zich verzette tegen de terugkeer van Poetin als president. In 2014 werd Udaltsov veroordeeld tot 4,5 jaar gevangenisstraf op beschuldiging van zijn rol in het organiseren van demonstraties tegen Poetin, die uitmondden in massale onrust. Hij werd in 2017 vrijgelaten.
Belga
Oekraïne heeft donderdag een grote raffinaderij in Rusland aangevallen met Britse Storm Shadow-kruisraketten. Dat heeft de militaire staf van het Oekraïense leger bekendgemaakt.
De raffinaderij van Novosjachtinsk in de zuidelijke regio Rostov, vlak bij de Oekraïense grens, werd geraakt door verschillende raketten die 'meerdere explosies' veroorzaakten, aldus de generale staf op X.
De Britse hightechraketten zijn al eerder ingezet op Russisch grondgebied. Ze behoren tot de modernste kruisraketten van Europese makelij. Met de supersnelle, 5 meter lange en 1.300 kilo zware Storm Shadow-raketten, die ook kunnen doordringen tot betonnen bunkers, kan Oekraïne diep in de Russische grensregio’s verrassingsaanvallen uitvoeren.
Volgens het Oekraïense leger is de raffinaderij van Novosjachtinsk een van de belangrijkste leveranciers van aardolieproducten in het zuiden van Rusland. De site zou 'rechtstreeks betrokken zijn bij de bevoorrading van het Russische leger', onder meer met diesel en kerosine.
Oekraïne wordt dagelijks aangevallen met drones en raketten uit Rusland. Het land slaat terug door energie-infrastructuur in het buurland aan te vallen.
Belga
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft op Eerste Kerstdag ‘een zeer goed’ telefoongesprek gevoerd met de Amerikaanse onderhandelaars Steve Witkoff en Jared Kushner over hoe zij kunnen toewerken naar het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. Dat meldt de president op X.
Volgens Zelensky zouden er ‘inhoudelijke details’ en ‘ideeën’ zijn uitgewisseld die ‘kunnen bijdragen aan een gemeenschappelijk resultaat en duurzame vrede’. Op de inhoud van die details gaat de president niet in. Gisteren presenteerde Zelensky nog het in samenwerking met Washington opgestelde 20-puntenplan, dat een einde moet maken aan de Russische invasie die al bijna vier jaar duurt.
Dat voorstel is een herziening van het eerder door de VS en Rusland gepresenteerde 28-puntenplan. Daarin stonden enkele voorstellen die zeer pijnlijk en niet-onderhandelbaar waren voor Oekraïne, zoals het opgeven van grondgebied in de Donbas. Volgens het nieuwe Amerikaans-Oekraïense plan zouden onder meer de huidige frontlijnen worden bevroren en zou er een gedemilitariseerde bufferzone moeten komen tussen Oekraïens en Russisch gebied.
Een reactie van het Kremlin is tot dusver uitgebleven. Ondertussen gingen de Russische aanvallen wel door. Het voorstel van de Duitse bondskanselier Merz voor een kerstbestand werd eerder al door Moskou verworpen. Volgens de Oekraïense autoriteiten zouden het afgelopen etmaal zeker vier doden en negentien gewonden zijn gevallen door Russische aanvallen. Ook zitten steden en dorpen zonder stroom door schade aan energie-infrastructuur.
Ook Rusland meldde vandaag Oekraïense droneaanvallen in de Russische haven van Temrjoek. Daardoor zouden twee opslagtanks voor olie in de brand zijn gevlogen.
Marieke de Ruiter
Rusland heeft nog niet gereageerd op het Amerikaans-Oekraïense 20-puntenplan dat een einde zou moeten maken aan de oorlog. Volgens Kremlin-woordvoerder Dimitri Peskov analyseert Rusland op dit moment de documenten. De Oekraïense president Zelensky zei gisteren nog dat hij voor vandaag een reactie verwachtte.
Dat gebeurde dus niet. Het Kremlin wilde wel kwijt dat president Poetin de Amerikaanse president Trump een gelukkige kerst heeft gewenst. Een snel telefoongesprek tussen de twee over het vredesplan zit er vooralsnog niet in, aldus het Kremlin.
De kans is zeer klein dat Rusland akkoord gaat met het plan. Rusland houdt tot nu toe vast aan de eis dat Oekraïne de hele Donbas opgeeft, ook het deel van de regio dat nog niet bezet is door Rusland. In het 20-puntenplan oppert Oekraïne dat ook Rusland zich terugtrekt uit een deel van de Donbas. Die delen zouden dan een gedemilitariseerde zone vormen.
Een videoboodschap op kerstavond van Zelensky stond ook in het teken van de oorlog. Hij zei dat de Russen één ding niet kunnen bombarderen of bezetten: ‘Ons Oekraïense hart, ons geloof in elkaar en onze eenheid.’
De grootste wens van Oekraïne is vrede, aldus Zelensky. ‘Eenieder van ons zal misschien denken: moge hij sterven’, aldus Zelensky, refererend aan Poetin. ‘Maar als we ons wenden tot God, vragen we natuurlijk iets groters.’ Vanuit het Kremlin lokten Zelensky's uitspraken weer een reactie uit van Peskov, die Zelensky ‘onbeschaafd en verbitterd’ noemde.
Joram Bolle
In de Russische haven van Temrjoek zijn vanochtend twee opslagtanks voor olie in brand gevlogen nadat zij door drones waren getroffen. Volgens Russische media gaat het om een Oekraïense droneaanval. De brand besloeg een gebied van ongeveer tweeduizend vierkante meter. Inmiddels zijn de vlammen geblust. De Oekraïense autoriteiten hebben niet op de aanval gereageerd.
De regio Krasnodar, waarin Temrjoek ligt, is vaker doelwit van Oekraïense droneaanvallen. Niet zelden is daarbij de Russische energie-infrastructuur het doelwit. Zo raakte volgens de Russische autoriteiten enkele dagen geleden een pijpleiding beschadigd door onderdelen van een neergehaalde drone. Met dit soort aanvallen wil Oekraïne de inkomsten van het Kremlin uit olie en gas inperken.
Temrjoek ligt hemelsbreed enkele tientallen kilometers van de militaire haven van Novorossiejsk, waar Oekraïne ruim een week geleden verrassend een Russische onderzeeër wist te raken. Die duikboot was honderden miljoenen euro’s waard. De gevolgen van de aanval van vanochtend lijken minder ingrijpend.
Pepijn de Lange
De Russische gezant Kirill Dmitriev heeft bij president Vladimir Poetin verslag uitgebracht over zijn gesprekken met de Amerikaanse onderhandelaars van afgelopen weekend. Vermoedelijk ging dat over het Amerikaans-Oekraïense twintigpuntenplan, waarvan president Volodymyr Zelensky vandaag details naar buiten heeft gebracht. Het Kremlin zegt nog bezig te zijn met het formuleren van een reactie.
Het plan dat nu op tafel ligt, is een herziene versie van het 28-puntenplan dat de VS en Rusland eerder hadden opgesteld. Hoewel het gaat om een afgezwakte variant van het Russisch-Amerikaanse plan, ligt de inzet van beide partijen nog altijd ver uit elkaar. Het is dan ook zeer onwaarschijnlijk dat de Russen zullen instemmen met het nieuwe voorstel.
Zelensky zei vandaag nog een reactie van de Russen te verwachten. Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov wilde vanochtend nog niet ingaan op het voorstel. Hij voegde toe dat Rusland zijn reactie niet via de media zal communiceren.
Jasper Daams
Kyiv is bereid om zijn troepen terug te trekken uit delen van de regio Donetsk die momenteel nog in Oekraïense handen zijn. Die delen zouden dan een gedemilitariseerde zone worden. Dat is een van de punten uit een nieuw Amerikaans twintigpuntenplan, waarvan president Volodymyr Zelensky de eerste details naar buiten heeft gebracht. Daarin blijven de verschillen met Rusland echter groot.
Het plan komt als reactie op het 28-puntenplan dat de VS vorige maand met Rusland had opgesteld. Daarin stonden enkele punten die werden beschouwd als zeer pijnlijk voor Oekraïne, waaronder het opgeven van bezet gebied. Volgens critici kwam het plan neer op capitulatie van de Oekraïners.
De afgelopen weken hebben Oekraïne en Rusland via de Amerikanen onderhandeld over wijzigingen aan het plan. Dat heeft geleid tot dit nieuwe voorstel. Hoewel Oekraïne iets toegeeft wat Donetsk betreft, lijkt een einde aan de oorlog nog ver weg.
Volgens Zelensky moeten onder meer de huidige frontlijnen worden bevroren en zou er mogelijk een gedemilitariseerde bufferzone kunnen komen tussen het Oekraïense en het Russische gebied. De Russen willen juist al het Oekraïense territorium in de Donbas hebben, inclusief de gebieden die in Oekraïense handen zijn.
Ook over de toekomst van de kerncentrale in Zaporizja zijn beide partijen het nog altijd niet eens. In het nieuwe plan staat dat Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten deze gezamenlijk zouden beheren.
Het voorstel wordt nu voorgelegd aan de Russen. Zelensky verwacht vandaag nog een antwoord uit Moskou. Ook heeft hij opgeroepen tot een ‘ontmoeting met de VS op leidersniveau om de gevoelige kwesties te bespreken’. Of de Russische president Vladimir Poetin daarbij aanwezig zou moeten zijn, zei Zelensky niet.
Jasper Daams
Bij de ontploffing in het zuiden van Moskou zijn vannacht drie doden gevallen, meldt het Russische Onderzoekscomité. Het zou gaan om de twee agenten over wie de autoriteiten eerder meldden dat zij gewond waren geraakt. De derde was volgens Rusland een ‘verdacht persoon’ die het explosief mogelijk heeft laten afgaan.
De explosie vond plaats op de plek waar eerder deze week een Russische legerofficier werd gedood. Rusland houdt er rekening mee dat het ging om een aanslag van de Oekraïense veiligheidsdiensten.
Voorafgaand aan de explosie van vannacht zouden de twee agenten de verdachte hebben benaderd toen hij in de buurt kwam van hun dienstauto. Op dat moment ging het explosief af, aldus het Onderzoekscomité, dat onderzoek doet naar zware misdaden. Oekraïne heeft zich nog niet uitgesproken over mogelijke betrokkenheid.
Jasper Daams
In Moskou zijn twee politieagenten in de nacht van dinsdag op woensdag gewond geraakt bij een 'incident' in de buurt van de plek waar deze week een Russische generaal om het leven kwam, aldus de autoriteiten. Lokale media melden op basis van ooggetuigen dat er sprake was van een explosie.
Het gebied was afgesloten door een grote politiemacht, volgens beelden die door de Russische televisie werden uitgezonden.
Het incident gebeurde in een straat vlak bij de straat waar generaal Fanil Sarvarov, hoofd van de trainingsafdeling binnen de krijgsmacht, maandag om het leven kwam door een explosief dat onder een auto was geplaatst.
Sinds het begin van het Russische offensief tegen Oekraïne in februari 2022 zijn verschillende Russische generaals, lokale functionarissen en publieke figuren die het offensief steunden, omgekomen bij explosies in zowel Rusland als het bezette deel van Oekraïne. Kyiv heeft soms de verantwoordelijkheid voor deze aanslagen opgeëist.
Het Oekraïense leger heeft zich teruggetrokken uit de stad Siversk, gelegen in de regio Donetsk. Dat meldt het Oekraïense leger op Telegram. De terugtrekking was noodzakelijk om ‘levens te redden en de gevechtskracht van de eenheden te behouden’. Russische troepen zouden in en rond Siversk volgens het Oekraïense leger te sterk zijn, door hun ‘aanzienlijke numerieke overmacht’ en ‘constante druk van kleine eenheden onder moeilijke weersomstandigheden’.
Siversk is een kleine stad, maar heeft een groot strategisch belang. De stad vormt een verdedigingslinie voor de enige twee grotere steden in Donetsk die nog in Oekraïense handen zijn: Kramatorsk en Slovjansk. Russische troepen proberen Siversk al sinds juli 2022 in te nemen. Voor de invasie woonden er ongeveer tienduizend mensen in de stad; inmiddels zijn er naar schatting slechts enkele honderden burgers over.
De regio Donetsk speelt een centrale rol in de vredesbesprekingen. Rusland eist de volledige controle over de Donbas, inclusief delen van Donetsk die Rusland momenteel niet bezet. Eerder kwamen de Amerikanen al met het idee om het onbezette deel van Donetsk te veranderen in neutraal terrein, en er een ‘speciale economische zone’ van te maken. Oekraïne houdt tot nu toe voet bij stuk en weigert het resterende deel van Donetsk op te geven.
Begin deze maand claimde Rusland de inname van een andere strategisch belangrijke stad in de Donetsk-regio: Pokrovsk, tachtig kilometer zuidelijker. Kyiv heeft tot dusver ontkend dat het Russische leger de belangrijke logistieke doorvoerplaats geheel heeft veroverd. Met het verlies van Siversk komt het Oekraïense leger onder nog grotere druk te staan aan de frontlinie in Donetsk.
Het is daarmee een zware dag voor het Oekraïense leger, dat tevens werd getroffen door een massaal Russisch bombardement. Drie westelijke provincies zaten vandaag vrijwel volledig zonder elektriciteit.
Uma Kagenaar
Grote delen van Oekraïne hebben te maken met stroomuitval door de zware Russische luchtaanval van vannacht. Vooral het westen van het land is zwaar getroffen. De provincies Rivne, Ternopil en Chmelnytsky zaten vanochtend volgens het Oekraïense ministerie van Energie ‘vrijwel geheel’ zonder elektriciteit.
Eerder vandaag meldden de Oekraïense autoriteiten dat bij de Russische aanvallen drie mensen zijn gedood. Twaalf Oekraïners raakten gewond. Rusland zette bij de aanval meer dan zeshonderd drones en raketten in, waarmee het de vierde grootste luchtaanval was sinds het begin van de invasie.
Door de aanhoudende Russische bombardementen op het elektriciteitsnet krijgen Oekraïense steden steeds vaker te maken met stroomuitval, die bovendien geregeld urenlang duurt. Tijdens periodes zonder elektriciteit zitten mensen doorgaans ook zonder verwarming en stromend water. De temperatuur ligt in het grootste deel van Oekraïne momenteel rond het vriespunt, maar vannacht wordt 5 tot 10 graden vorst voorspeld.
Daan de Vries
Berichtendienst Whatsapp is in Rusland al enkele dagen slecht bereikbaar. Whatsapp, eigendom van Facebook-moederbedrijf Meta, stelt in een verklaring dat de Russische overheid de app geleidelijk probeert te blokkeren.
Volgens de Russische overheidscensor Roskomnadzor doet Whatsapp te weinig om te voorkomen dat gebruikers via de app ‘terroristische daden’ en andere misdaden beramen. De verstoringen volgen volgens Roskomnadzor op ‘herhaaldelijke schendingen’ van de Russische mediawet. Deze zomer gebruikte Rusland datzelfde argument voor een verbod op het voeren van telefoongesprekken via apps als Whatsapp en Telegram. Het sturen van tekstberichten bleef aanvankelijk wel mogelijk.
Tientallen miljoenen Russen maken gebruik van Whatsapp, waarmee de app een van Ruslands populairste berichtendiensten is. Deze week klagen gebruikers dat de app regelmatig crasht en dat verstuurde berichten niet aankomen bij de ontvanger. Critici vermoeden dat het Kremlin westerse berichtendiensten in de ban doet om Russen aan te zetten om over te stappen op Max, een app die in opdracht van de Russische overheid is ontworpen.
Max biedt de autoriteiten de mogelijkheid om het gedrag van Russische gebruikers in de gaten te houden. Door een grootschalige overheidscampagne kunnen Russen al maanden niet om Max heen: de app duikt op in reclamefilmpjes op televisie en online, bekende Russen prijzen Max aan en op alle nieuwe smartphones moet de app standaard geïnstalleerd staan.
Daan de Vries
Het Russische leger heeft vannacht en vanochtend meer dan zeshonderd drones en raketten afgevuurd op Oekraïense steden. Bij de aanval zijn zeker drie doden gevallen. Ook is op verschillende plekken in het land de elektriciteit uitgevallen, waardoor duizenden Oekraïners zonder verwarming zitten. De dodelijke slachtoffers vielen in Kyiv en de West-Oekraïense provincies Zjytomyr en Chmelnytsky.
De Russische aanval van vannacht is de op vier na grootste sinds het begin van de invasie. Volgens de Oekraïense luchtmacht vuurde Rusland in totaal 635 drones en 38 raketten af. De tien grootste aanvallen dateren allemaal van het afgelopen half jaar.
Net als voorgaande jaren heeft Rusland zijn luchtaanvallen op het Oekraïense elektriciteitsnet in aanloop naar de wintermaanden flink opgevoerd, omdat grootschalige stroomuitval in deze periode de zwaarste gevolgen heeft voor de Oekraïense bevolking. De temperaturen liggen in het grootste deel van Oekraïne momenteel rond het vriespunt.
In de Zuid-Oekraïense havenstad Odesa heeft Rusland opnieuw delen van de haven aangevallen. Rusland heeft de haven van Odesa, de grootste van Oekraïne, de afgelopen weken vrijwel dagelijks onder vuur genomen. Ook het elektriciteitsnet van Odesa was vannacht opnieuw doelwit, meldt gouverneur Oleh Kiper.
Daan de Vries
Het Russische leger heeft gisteravond een luchtaanval uitgevoerd op de haven van de Zuid-Oekraïense stad Odesa. Bij de aanval raakten een schip en een onderdeel van de haven beschadigd, meldt Oleh Kiper, de gouverneur van de provincie Odesa. Zondagavond viel Rusland ook de elektriciteitsvoorziening van Odesa aan, waardoor meer dan 100 duizend inwoners zonder stroom kwamen te zitten.
Odesa is de afgelopen weken vrijwel elke dag het doelwit van Russische bombardementen, veelal gericht op het stroomnet en de haveninfrastructuur. De aanval van zondag trof, naast de elektriciteitsvoorziening, onder meer een grote opslagplaats voor plantaardige olie, waarna duizenden tonnen zonnebloemolie in vlammen opgingen. Vrijdag nam Rusland de enige brug onder vuur die de provincie Odesa verbindt met buurland Moldavië. Een andere brug is door aanhoudende Russische aanvallen al langer buiten bedrijf.
Volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky probeert het Russische leger Oekraïne met de reeks aanvallen ‘de toegang tot de zee te ontzeggen’. Odesa is de belangrijkste havenstad van Oekraïne en speelt een cruciale rol in de Oekraïense graanexport. Sinds de Russische invasie is het economische belang van Odesa verder toegenomen, omdat een groot deel van de Oekraïense kust door Rusland wordt bezet.
Daan de Vries
Oekraïense verzetsstrijders hebben op Russisch grondgebied twee militaire vliegtuigen in brand gezet. Dat meldt de Oekraïense militaire inlichtingendienst. De sabotageactie zou zijn uitgevoerd in de Russische provincie Lipetsk bij een militaire luchthaven, zo’n 340 kilometer van de Oekraïense grens.
Volgens The Kyiv Independent zou de actie minutieus zijn voorbereid door de Oekraïeners, die niet bij het leger horen. Zo zouden ze twee weken lang de roosters van bewakers van de militaire basis hebben bestudeerd, om een moment te vinden waarop ze de beveiliging konden omzeilen. Volgens de Oekraïense militaire inlichtingendienst hebben de vliegtuigen, beide van het type Su-30, voor zo’n honderd miljoen dollar schade geleden.
Sinds de grootschalige invasie van Rusland zijn er in Oekraïne verzetsgroepen actief tegen de bezetting. De groepen zijn vaak strak georganiseerd, en zijn verantwoordelijk voor tientallen sabotageacties sinds 2022. De groeperingen houden zich ook bezig met het inwinnen van militaire inlichtingen en pleegden meerdere liquidaties op Russische militairen en politici.
Dana Holscher
Vrijgelaten Russische krijgsgevangenen worden na hun terugkeer naar Rusland wekenlang ondervraagd door de Russische geheime dienst. Dat schrijft The Wall Street Journal op basis van gesprekken met familieleden van krijgsgevangenen en een vertegenwoordiger van een Russische mensenrechtenorganisatie.
De meeste gevangenen moeten vervolgens gedwongen terugkeren naar het front. Dit terwijl de Geneefse Conventies, die ook door Rusland zijn ondertekend, de inzet van oud-krijgsgevangenen bij oorlogshandelingen verbieden.
Oekraïne en Rusland ruilen geregeld groepen krijgsgevangenen uit. De Russische legerleiding wantrouwt militairen die door Oekraïne gevangen zijn genomen, blijkt uit de verklaringen in The Wall Street Journal. Tijdens langdurige ondervragingen moeten zij bewijzen dat zij zich niet vrijwillig hebben overgegeven, een vergrijp waarop in Rusland een jarenlange gevangenisstraf staat. Dit voorjaar kreeg een vrijgelaten Russische krijgsgevangene 15 jaar cel vanwege ‘vrijwillige overgave’ en desertie.
Na de ondervraging moeten de meeste voormalige krijgsgevangenen terug naar hun militaire eenheid. Hun commandanten ontvangen hen daar met wantrouwen en minachting: sommigen krijgen geen wapens en mogen alleen schoonmaaktaken uitvoeren, anderen worden mishandeld of zonder steun op levensgevaarlijke missies gestuurd.
Daan de Vries
De informatie die de Russische president Vladimir Poetin van zijn generaals krijgt over het verloop van de oorlog in Oekraïne, komt niet overeen met de werkelijkheid. Dat zeggen twee anonieme westerse functionarissen tegen de Britse krant Financial Times. Poetin heeft daardoor een te rooskleurig beeld van de terreinwinst die het Russische leger in Oekraïne boekt, en zou daarom minder geneigd zijn om de oorlog te beëindigen.
Tijdens zijn jaarlijkse persconferentie zei Poetin vrijdag nog dat Rusland ‘langs de hele frontlinie’ aan de winnende hand is. In werkelijkheid heeft Rusland het afgelopen jaar slechts mondjesmaat terrein gewonnen, ten koste van enorme verliezen.
Dat de Russische legerleiding niet altijd eerlijk is tegen de president, bleek eind vorige maand tijdens Poetins bezoek aan een Russisch commandocentrum. Generaal Sergej Koezovlev zei tegen Poetin dat het Noord-Oekraïense stadje Koepjansk geheel in Russische handen was.
Drie dagen later deelde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky een video van zichzelf, gefilmd aan de stadsgrens van Koepjansk. Ook volgens onafhankelijke waarnemers heeft Rusland de stad nooit volledig onder controle gehad. Deze maand wist Oekraïne bovendien een groot deel van Koepjansk te heroveren. De onterechte claim dat Rusland Koepjansk had veroverd, leidde tot woede onder pro-Russische militaire bloggers. Volgens de bloggers brengen de generaals met hun leugens de levens van Russische militairen in gevaar.
Volgens de bronnen van de Financial Times krijgt Poetin ook onjuiste informatie over de militaire krachtsverhoudingen en over de sterftecijfers aan Russische en Oekraïense zijde. De Russische president is er daardoor nog altijd van overtuigd dat Rusland de oorlog op het slagveld kan winnen. Mede daarom heeft Poetin het voor Rusland bijzonder gunstige vredesvoorstel van de Amerikaanse regering naast zich neergelegd, schrijft de krant.
Daan de Vries
In Moskou is bij een explosie een Russische legerofficier om het leven gekomen. Het gaat om luitenant-generaal Fanil Sarvarov, hoofd van de afdeling operationele training van de Russische legerstaf. Een bom onder zijn auto werd tot ontploffing gebracht.
Het Russische Onderzoekscomité is begonnen met een onderzoek. Een woordvoerder heeft gezegd dat er rekening wordt gehouden met verschillende scenario’s. Een daarvan is dat de explosie het werk is van de Oekraïense inlichtingendiensten.
Sinds het begin van de grootschalige invasie zijn meerdere hooggeplaatste Russische militairen gedood bij acties die Moskou toeschrijft aan Kyiv. Begin dit jaar maakte een autobom in Moskou een einde aan het leven van Jaroslav Moskalik, hoofd van het operationele directoraat van de Russische legerstaf.
Thom Canters
Frankrijk is verheugd dat Rusland bereid is tot een direct gesprek tussen de leiders van de twee landen. President Emmanuel Macron ‘verwelkomt’ dat het Kremlin zich openlijk achter het voorstel heeft geschaard, staat in een verklaring van het Elysée van dit weekend. ‘In de komende dagen bepalen we hoe we dat het beste aan kunnen pakken.’
Macron zette afgelopen week de deur open voor de directe gesprekken met president Vladimir Poetin over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. Volgens hem is het in het belang van Europa en Oekraïne ‘om dit gesprek weer op te pakken in de komende weken’. Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov stelde daarop dat Poetin daartoe bereid is ‘als er wederzijdse politieke wil is’.
Kort na de grootschalige Russische invasie begin 2022 wierp Macron zich op als bemiddelaar in het conflict. Die gesprekken kwamen echter al snel stil te liggen. Afgelopen zomer spraken Macron en Poetin elkaar weer voor het eerst in drie jaar.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft gezegd dat zijn Europese bondgenoten zich primair moeten richten op de door de VS geleide onderhandelingen. ‘Als dat niets wordt, zullen we allemaal over andere opties nadenken’, zei hij. De VS hebben voorgesteld dat een Russische en Oekraïense delegatie met elkaar om tafel gaan. Zelensky heeft gezegd daartoe bereid te zijn.
Thom Canters
Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog in Oekraïne van afgelopen week:
• De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is bereid tot direct overleg met Rusland in de VS. Zelensky zegt een voorstel van de Amerikaanse regering te steunen. Hij wil wel dat het overleg de weg vrijmaakt voor de vrijlating van de krijgsgevangenen of directe onderhandelingen met de Russische president Vladimir Poetin. De VS hebben voorgesteld om in Florida gesprekken te voeren samen met Oekraïense en Russische vertegenwoordigers.
• In Miami voerden Rusland en de Verenigde Staten afgelopen weekend gesprekken over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. ‘De gesprekken verlopen constructief’, zei Kirill Dmitriev, de speciale gezant van de Russische president Vladimir Poetin, tegen journalisten.
• Tijdens een EU-top in Brussel afgelopen week is geen overeenstemming bereikt over het gebruik van bevroren Russische tegoeden om Oekraïne te steunen. In plaats daarvan leent de EU 90 miljard euro op de kapitaalmarkt.
Lees hier het volledige liveblog van afgelopen week terug.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant