Wereldwijd is onder aanvoering van Donald Trump de aanval op de rechtsorde geopend. Steeds vaker is het recht van de sterkste leidend. Het Volkskrant-commentaar bespreekt de belangrijkste verschuivingen van 2025. Vandaag deel 8: de oorlog in Oekraïne.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Agressie wordt beloond in modern Europa, al meer dan tien jaar. In 2014, toen Vladimir Poetin met de Krim een deel van Oekraïne inlijfde, reageerde Europa, onder leiding van Angela Merkel en Barack Obama, slap en afstandelijk. Toen Poetin vervolgens oorlog stookte in Oost-Oekraïne, werd hij afgekocht met de Minsk-akkoorden. Europa trok zijn eeuwige troefkaart, appeasement – alweer vergeefs. De Europeanen wilden Rusland niet kwijt als handelspartner, Duitsland vergrootte zijn energie-afhankelijkheid, en militair sliep Europa rustig door.
Dit was meer dan strategische blindheid – het was geopolitiek leven op de pof: wij zetten lekker ons luie leventje voort, de Amerikanen komen vroeg of laat de troep wel opruimen. Het is wrang, maar de Oekraïners krijgen de rekening gepresenteerd voor ons historische falen. Amerika en Rusland willen de buit verdelen. Rusland wil zijn invloedssfeer in Oost-Europa terug, en Amerika zoekt ‘strategische stabiliteit’ (en economisch gewin) met Rusland.
De Europeanen hebben maar één vraag te beantwoorden: kunnen we en willen we er nog wat aan doen? Als de opkomst van pro-Poetin-krachten in heel Europa blijft samengaan met politieke kortzichtigheid van het Belgische soort (waardoor de inzet van Russische bevroren tegoeden werd geblokkeerd), zal vrij Europa ten onder gaan aan zijn eigen pyrrusoverwinningen.
Binnenkort duurt Poetins invasie van Oekraïne, waarmee hij binnen een week de klus had willen afmaken, langer dan Hitlers invasie van de Sovjet-Unie. Oekraïne blijft de taaie rots waarop Poetins wrede revanchisme stukloopt. Maar het land betaalt een hoge prijs, niet alleen met tienduizenden oorlogsdoden maar ook als maatschappij, zoals te zien is in de hardhandige wijze waarop nieuwe rekruten van straat worden geplukt. Het land smacht naar vrede, maar die moet houdbaar zijn en perspectief bieden. Om dat te bereiken, heeft het meer Europese hulp nodig dan het nu krijgt. Militaire, diplomatieke, financiële hulp – geworteld in welbegrepen Europees eigenbelang. Want in deze oorlog wordt een nieuwe Europese veiligheidsorde geboetseerd.
Trumps vredesproces claimt het zwijgen der wapens dichterbij te brengen, maar biedt tot dusver Poetin slechts extra redenen om zich vast te bijten in maximalistische oorlogsdoelen. Toch moet de kans op vrede in 2026 niet worden uitgesloten: Oekraïne’s problemen krijgen veel media-aandacht in het Westen, die van Rusland blijven grotendeels verscholen achter een dikke mist van autoritaire propaganda.
Trumps terugkeer bracht duidelijkheid: de Oekraïners en andere vrije Europeanen staan er alleen voor. Trump heeft gebroken met de rol als hoeder van een liberale en multilaterale wereldorde. Hij wil de banden met Rusland aanhalen, maar de oorlog verhindert dat. Het is dus aan Europa om de minimumeisen te bewaken van een toekomstig akkoord. En ondertussen Oekraïne meer te steunen dan tot dusver – en de druk op Poetin te verhogen.
Dat is de vraag voor deze generatie Europeanen: kunnen we ons oprichten en door Oekraïne te redden onszelf en onze vreedzame samenlevingen redden? Of laten we ons van binnenuit verscheuren, zwichten we voor extern geweld en intimidatie en verkopen we onze ziel aan de duivel in de hoop met rust te worden gelaten? De middelen om voor de eerste optie te kiezen zijn er – maar hoe zit het met de benodigde wilskracht? Dat blijft, na vier jaar oorlog, een open vraag.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant