Het aantal arme mensen in Nederland is vorig jaar na een jarenlange daling licht toegenomen. Zelfstandigen komen het meeste geld tekort. Ook gezinnen met kinderen zagen de armoede toenemen.
Nederland telde vorig jaar 551.000 mensen die in een arm huishouden leefden, blijkt uit voorlopige cijfers van statistiekbureau CBS. Dat is 3,1 procent van de bevolking.
Voor het eerst in jaren steeg het aantal armen weer, zoals je in onderstaande grafiek ziet.
Het aantal mensen dat net boven de armoedegrens zit is iets gekrompen, tot 1,1 miljoen. Dat komt doordat een deel van de bijna-armen onder de armoedegrens is gezakt. Bijna de helft van de armen heeft een baan of een eigen onderneming. Met name alleenstaande mensen met een baan komen vaker geld tekort.
Bijna alle groepen in armoede komen meer geld tekort dan een jaar eerder. Het doorsnee-inkomen van arme zzp'ers zakt het verst onder de inkomensgrens. "Onder bijna alle groepen is de intensiteit van armoede wat gestegen", zegt CBS-onderzoeker Peter Hein van Mulligen.
Dat geldt niet voor mensen in de bijstand, die bijvoorbeeld geholpen worden door de hogere huurtoeslag. Voor ouders in de bijstand steeg bovendien het kindgebonden budget relatief sterk in 2024. "Dat verklaart ook waarom kinderarmoede stabiel is gebleven", zegt Anna Custers, lector Armoede Interventies aan de Hogeschool van Amsterdam.
Er zijn niet meer arme kinderen bij gekomen in 2024, maar de gezinnen waarin ze leven komen wel meer geld tekort. Terwijl het merendeel van deze kinderen een of meerdere werkende ouders heeft.
Onder zzp'ers is het aandeel armen ruim twee keer zo groot als onder werknemers. Zij profiteerden niet van dezelfde koopkrachtstijging in 2024. Zzp'ers moesten meer belasting betalen door de verlaging van de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling.
Het CBS plaatst wel een kanttekening bij de cijfers over zzp'ers, die nog niet helemaal compleet zijn. Het statistiekbureau baseert zich daarom mede op basis van data uit 2023, toen het koopkrachtverlies groot was.
Verder is de stijging van armoede toe te schrijven aan het einde van de energietoeslag. In 2022 en 2023 kregen mensen met een laag inkomen een toeslag van 1.300 euro per adres vanwege de stijgende energieprijzen. Het Tijdelijk Noodfonds Energie keerde in 2024 ook geld uit voor de energierekening, maar daarbij ging het om veel lagere bedragen.
Custers vreesde al dat de armoede in Nederland weer zou groeien door het einde van de energietoeslag. Energie is inmiddels wel weer wat goedkoper, maar niet op het niveau van voor 2022. "Door de energietoeslag gingen veel mensen van net onder de armoedegrens naar net erboven", zegt Van Mulligen. Een deel van hen zakt er nu weer onder. "Er is een kwetsbare groep die onder of net boven de armoedegrens zit", zegt Custers.
Toch pleit Custers niet per se voor een terugkeer van de energietoeslag. "De vraag is breder hoe we ervoor zorgen dat zo min mogelijk mensen onder de armoedegrens vallen. Dat kan bijvoorbeeld door het minimumloon te verhogen."
"Mensen hebben het meeste baat bij een simpel stelsel", zegt ze. Zo zijn er nu veel mensen die geen toeslagen aanvragen uit onwetendheid of angst voor hoge terugvorderingen. Zo'n 10 procent van de rechthebbenden vraagt toeslagen niet aan, meldde het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid eerder dit jaar.
Bijna een derde van mensen in een arm huishouden heeft problematische schulden. Dat aandeel is vrijwel gelijk gebleven, maar niet onder zelfstandigen. Vooral zelfstandigen met personeel (zmp'ers) kampen steeds vaker met schulden, bijvoorbeeld door openstaande belastingaanslagen die nog stammen uit de tijd van de coronacrisis.
Onder mensen die niet arm zijn en ook niet bijna arm, heeft bijna een op de tien problematische schulden. Bij deze groep ziet het CBS wel een stijging. Dat is opvallend, gezien de verschillende maatregelen die de overheid heeft genomen, zoals het kwijtschelden van schulden en de inzet op vroegsignalering.
Source: Nu.nl economisch