Brigitte Bardot de filmster was een levende legende; lang voordat ze stierf, had ze haar plaats in de Franse geschiedenis verworven. Maar als uitgesproken aanhanger van Marine Le Pen is ze omstreden. ‘Ik probeer de actrice los te zien van de persoonlijkheid.’
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Idool is te zacht uitgedrukt, te afstandelijk bovendien. Brigitte Bardot is de vrouw die haar gevormd heeft, in heel haar wezen. Aline Assalit groeide op met Bardot als filmster, en heeft haar sinds het begin gevolgd in haar tweede leven als dierenrechtenactivist. Verdrietig staat ze voor de ingang van de Fondation Brigitte Bardot, de stichting voor dierenrechten die Bardot in de jaren tachtig oprichtte – Assalit is donateur sinds het begin.
‘Overal in mijn huis hangen foto’s van haar’, zegt Assalit. ‘Het beeld van haar in Le Mépris, met die grote blauwe haarband in, formidable.’ Bardot is de ‘belichaming van de schoonheid’, vervolgt ze haar lofzang, maar ook nog zoveel meer. ‘Ze stond stevig in haar schoenen, nam geen blad voor de mond, leefde het vrije leven. Als meisje maakte het beeld van haar op blote voeten zoveel indruk op me. Ze gedroeg zich anders dan de anderen, en het maakte haar niets uit.’
Op de stoep voor het hoofdkwartier van de stichting, gevestigd in het statige zestiende arrondissement om de hoek van de Eiffeltoren, is een klein herdenkingsmonument ingericht. Onder de tafel met condoleanceboek – de eerste pagina is net gevuld – liggen witte lelies en enkele rode rozen. Het is een bescheiden eerbetoon. Brigitte Bardot hoefde niet te sterven om haar plaats in het collectieve Franse geheugen te vestigen. Vijftig jaar geleden al maakte ze resoluut een einde aan haar filmcarrière, sindsdien was ze als actrice een levende legende.
Die faam zette Bardot naar haar hand in haar tweede leven als dierenrechtenactiviste. ‘De foto van Brigitte Bardot wang-tegen-wang met een baby-zeehond ging de hele wereld over’, zei Paul Watsen, oprichter van Sea Shepherd, maandag bij radiozender France Info. Het beeld, gemaakt tijdens een protest tegen de zeehondenjacht in de jaren zeventig, werd iconisch. ‘Dat heeft meer gedaan in de strijd tegen de jacht op zeehonden dan welke actie ook.’
Zeker vanuit de wereld van dierenrechten worden Bardot en haar erfenis deze dagen alom geprezen. Huisdieren, wilde dieren, slakken: Bardot omarmde ze allemaal, geen strijd was te klein. ‘We kunnen nooit te veel houden van dieren’, kopt het tijdschrift van haar stichting, dat bij de deur verkrijgbaar is. ‘De heilige maagd van de dieren, ik hou ontzettend veel van u’, noteert ook Alliot, die met Bardot meeliep in haar vele demonstraties tegen bont, in het gastenboek.
Maar zoals het een Frans icoon betaamt, is Bardot óók politiek. Als een van de eerste sterren betuigde ze openlijk steun aan Jean-Marie Le Pen, de politiek vader van het huidige Rassemblement National (RN), die herhaaldelijk werd veroordeeld voor aanzetten tot rassenhaat. Zo ook Bardot, die trouwde met Le Pens raadgever Bernard d’Ormale, en zelf vijf keer voor eenzelfde delict werd veroordeeld. Jordan Bardella, de huidige partijvoorzitter van RN, prees haar als ‘gepassioneerde patriot’, Marine Le Pen noemde haar ‘ongelofelijk Frans: vrij, onverzettelijk en authentiek’.
In het Zuid-Franse Nice was de radicaal-rechtse Éric Ciotti er als de kippen bij om zich haar erfenis toe te eigenen. De voormalige partijvoorzitter van Les Républicains, die intussen samenwerkt met RN, lanceerde een petitie om Bardot een nationaal eerbetoon te bezorgen à la de uitvaart van Johnny Hallyday. De zanger kreeg in 2017 een uitvaart zoals alleen de allergrootste Fransen die krijgen, met een speech van president Macron en een begrafenisstoet door Parijs. Veelzeggend was dat Ciotti de petitie lanceerde op de website van zijn eigen politieke partij, l’Union des Droites pour la République.
Prompt werd de Parti Socialiste (PS) bevraagd over de stilte op ‘links’, dat beduidend minder aanwezig is in de loftuitingen sinds het overlijden van Bardot. Hier en daar klonk een expliciete sneer, zoals bij het Groene Kamerlid Sandrine Rousseau op Bluesky: ‘Ontroerd zijn door verdwijnende dolfijnen, maar onverschillig over migranten die sterven op de Middellandse Zee, hoe cynisch kan het worden?’
Het socialistische Kamerlid Philippe Brun bezwoer desgevraagd geen probleem te hebben met een nationaal eerbetoon. Haar opvattingen zijn bekend, zei hij, maar ze was ook ‘een symbool van vrijheid, rebellie, van passie die Frankrijk in het buitenland belichaamde’.
Een echo daarvan klinkt in de rij voor filmhuis Christine, waar maandag Le Mépris wordt vertoond, een van haar meest geprezen films. ‘Van haar opvattingen moet ik niets hebben’, zegt Batiste Audrerie, filmstudent aan de Sorbonne. ‘Maar haar spel was fenomenaal. Ik probeer de actrice los te zien van de persoonlijkheid.’
Op haar beurt moest Bardot ondanks het succes dan weer niets hebben van Le Mépris. Het was typisch zo’n ‘intellectualistische’, links georiënteerde film waarvan haar ‘haren recht overeind’ gingen staan.
Of Bardot een nationaal eerbetoon ten deel zal vallen, is nu in handen van president Macron. Ondertussen schittert de actrice in de Franse kranten, die pagina na pagina vullen met iconische foto’s. Tv-zenders hebben hun programmering overhoop gehaald om haar films en documentaires over haar leven uit te zenden. ‘Ik heb al haar films op videoband’, zegt Assalit. ‘Maar ik heb dezer dagen niet de moed om ze te kijken.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant