Tot voor kort zagen Brazilianen ‘hun’ Havaianas als symbool van nationale eenheid. Maar na een reclame waarin ze al dan niet op de hak worden genomen, gooien rechtse Brazilianen – daartoe aangespoord door politici als Bolsonaro jr. – de iconische slippers massaal in de prullenbak.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant
Geen kledingstuk zo Braziliaans als de Havaianas, de goedkope en duurzame slippers waarvan elke inwoner wel een paar in huis heeft. Na een verkeerd gevallen reclame is het nationale symbool van eenheid plotseling een splijtzwam geworden tussen links en rechts, en progressief en conservatief Brazilië.
Rechtse politici en hun aanhangers gooien hun Havaianas massaal in de prullenbak. Een schoenenwinkel in de deelstaat Santa Catarina verkoopt ze voor de bodemprijs van 1 real (15 eurocent). De keten, Calçados Guarani, wil niets meer met Havaianas te maken hebben, ‘vanwege de provocatie van de conservatieve populatie, waarvan wij onderdeel zijn’.
Steen des aanstoots voor het vooral rechtse deel van Brazilië is de reclame die Havaianas eind december heeft gelanceerd. Zo’n commercial maakt het merk elk jaar, bij het begin van de zomer op het zuidelijke halfrond. Dit jaar strikte het bedrijf niemand minder dan Fernanda Torres (60). Begin 2025 won ze een Golden Globe voor haar rol in I’m still here, het veelgeprezen drama over de Braziliaanse militaire dictatuur.
In het filmpje vraagt Torres kijkers om het nieuwe jaar niet op de rechtervoet te beginnen. ‘Wat ik wens, is dat je het nieuwe jaar op beide voeten begint.’
Waar links Brazilië vooral een onschuldig filmpje zag met Torres voor een rek vol slippers, reageerden rechtse politici woedend. ‘Ik dacht dat dit hier een nationaal symbool was’, fulmineerde Eduardo Bolsonaro, zoon van de wegens de mislukte staatsgreep in 2022 veroordeelde president, met een paar Havaianas in zijn hand. ‘Maar ik had het mis’, zegt hij, waarna Bolsonaro jr. de slippers in de prullenbak gooit.
De politicus richt zich ook tot de ‘linkse’ Torres, die zich meermaals uitsprak tegen het beleid van zijn vader. Ze demonstreerde mee tegen de mogelijke strafverlaging van de verantwoordelijken voor de coup in 2022, onder wie Bolsonaro.
Zoon Eduardo krijgt bijval van onder anderen de vicegouverneur van de deelstaat Minas Gerais. Volgens Mateus Simões (van de Sociaal Democratische Partij) heeft het bedrijf achter Havaianas een politieke boodschap vermomd als reclamespot. ‘Laat de politiek aan politici en laat bedrijven hun commerciële werk doen’, zegt hij.
De in 1962 op de markt gebrachte Havaianas zitten zo in de Braziliaanse volksaard gebeiteld, dat ze als synoniem voor het woord slippers worden gebruikt. Per jaar worden er 252 miljoen paar van verkocht in meer dan honderd landen. Tijdens de economische crisis in de jaren tachtig zette de Braziliaanse regering ze zelfs op een lijst met producten waarvan de overheid de maximale prijs bepaalt, zodat elke Braziliaan ze kan kopen. Daardoor kosten de Havaianas, die bijna elke supermarkt in het land verkoopt, omgerekend nog altijd maar een paar euro.
Het merk blijkt, ondanks de forse tegenwind van de afgelopen weken, sterker dan gedacht. Zo raakte Havaianas kort na het verschijnen van de reclame 3.400 volgers op sociale media kwijt, om er al snel 154 duizend bij te krijgen. Het aandeel van het bedrijf achter de slippers, Alpargatas, daalde aanvankelijk op de Braziliaanse beurs, maar vocht zich terug tot het hoogste niveau sinds januari 2023.
Alpargatas en Havaianas hebben nog niet gereageerd op de ‘slipperpolemiek’, hoewel het gewraakte filmpje niet meer op het eigen YouTube-Kanaal is te vinden. Veel dragers nemen het op voor het bedrijf en zweren trouw aan het schoeisel. ‘Na deze polemiek ga ik alleen nog maar Havaianas kopen’, reageert iemand op de Instagrampagina van het slippermerk.
Een ander referereert aan Bolsonaro’s veroordeling: ‘Voor wie het jaar ingaat op twee voeten: Havaianas. Voor wie dat met zijn rechtervoet doet: een enkelband.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant