DEN HAAG - De bouw van flexwoningen komt niet op gang. Deze tijdelijke woonunits moesten het antwoord zijn op de woningnood, maar in de praktijk blijken de financiële risico's te groot en zijn er te weinig geschikte locaties. Den Haag geeft zelfs meer dan vier miljoen euro aan subsidies terug aan het Rijk, omdat flexprojecten strandden.
'Weerbarstig en uiterst complex', zijn de woorden die wethouder Co Engberts (PvdA) plakt op flexprojecten. Den Haag had de afgelopen jaren de hoop gevestigd op flexwoningen als een van de oplossingen voor het woningtekort, maar daar is in de praktijk weinig van terecht gekomen.
'De realisatie van flexwonen in Den Haag is, net als in de rest van Nederland, weerbarstig', schrijft Engberts aan de gemeenteraad. 'De wil is er, maar de financiële en planologische realiteit dwingt ons tot scherpe keuzes.'
Den Haag wilde de flexwoningen onder meer inzetten voor het tijdelijk onderbrengen van statushouders en zorgdoelgroepen, zoals voormalige dakloze mensen of mensen met een psychiatrische achtergrond.
'Wij zagen flexwonen als een van de instrumenten om onze jaarlijkse ambitie van 4000 woningen te realiseren', schrijft Engberts. 'De wens om hiermee snel verlichting te brengen is groot, maar de praktijk blijkt uiterst complex.'
Dat komt onder andere omdat dit soort tijdelijke projecten vaak financieel onhaalbaar blijken te zijn voor woningcorporaties of ontwikkelaars. De kosten lopen op door bijvoorbeeld het aanleggen van elektra, water en riolering, de eis dat het terrein na afloop weer in de oorspronkelijke staat moet worden opgeleverd of het aanleggen van bouwwegen of bruggen. De tijd om dit terug te verdienen is te kort.
Engberts: 'De term 'tijdelijke woning' suggereert ten onrechte dat de voorbereiding en realisatie eenvoudiger of goedkoper zijn dan bij reguliere bouw. In de praktijk blijkt het tegendeel waar: we moeten investeringen doen die vergelijkbaar zijn met permanente bouw, maar deze moeten in een fractie van de tijd (tien tot vijftien jaar) worden terugverdiend.'
Dit probleem knelt in Den Haag nog meer dan op andere plekken in het land. 'In onze dichtbebouwde stad komt het zelden voor dat een locatie daadwerkelijk voor die volledige periode van tien tot vijftien jaar beschikbaar is', schrijft Engberts.
'Doordat de beschikbaarheid vaak korter of onzekerder is, wordt het realiseren van een neutrale businesscase vrijwel onmogelijk.'
Als voorbeeld haalt de wethouder een project aan op de Jaap Eedenweg. Het was de bedoeling dat daar, voor een periode van tien jaar, 36 woonunits geplaatst zouden worden. De helft hiervan voor reguliere woningzoekenden, de andere helft voor kwetsbare doelgroepen. De gemeente zou de grond ter beschikking stellen aan de woningcorporatie.
Maar het plan is afgeblazen, omdat het financieel tekort opliep naar 2,1 miljoen euro. 'Dit tekort wordt veroorzaakt doordat de vaste kosten, die voor elk bouwproject gemaakt moeten worden, slechts over 36 units verdeeld kon worden', aldus Engberts. 'Het zou betekenen dat er per tijdelijke woning ruim 58.000 euro toegelegd moest worden.'
Dat zou lastig te verantwoorden zijn, vindt Engberts. Daarom is het project geannuleerd en heeft Den Haag het subsidiebedrag van 91.000 euro teruggegeven aan het Rijk. Ook andere flexprojecten zijn om vergelijkbare redenen gestaakt, waardoor de gemeente in totaal 4,2 miljoen euro terugstort.
Volgens Engberts is het geen uitsluitend Haags probleem. 'We zien een landelijke trend waarbij de realisatie van flexwoningen stagneert', schrijft hij. 'Ook in Rotterdam, Amsterdam en Utrecht lopen projecten vertraging op of worden geannuleerd.'
En ook het Rijk heeft zich verkeken op flexprojecten. Engberts deelt in zijn brief een 'veelzeggend en illustratief voorbeeld van deze landelijke worsteling'.
Engberts: 'Onder leiding van toenmalig minister De Jonge zijn in 2022 proactief 2000 flexwoningen ingekocht om de productie te versnellen en de markt vlot te trekken. Ondanks deze rijksinvestering bleek de daadwerkelijke plaatsing van deze woningen in het land uiterst moeizaam.'
'Veel van deze kant-en-klare woningen werden niet geplaatst omdat gemeenten en woningcorporaties ze weigerden af te nemen.'
Alles bij elkaar vindt Engberts dat de gemeente een juiste afweging heeft gemaakt. 'Het terugstorten van subsidies is pijnlijk, maar in de geschetste gevallen het gevolg van een verantwoorde afweging om geen onhaalbare financiële verplichtingen aan te gaan.'
Source: Omroep West Den Haag